|
Andere technieken
& stoma's |
Op deze pagina vind je
de volgende technieken en stoma's:
Pouch (IPAA) (ontlasting)
*
De persoonlijke ervaringen van Nathalie *
*
De persoonlijke ervaringen van Tineke *
INRA
(ontlasting)
Dynamische gracilis plastiek (ontlasting)
Pacemaker in de bil (ontlasting/urine)
Maagstimulator
*
De persoonlijke ervaringen van Monique *
Continent stoma (urine / ontlasting)
*
De persoonlijke ervaringen van Leo *
Indiana pouch (urine)
*
De persoonlijke ervaringen van Jolanda *
Hautmann procedure (neo-blaas) (urine)
Cystostomie (urine)
Mitrofanoff stoma/ monti (urine)
Nefrostomie (urine)
Ureterostomie (urine)
Coffey-stoma(urine)
Vesico stoma(urine)
Malone
techniek (cecostomie/appendicostoma) (darmspoelen)
*
De persoonlijke ervaringen van Claudia *
*
De persoonlijke ervaringen van de moeder van Luuk *
*
De persoonlijke ervaringen van Karen *
Gastrostomie (PEG) (voedingsstoma)
Jejunostomie (PEJ) (voedingsstoma)
*
De persoonlijke ervaringen van Monique *
*
De
persoonlijke ervaringen van Marisja *
Totale Parenterale Voeding (TPV) (voeding)
Tracheostomie(opening in luchtpijp)
Leverstoma
(galafvoer)
*
De persoonlijke ervaringen met een leverstoma *
Ileo Pouch Anale Anastomose
(IPAA)
De pouch
(IPAA, spreek uit: poutsj) is een
vervanging
van de ileostoma en betekent letterlijk: (opvang)
zakje, buidel of reservoir.
Bij deze techniek wordt heel de dikke darm en de
endeldarm verwijderd, maar de
sluitspier blijft bestaan. Vervolgens wordt
de dunne darm op de
anus
vastgehecht. Om hiervoor in aanmerking te komen moet
je dan ook over een goede sluitspierfunctie
beschikken. Als ze de dunne darm rechtstreeks
op de anus zouden aansluiten, zou je heel vaak naar
het
toilet moeten. Vandaar dat er van het laatste
deel van de dunne darm een
reservoir gemaakt wordt (de pouch). Deze
pouch wordt met de anus verbonden, waardoor de
opslagfunctie
van de endeldarm wordt nagebootst. De
ontlasting wordt in de pouch verzameld en een beetje
ingedikt. Hierdoor is een
opvangzakje buiten het lichaam niet nodig.
Tegenwoordig gebeurt deze techniek met
niet-apparatuur, wat de ingreep veilig en
betrouwbaar maakt.
Deze operatie kan tegenwoordig ook
laparoscopisch worden uitgevoerd. Vaak gaat
het in 2 stappen: eerst wordt de
dikke darm verwijdert en een tijdelijk ileostoma
aangelegd, na een herstelperiode wordt de pouch
aangelegd en de stoma opgeheven. Maar het kan ook in
bijvoorbeeld 1 of 3 stappen
gebeuren. In meer dan 20% van de
gevallen wordt een tijdelijk stoma
aangelegd.
De eerste periode nadat de stoma is
opgeheven zul je misschien wel
10 keer of meer per etmaal
naar het toilet moeten. In ongeveer
anderhalf jaar tijd zal de pouch zoveel
uitzetten, dat er circa
300 ml ontlasting
in kan. Dit zorgt ervoor dat je tot zo'n
5-6 keer per etmaal
naar het toilet zal moeten (waarvan 's nachts
meestal 1 keer). Wanneer dit niet lukt, kun je
medicijnen
gebruiken die de ontlastingsfrequentie
verminderen en de ontlasting indikken, dit gebeurd
bij ongeveer
een derde van
de mensen met een pouch. Houdt dus rekening met de
lange herstelperiode! Doordat de ontlasting uit
de dunne darm wat
agressiever is kan de huid rondom de anus
schraal en pijnlijk
zijn, maar dit is met een
crème
goed op te lossen. 25%
ervaart de lange herstelperiode en eventuele
complicaties als een belangrijk
nadeel. Eén van
de meest voorkomende complicaties is
pouchitis: een ontsteking
van de pouch. In een klein aantal gevallen treedt
fistelvorming op, maar de
belangrijkste complicatie is incontinentie
door dunne ontlasting. Alhoewel het een vrij zware
operatie is waarbij dus veel complicaties kunnen
optreden, heeft
wereldwijd 75-85% van de
patiënten een goed functionerende pouch na 1
jaar en is
67% tevreden met de pouch, het heeft hun
leven verbeterd. Op de lange termijn zal de
pouch in
5 tot 8% niet goed functioneren en aanleiding
geven tot een
definitief stoma.
Vrouwen moeten er ook rekening mee houden dat hun
vruchtbaarheid kan verminderen door
onder andere verklevingen. Vaak
wordt geadviseerd eerst aan je kinderwens te
beginnen en pas daarna voor een pouch
te kiezen.
Bron afbeelding:
Mayo Clinic
Er
bestaan verschillende technieken van de
pouch: de dubbele, driedubbele of vierdubbele pouch. Het zogenaamde "pouch alfabet",
zoals ook wel de W, S, J en H. Zoals je hieronder aan de vormen
kunt zien zijn dat hele logische namen. De
S-pouch heeft als nadeel dat je jezelf moet
katheteriseren. Daarvoor in de plaats
kwam de W-pouch. Deze pouch had een
groter volume met als gevolg een
lagere ontlastingsfrequentie.
Vervolgens is de J-pouch ontwikkeld die
als voordeel heeft dat deze gemakkelijk met
staple-apparatuur aangelegd kan worden. De
J-pouch wordt tegenwoordig het meest toegepast
omdat daarbij de beste resultaten
worden behaald. Een pouch wordt vaak aangelegd bij
colitis ulcerosa en polyposis coli (FAP). Mensen met de
ziekte van Crohn komen voor deze
techniek niet in aanmerking omdat er bij die mensen in
de pouch Crohn kan ontstaan.
Bron afbeelding:
General surgery
Contact met lotgenoten? Ook deze techniek is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
Lees hier het persoonlijke verhaal van
Nathalie en
Tineke.
naar boven
INRA (Ileo Neo Rectale Anastomose)
De techniek
hierboven, de pouch, bestaat al 25 jaar en
heeft zich volledig bewezen. Maar er is ook een
zekere
terughoudendheid. Dit heeft vooral te maken met
de kans op complicaties. Inmiddels is er
een nieuwe techniek bijgekomen: de
INRA of
darmslijmvliestransplantatie. Deze techniek
wordt sinds 1998
in een paar ziekenhuizen in Nederland uitgevoerd.
Bij de INRA-techniek wordt de dikke darm
verwijderd maar de endeldarm blijft bespaard.
De
zieke slijmvlieslaag (de mucosectomie) van de
endeldarm wordt volledig verwijderd, maar hij
behoudt de spierlaag. Op die spierlaag
van de endeldarm wordt vervolgens
gezond slijmvlies van de dunne darm
"getransplanteerd", wat net als bij
huidtransplantaties gewoon weer aangroeit.
Bij de INRA-techniek krijgt je endeldarm eigenlijk
een nieuwe
binnenbekleding.
Om het slijmvlies "in
alle rust" te laten
ingroeien
wordt bij deze techniek vaak een
tijdelijk stoma
aangelegd die meestal na 3 maanden weer kan worden
opgeheven. Om voor de
INRA-techniek in aanmerking te komen moet de
dunne darmwand gezond
zijn en mag er dus geen sprake zijn van de
ziekte van Crohn.
Deze techniek heeft als voordeel dat er
minder complicaties (ontstekingen,
abcessen) optreden dan bij de hierboven beschreven
IPAA-techniek. Doordat de endeldarm behouden
blijft en ze dus niet in het
kleine bekken
hoeven te opereren, vermijd je het risico van
seksuele problemen.
Het nadeel is dat het
hersteljaar na de operatie erg zwaar en
intensief is. Vooral doordat je de
sluitspier moet
gaan trainen
en je moet erop rekenen dat je in het begin vaak
naar het toilet
moet, later wordt dat steeds minder. Over de
resultaten op de lange termijn is nog weinig
bekend.
Contact met lotgenoten? Ook deze techniek is
vertegenwoordigd op het Stomaatje forum.
naar boven
Dynamische Gracilis plastiek
Bij deze techniek,
die overigens niet veel meer wordt toegepast,
wordt er een
nieuwe kringspier
gemaakt met behulp van een spier van de
binnenkant van het bovenbeen (slanke
dijbeenspier / gracilisspier).
Deze techniek wordt gebruikt als de kringspier beschadigd
is of na het verwijderen van de endeldarm, waarna je
dus incontinent
bent voor ontlasting. Door deze techniek kan de
continentie weer hersteld worden. De spier wordt van
het been losgemaakt en om de anus / oude kringspier gewikkeld.
Het verleggen
van de spier heeft geen invloed op het lopen of
bewegen. Een nadeel is dat de
gracilisspier zich niet lange tijd kan samentrekken.
Daarom wordt deze spier wordt met behulp van een
neurostimulator (een soort pacemaker) "aan-
en uitgezet". Deze stimulator wordt via een
klein sneetje in de huid geïmplanteerd.
Aan die
stimulator wordt een
geleidingsdraad
bevestigd met 2 elektroden die onderhuids
worden aangesloten op de spier die om de anus is
gewikkeld. Doordat de stimulator
zwakke elektrische
stroompulsjes afgeeft trekt de spier samen,
waarmee de werking van de kringspier wordt
nagebootst. De
stimulator
bestaat uit
2 delen, het ene deel wordt in de huid
geïmplanteerd, zoals je hierboven hebt kunt
lezen. Het andere deel gebruik je
uitwendig om de stimulator aan- en uit te
zetten, dat gebeurt door middel van een
afstandsbediening
of een magneet.
Als je de spier uitzet ontspant
hij zich, de kringspier gaat
open en kan de
ontlasting naar buiten komen.
naar boven
Pacemaker in de bil
Een nieuwere vinding
die mensen kan helpen hun ontlasting op te houden,
maar wat ook kan helpen bij obstipatie
en de urine, is de
pacemaker in de bil. Via een moderne operatietechniek,
de sacrale zenuwstimulatie, krijg je een pacemaker (neurostimulator)
in de bil. Vandaar gaat een elektrode via een gaatje in
het heiligbeen (sacrum) naar de kringspier rond de anus.
Doorat de sluitspier met elektrische signalen wordt
geprikkeld, blijft hij functioneren. Vaak zul je ook je
urine beter kunnen beheersen, doordat deze betreffende
hersengebieden vlak bij elkaar liggen. De pacemaker
wordt in een half uurtje ingebracht.
Hij wordt niet zomaar bij je aangelegd, eerst
wordt er uitgebreid onderzoek gepleegd,
daarna moet je
hem uitproberen om te zien of het werkt. Je krijgt een
paar weken een uitwendige neurostimulator, en pas als
deze werkt, wordt hij in de bil geïmplanteerd. Deze
techniek wordt helaas nog maar mondjesmaat toegepast,
omdat het een erg dure aangelegenheid is.
Deze techniek zit bijvoorbeeld niet in het
basispakket van je zorgverzekering. Ook moet de
neurostimulator op een gegeven moment worden
vervangen. Gelukkig zijn er steeds meer
technische ontwikkelingen zodat er nu
stimulatoren zijn die je zelf kunt opladen
en daardoor pas na 9 jaar aan
vervanging toe zijn. Er is er zelfs een die 25
jaar meegaat.
Kijk
hier voor
een interview met prof. dr. Cor Baeten in het NRC
Handelsblad van 28 augustus 2007.
Bron:
NRC Handelsblad
naar boven
Maagstimulator
Een maagstimulator kan
helpen wanneer de maag niet of niet goed het eten
verteerd en wordt vooral geplaatst om
misselijkheid en braken tegen te gaan. Bij deze
techniek worden twee elektroden geïmplanteerd in de wand van de maag.
Deze twee elektroden worden aangesloten op een voedingsbron en een regelaar
(de neurostimulator) ter grootte van een
zakhorloge, die
onder de huid wordt aangebracht (meestal wat lager in de
buik). Het apparaat geeft licht elektrische pulsen aan
je maag wat de maag stimuleert in het verteren van
voedsel. Natuurlijke elektrische signalen zijn betrokken bij de werking van de maag; de theorie achter deze behandeling is dat de stimulatie van de elektrodes helpt bij het herstellen van de normale werking van de
Vagus zenuw.
De elektrische pulsen stimuleren de zenuwen en
kleine spieren onderin de maag. Je ziet uiteenlopende resultaten;
bij de ene persoon werkt deze stimulator heel erg goed,
terwijl de ander niet veel verschil merkt. Hij wordt onder
algehele narcose aangebracht en daarna zal de
maagstimulator goed moeten worden
ingesteld
wat gebeurd met behulp van een handheld computer. Op
deze manier kan hij ook, zonder een operatie, worden
uitgezet. Net als bij
de techniek hierboven, moet de neurostimulator worden
vervangen indien hij leeg is. Hij gaat
gegarandeerd 5 jaar mee, maar de
praktijk heeft al 8-10 jaar uitgewezen.
Detectiepoortjes kunnen de
werking van de stimulator beïnvloeden.
Bron:
Medtronic
Contact met lotgenoten? Ook dit stoma is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
Lees hier het persoonlijke verhaal van
Monique
naar boven
Continent stoma
Een techniek
ter vervanging
van de ileostoma of urinestoma is het continent stoma
(kock pouch), wat 'afsluitend stoma' betekent. De
ontlasting of urine
wordt niet meer opgevangen in een stomazakje, maar
in een reservoir in
het lichaam. Het reservoir is gemaakt van de
laatste 45-50 cm van de dunne darm (ook wel ileum
genoemd) en bevindt zich in de
buikholte. De
chirurg gebruikt 30-35 cm dunne darm voor het maken van
het inwendige reservoir,
wat ontstaat door 2 stukken darm in de
lengterichting te openen, aan elkaar te hechten en
dubbel te klappen. Er worden 2 kleppen
gemaakt door aan beide uiteinden van het reservoir een
deel van de darm binnenstebuiten te
keren. Door de druk in de buik worden
de wanden van de klep tegen elkaar aan gedrukt,
waardoor de urine in het reservoir
blijft. Het overige stukje dunne darm
gebruikt de chirurg om een
afvoer te maken
naar de buikwand toe, de
uitgang
van dit reservoir is in feite de
stoma. Het is een
klein, rond gaatje, rechts onder op de buik. Op
het eerste plaatje hier onder zie je een continent
ileostoma. Op het tweede plaatje een
continent urinestoma.
Rechts onder in de buik bevindt zich een
opening waardoor
een katheter (slangetje) geschoven kan worden om
het reservoir op gezette tijden mee
te legen. Dat legen
gebeurt ongeveer 3 tot 6
keer per dag, wat afhankelijk is van de
grootte van het
reservoir. Het is belangrijk dat het reservoir
consequent geleegd
wordt anders raakt hij
overvol en kunnen er
complicaties optreden. De opening wordt
afgesloten met een
gaasje, pleister of een stomacap. Ook moet het
reservoir gespoeld worden om kans op
verstopping en infecties tegen te gaan. Deze
techniek kan niet bij een
colostoma worden
uitgevoerd omdat de dikke
ontlasting zich niet door een katheter laat
afvoeren, maar wel bij het
urinestoma en ileostoma. Net na de operatie zit
er tijdelijk een katheter in de opening
om het reservoir leeg te houden. Zo komt er geen te
grote spanning op de gehechte darmnaden
te staan en krijgen ze de kans te helen.
Na een aantal dagen leer je het reservoir door middel
van een stopje op de katheter uit te
rekken en op gezette tijden te legen.
Een continent stoma
is geen alternatief voor alle typen stoma's. De grootste
groep mensen met een stoma komen
niet in aanmerking
voor deze operatie. Bijvoorbeeld de mensen met de
ziekte van Crohn, omdat bij deze ziekte het
reservoir ook eventueel zou kunnen gaan ontsteken.
Ook mensen met overgewicht komen niet
voor deze techniek in aanmerking. De minimumleeftijd voor de aanleg van
een continent stoma is 16 jaar. En
tenslotte moet er nog een groot deel van de dunne darm
aanwezig zijn. Het voordeel van een continent stoma is dat
je geen stomazakje meer hoeft te gebruiken. Maar
er zijn ook
nadelen. Op de
lange termijn kunnen er namelijk
complicaties optreden, zoals lekkages
doordat de afsluitklep niet goed werkt of een
vernauwing wat het
katheteriseren bemoeilijkt. Ontsteking
van het reservoir (pouchitis) komt ook voor, maar veel
minder dan bij de ileoanale pouch. Deze techniek wordt
niet zo vaak toegepast, zo hebben ongeveer 150
mensen in Nederland een continent
ileostoma.
Contact met lotgenoten? Ook dit stoma is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
Lees hier het persoonlijke verhaal van
Leo .
naar boven
De
Indiana pouch (spreek uit als pautsj)
Een andere variant van
een continent urinestoma
is de
Indiana pouch. Deze operatietechniek is ontwikkeld door de heer Rowland
en werd voor het eerst toegepast in
1987 in de Amerikaanse staat
Indiana. Hierbij wordt een reservoir gemaakt dat
je ook via een
katheter moet
legen. Het reservoir wordt gemaakt van de laatste 10
cm van de
dunne darm en het
eerste deel van de dikke
darm. Op de
overgang van de dunne- naar de dikke darm bevindt
zich namelijk een klep (klep van Bauhini) die
het terugstromen van de ontlasting naar de dunne
darm voorkomt.
Deze natuurlijke klep wordt gebruikt om lekkage
vanuit het reservoir te voorkomen.
In tegenstelling tot een continent stoma wordt de
uitgang van de Indiana pouch vaak in de navel gehecht. Deze plaats valt
nog minder op dan op de onderbuik. De Indiana
pouch is ook niet bij iedereen mogelijk. Dit kan
zijn om
technische redenen
of omdat de patiënt niet in staat is zichzelf te
katheteriseren. Het
komt soms voor dat er toch nog wat
urine ontsnapt uit
de stoma tussen de katheterisaties door. In dat geval
zul je toch nog met
stomazakjes moeten werken.
Contact met lotgenoten? Ook deze techniek is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
Lees hier het persoonlijke verhaal van
Jolanda.
naar boven
De Hautmann procedure
(neo-blaas)
De Hautmann
procedure werd voor het eerst ontwikkeld door
een Franse uroloog,
de heer Camay. Bij de Hautmann procedure wordt de
gehele blaas verwijderd en
een reservoir gemaakt van een stukje dunne
darm van ongeveer 40 cm lang, een soort
namaakblaas. Daarom wordt deze techniek ook wel
een neo-blaas genoemd, "NEO" betekent
namelijk "nieuw". Het reservoir wordt
aangesloten op de plasbuis. De
urineleiders worden
in dit reservoir gehecht. Je krijgt
uiteindelijk een blaas met een goede capaciteit.
Door deze techniek kun je in principe weer via de "normale"
weg plassen en heb je geen stomazakje nodig. Wel moet je weer opnieuw leren
plassen, onder andere met behulp van bekkenbodem
spieroefeningen. De gewone blaas is een spier
die zich samentrekt als je naar het
toilet moet, het reservoir heeft deze functie
niet en moet je legen door persen met de
buik. Maar ook komt het voor dat mensen
zichzelf moeten katheteriseren als
het plassen een keer niet lukt. Een neo-blaas
vereist dus veel discipline.
Bij een
gewone blaas worden er door de zenuwen
seintjes aan de
hersenen gegeven als de blaas vol is waarna je
aandrang krijgt. Het
reservoir heeft deze zenuwen niet en dus
krijg je ook geen aandrang als het reservoir vol is.
Je moet dus erg op
de klok
letten, doe je dit niet dan verlies je
urine. De eerste tijd na de operatie
zul
je vaak naar het toilet moeten, later wordt
het reservoir wat
groter en wordt
dat minder. Belangrijk is dat het reservoir niet
te vol
wordt, anders kan het
scheuren. Het reservoir kan veel slijm
produceren doordat hij gemaakt is van
darmweefsel. Je
kunt dit deels verbeteren met een
slijmoplosser.
Ook kan spoelen van de neo-blaas
soms nodig zijn vanwege het slijm en de darmvlokken.
Contact met lotgenoten? Ook deze techniek is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
naar boven
Cystostomie
Een
cystostomie is een kunstmatig
gecreëerde verbinding van de blaas naar
de buikwand. Deze wordt meestal aangelegd als
plassen langs de natuurlijke weg niet meer mogelijk
is. Een katheter in de opening zorgt dat deze
niet dichtgroeit. Dit heet een
suprapubische katheter en deze wordt meestal om
de 5 á 6 weken vervangen.
naar boven
Mitrofanoff stoma
(monti/appendicovesicostomie)
Deze techniek is vernoemd naar de man
die het in 1980 bedacht heeft: Paul
Mitrofanoff, een Franse chirurg. Hierbij
wordt een
alternatieve urineweg
aangelegd van een stukje
blindedarm, dunne darm of
urineleider. Indien dit gebeurd met de
blindedarm heet de techniek
Mitrofanoff (appendicovesicostomie),
gebeurd dit met een stukje dunne darm
dan noemt met dit een monti stoma. Dit kanaal
gemaakt van blindedarm, dunne darm of urineleider geeft een verbinding
van de blaas met de
buikwand, zodat
je de blaas kunt legen met een katheter.
Het kanaaltje wordt dichtgedrukt
door de druk in de blaas. Op de
buikwand komt een kleine opening, die lijkt op een
"naveltje". Door dat naveltje moet je met
een katheter een aantal malen per dag je blaas
legen.
Bron
afbeelding:
AMC
Dit stoma is een continent
stoma; je hoeft hierbij geen stomazakje te
dragen. Deze techniek wordt vooral aangelegd bij
kinderen met spina bifida.
Als je bijvoorbeeld in een rolstoel
zit is katheteriseren via de navel een stuk
handiger dan via de plasbuis. Net na de
aanleg wordt er (tijdelijk) een siliconen
staafje in het kanaaltje gebracht tegen het
dichtgroeien. Toch kan er soms
later nog een vernauwing optreden.
naar boven
Nefrostomie
Bij een
nefrostomie is er een
urinecatheter
via de rug of de flank in het
nierbekken
ingebracht. Hierdoor komt de urine rechtstreeks
uit de nier naar buiten. Je krijgt een nefrostomie
als de passage van urine tussen de nier en de
blaas verhinderd wordt (obstructie), ter
voorbereiding bij een
operatieve ingreep
aan de nier of
om de nier te
ontlasten als
de urineleiders van buitenaf dichtgedrukt worden,
bijvoorbeeld door een gezwel in de onderbuik. Maar
een nefrostomie kan ook
permanent zijn. Aan de katheter wordt een
urine opvangzakje verbonden dat eventueel op het
bovenbeen gefixeerd kan worden met behulp van een
bandsysteem. De
insteekopening
van de katheter dient te worden afgedekt met een
steriel gaas
en gefixeerd met
pleisters.
naar boven
Ureterostomie
Een
ureterostomie (uretero-cutaneostomie) is een kunstmatig
gecreëerde verbinding van een of beide
urineleiders naar de buikwand. Deze techniek
wordt gebruikt als om een bepaalde reden je blaas
niet meer goed functioneert. Je hebt hierin
verschillende variaties: een enkele
ureterostomie, waarbij er één urineleider
naar de buikwand wordt gebracht. Een tweezijdige
ureterostomie, waarbij beide urineleiders
naar de buikwand worden gebracht, één aan
elke kant (zie de afbeelding hieronder). Een
dubbele ureterostomie; waarbij beide
urineleiders naar dezelfde kant worden
gebracht. En een trans ureterostomie (TUU);
waarbij beide urineleiders
naar dezelfde kant worden gebracht, en ook
door dezelfde stoma. De urine wordt
opgevangen in een stomazakje. Deze techniek
wordt niet vaak gebruikt, alleen soms bij
baby's als tijdelijke oplossing.
Bron afbeelding:
Convatec
naar boven
Coffey-stoma
De coffey-stoma
(uretero-sigmoidostomie) is een soort stoma die niet
veel wordt toegepast. Het is eigenlijk een heel
oude vorm, die al voor de bricker bestond.
De
ureters worden
in de endeldarm
gebracht. Het gevolg is dat de
urine in de
endeldarm terecht komt. In de praktijk betekent dit
dat je plast
via je anus. En omdat de urine vermengd
wordt met de
ontlasting, heb
je eigenlijk constant
diarree. Een nadeel is dat de urine ook weer
wordt opgenomen
in het lichaam, waardoor de
nieren extra
hard moeten werken. Het is geen primitieve vorm,
wat wel gedacht wordt omdat de coffey-stoma in
Nederland
nauwelijks wordt toegepast. In
moslimlanden
wordt veelvuldig gekozen voor deze techniek, omdat
daar een stoma boven de navel als onrein
wordt beschouwd. Plassen via de anus
vinden moslims geen probleem. Dat is tevens
de reden voor ons Nederlanders om geen
coffey-stoma te willen. Plassen via de anus, dat
willen we niet, dat is iets raars.
naar boven
Vesico stoma
Een vesico stoma
(vesico
betekend blaas)
is een incontinent urinestoma, wat
betekend dat je geen controle hebt
over de urine. Bij deze techniek is de blaas
verbonden met de buikwand, de urine
sijpelt continue uit het stoma.
Vaak wordt deze techniek gebruikt bij baby's.
Bij dit stoma dienen stomazakjes
gebruikt te worden. Als het stoma op de goede plek
zit kan er ook een luier gebruikt
worden.
naar boven
Malone techniek (cecostomie/appendicostoma)
Dit is simpel gezegd een gaatje
aan het begin van je dikke darm, om door middel
van een katheter je dikke darm met de
stroming mee (antegrade) te kunnen spoelen,
je spoelt dus niet meer via de anus. De
man die deze techniek voor het eerst gebruikte was
de heer Malone, vandaar ook de naam. Deze
techniek wordt ook wel
de MACE genoemd. MACE is een afkorting, het
betekent: Malone,
Antegraad
(= met de stroming mee),
Colonic
(= dikke darm) en
Enema
(= spoeling). Bij deze techniek wordt
tijdens een simpele ingreep de dikke darm iets
verlegd naar de buikwand toe en door middel
van een sneetje in de buik ter hoogte van de
bikinilijn wordt er dan een katheter
ingebracht waardoor er een toegang naar de
dikke darm ontstaat. Deze katheter blijft een week
of 4 in de
patiënt zitten. Daarna kan er een klein afsluitbaar
plastic poortje (button) worden ingebracht, met een klepje zodat hij open en
dicht kan. Hierop kun je een slang aansluiten om te
spoelen. Er bestaan verschillende
soorten buttons, die normaal voor
voedingsstoma's worden gebruikt, maar ook
bij een Malone stoma handig kunnen zijn. Ze hebben
allemaal één overeenkomst: door middel van een
ballonnetje aan de binnenkant
blijft de button op zijn plek zitten.
Bron rechter afbeelding:
Applied Medical
De Malone techniek is alleen
geschikt voor mensen die
obstipatieklachten hebben, veroorzaakt door een
te traag werkende
(endel)darm. Als je obstipatieklachten hebt door een
andere reden, zoals een tumor, dan is de Malone
techniek geen optie. Het stoma is ook geschikt
voor sommige mensen die door een slecht werkende (endel)darm
incontinent zijn van ontlasting, om het
zo onder controle te krijgen en
ongelukjes te kunnen voorkomen. Vooral voor
kinderen kan het een uitkomst zijn, doordat het
een kleine ingreep is en ook
geen grote verandering van het lichaam. Je hebt
alleen een button op je buik, die onder
je kleding niet te zien is. Helaas
blijkt soms een Malone stoma toch niet voldoende,
en moet er een darmstoma worden
aangelegd.
Bron afbeeldingen:
Cecostomy.com
(Chait button)
Er bestaat ook nog een andere
variant, een voorganger van de MACE:
de blindedarmstoma. Hierbij wordt ook
tijdens een simpele ingreep door middel
van een
sneetje
in de buik ter hoogte van de bikinilijn de blindedarm
(ook
wel appendix, coecum) een stukje naar buiten gehaald en
aan de
buikwand
vastgemaakt.
De blindedarmstoma wordt tegenwoordig
niet veel meer toegepast omdat de opening te
snel weer
dichtgroeit,
hierbij wordt er namelijk geen vaste katheter
ingebracht, elke keer als je gaat spoelen moet je
zelf een katheter
inbrengen.
Kijk voor meer informatie over spoelen
hier.
Contact met lotgenoten? Ook dit stoma is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
Lees hier het persoonlijke verhaal van
Claudia,
Luuk en
Karen.
naar boven
Gastrostomie (PEG)
Een gastrostomie is een
voedingsstoma in de buikwand direct naar de maag,
waardoor vloeibare voeding via een sonde kan
worden toegediend. PEG staat voor: Percutaneus,
wat betekent dat er door de huid gegaan wordt.
Endoscopisch; daarmee wordt de techniek bedoeld
waarmee het buisje wordt ingebracht, en de G staat
voor Gastronomie.
Deze techniek wordt gebruikt vanaf 1980.
Sindsdien zijn de technieken sterk verbeterd waardoor het
inbrengen makkelijker gaat en de PEG
langer kan blijven zitten. Daarnaast zijn er
diverse soorten waardoor je keus hebt
in de voor jouw comfortabelste katheter. Het inbrengen
kan gebeuren door de pull en push techniek, chirurgisch, endoscopisch of radiologisch.
Met dank aan P-tje
Vaak kan 24 uur na het
inbrengen al worden gestart met de vloeibare
voeding door de PEG, dit gebeurd door middel
van een voedingspomp die je op
verschillende standen kunt zetten.
Met dank aan
Monique
Bij deze techniek kan
onder andere een
PRG-katheter of een Mic-key worden ingebracht. Een PRG-katheter is een uitstekende slang buiten de
huid waarop direct de spuit met voeding
aangesloten kan worden. Aan de binnenzijde van de
buikwand zit een ballonnetje of plaatje, zodat de katheter
er niet uit kan schuiven. De Mic-key bevat eveneens een ballonnetje.
Aan de buitenkant zit een button met een
afsluitdopje waarop je een extra slangetje
kunt aankoppelen voor de vloeibare voeding.
Bron afbeelding: links
Nutricia
en rechts
Cobra medical
Je hebt verschillende varianten van de PEG. De
PEG
waarbij de sonde in de maag ligt is de standaard PEG. De
sonde kan via de maag worden doorgeschoven naar de
twaalfvingerige darm, dit noemt men de
PEG duodenum. En
ten slotte kan de sonde worden doorgeschoven naar de
dunne darm, dit wordt een PEG jejunum genoemd (zie de
afbeelding hieronder). Bij alle 3 is de ingang direct in
de maag, alleen kan de sonde verder worden doorgeschoven.
Daarnaast heb je deze varianten ook waarbij ze door de
radioloog zijn aangelegd in plaats van
endoscopisch. Deze heten: PRG (Percutane Radiologische
Gastrostomie, direct
in de maag). De maag wordt van buitenaf onder
echo- en röntgengeleide met een holle naald aangeprikt,
om hier tenslotte een voedingssonde achter te laten. En dan niet zoals hier
boven met een ballonnetje of plaatje, maar met een
krul aan het uiteinde. En zo heb je ook de
PTGJ (percutane transgastrische
jejunostomie) waarbij er via de maag een
voedingskatheter wordt ingebracht in de dunne
darm.
Bron afbeelding:
ACG
Contact met lotgenoten? Ook dit stoma is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
naar boven
Jejunostomie (PEJ)
Een
jenunostomie (PEJ) is een stoma op het middelste
gedeelte van de dunne darm,
het jejunum, welke endoscopisch wordt
aangelegd. In tegenstelling tot de PEG, zit de sonde
niet door de maag waarbij hij eventueel wordt
doorgeschoven, maar zit hij door de buikwand
meteen in de dunne darm.
Bron afbeelding:
ACG
Deze stoma kan gebruikt worden om een
voedingskatheter in
te brengen. Dit is een flexibel slangetje, de
sonde, waardoor
dunne, vloeibare voeding direct in de
darm terecht komt.
Aan de katheter zitten 2
schijfvormige plaatjes. Het ene plaatje zit tegen
de binnenkant van de dunne darmwand waardoor de
katheter niet naar buiten kan schuiven. Het andere
plaatje zit aan de buitenkant van de
buikwand
waardoor de katheter niet naar binnen kan schuiven. Dit
kan overigens ook door middel van een
ballonnetje aan de binnenkant. Het
uiteinde aan de buikzijde kan met een speciaal
dopje
worden afgesloten.
Met dank aan Marisja
Deze en andere voedingsstoma's worden aangelegd indien je niet meer in staat bent op een normale manier
voeding tot je te nemen.
Daarnaast kan deze techniek ook door de
radioloog zijn aangelegd in plaats van
endoscopisch. Dit heet dan: PRJ
(Percutane Radiologische Jejunostomie). Ook deze wordt
met een krul aan het uiteinde aangelegd
in plaats van een plaatje of ballon.
Ook bij een jejunostomie kan er
een katheter worden ingebracht of een
Mic-key, zie hieronder:
Met dank aan Marisja
Contact met lotgenoten? Ook dit stoma is
vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
Lees hier het persoonlijke verhaal van
Monique en
Marisja.
naar boven
Totale Parenterale Voeding (TPV)
Wanneer
er door een (chronische) ziekte of operatie een
verstoring in de opname van voeding is en
het lichaam voeding niet meer via de orale (via de mond) of
enterale
(via het maag-darmkanaal) route op kan of mag nemen, kan
totale parenterale
voeding nodig zijn. Dit is de aanlevering van voeding
buiten het maag-darmstelsel om,
direct in de bloedbaan. Doordat de voedingstoffen direct in de bloedbaan komen wordt het spijsverteringskanaal ontzien. In
TPV zitten alle voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft, zoals suikers, eiwitten, vetten, vitaminen, mineralen en sporenelementen, net als in normale voeding. De
voeding is alleen dusdanig bewerkt, dat deze zonder vertering
in het maag-darmkanaal rechtstreeks in de bloedbaan kan worden toegediend. De
samenstelling van de parenterale voeding is niet voor alle
mensen gelijk. Afhankelijk van de behoefte aan energie, vocht en dergelijke kan de concentratie van de diverse voedingsstoffen
variëren, evenals het aantal keren per week dat je parenterale voeding krijgt
toegediend. Vaak wordt
TPV
gebruikt in het ziekenhuis, maar het kan ook
thuis. En
het kan tijdelijk zijn of blijvend.
Op dit moment hebben zo'n 160 mensen
thuis-TPV.
De voeding komt in de bloedbaan via een katheter met daaraan een
infuussysteem en een infuuspomp. Er zijn
3 mogelijkheden: de Hickman-katheter, ook wel
lange lijn
genoemd of
centraal veneuze katheter (CVC)
(zie de foto's hieronder). Hierbij wordt vlak onder het sleutelbeen
of in de hals (soms in de lies bij bijvoorbeeld mensen
op de intensive care) een slangetje in een ader geschoven die naar het
hart loopt. Het andere uiteinde van het slangetje bevindt zich
buiten het lichaam, en hierop kan de voeding/het
infuus worden aangesloten.
Aan de katheter kunnen één, twee of drie uitgangen (lumen) zitten.
Ook kunnen er
medicijnen worden toegediend. Een
subclavia is ongeveer hetzelfde als een Hickman.
Niet getunnelde lijn
Wel
getunneld
Een andere manier is de
Port-A-Cath (PAC) en de Pass-Port. Dit is een toedieningsysteem
wat onder de huid wordt geplaatst, vaak bij de borst. Het principe is hetzelfde als bij de Hickman-katheter, maar nu wordt het andere uiteinde van het
slangetje onderhuids op een klein kastje
aangesloten waarvan de voorkant van kunststof is gemaakt. Dit kastje kan dan door de huid worden
aangeprikt.
Met dank aan P-tje
Ten slotte de shunt. Hierbij wordt onderhuids, meestal in de arm, een
verbinding gemaakt tussen een ader en een slagader. Voor deze verbinding kan een ader uit de arm worden gebruikt die voor dit doel wordt omgeleid naar de slagader, maar soms wordt hiervoor een deel van een ader uit bijvoorbeeld het been gebruikt. Door deze
verbinding (de shunt) stroomt het bloed met
hoge snelheid waardoor deze zichtbaar dikker wordt en gemakkelijk kan worden
aangeprikt.
Tijdelijk kan gekozen worden voor het inbrengen van een
PICC.
Een PICC (Peripherally Inserted Central venous Katheter) is een katheter die in een
perifeer bloedvat rondom de elleboogsplooi wordt ingebracht en waarbij de tip
centraal bij het hart gelegen is.
Bron afbeeldingen: links met dank aan P-tje! en
rechts
Wellsphere.com
De mensen die thuis TPV
krijgen sluiten
meestal 's avonds het infuus aan en laten de voeding
's nachts inlopen. De gemiddelde inlooptijd van een volledige hoeveelheid voeding is ongeveer 12 uur,
het mag niet halverwege worden afgebroken. Omdat de zak met voeding en het pompje in een
rugzak kunnen worden opgeborgen is het ook mogelijk
je overdag te voeden zonder dat dit ernstige beperkingen met zich meebrengt.
Het is belangrijk om heel hygiënisch te werken om een
infectie in de bloedbaan te voorkomen.
Mede gebruik gemaakt van de website:
Vereniging voor patiënten met parenterale thuisvoeding.
Contact met lotgenoten? Ook deze
techniek is vertegenwoordigd op het
Stomaatje forum.
naar boven
Tracheostomie
De term 'tracheostomie'
is afgeleid van 'trachea' (luchtpijp) en
'stoma' (kunstmatige opening). Een tracheostoma kan
noodzakelijk zijn bij elke aandoening die de vrije
doorgang van lucht door de keel en andere delen
van de bovenste luchtwegen belemmert. Tracheostomie is
een van de oudste chirurgische ingrepen. Bij deze
ingreep wordt er een opening in de hals gemaakt
en daarin een buisje (tracheacanule / tube)
geplaatst. In- en uitademen via een tracheostoma gaat
anders dan via de neus of mond, daar moet je een
aantal dagen aan wennen. Ook zal in het begin de
stem aangetast zijn
en kun je slechts met moeite geluiden maken of praten.
Indien de stoma tijdelijk is wordt de buis weer
verwijderd na herstel,
de opening heelt snel.
Bron
afbeeldingen: links
Kreft en
rechts
Letzgus+lang
Je kunt de opening het beste met bijvoorbeeld een
sjaal afdekken, zodat er
geen stof in de luchtwegen komt en het de stoma
camoufleert. Er bestaan hiervoor ook allerlei
verschillende "befjes". Ook bestaan er
speciale filters die voor de tracheostoma bevestigt
kunnen worden, de ingeademde lucht wordt er enigszins
door gefilterd en bevochtigd. Deze filters worden ook
wel "kunstneuzen" genoemd, omdat zij de
functie van de neus gedeeltelijk overnemen.
Bron afbeelding:
Buyemp
naar boven
leverstoma
Een leverstoma, soms
ook wel galstoma genoemd, is een stoma direct op
de galblaas om de gal af te voeren. Dit
stoma wordt onder andere aangelegd bij twee zeer zeldzame
leverziekten:
BRIC (Benigne Recidiverende intrahepatische
cholestase) en PFIC (Progressieve Familiaire Intrahepatische Cholestase). Zo'n 25 mensen in
Nederland hebben de erfelijke ziekte BRIC,
waarvan een deel een stoma heeft. De galwegen
kunnen door deze ziekte verstopt raken waardoor
het gal niet meer via de normale weg kan worden
afgevoerd (cholestase) en de galzoutspiegel
oploopt (tot een waarde van 250 tot 450, wat niet hoger
mag zijn dan 10), er is sprake van een
galzoutstofwisseling. Hierdoor komt het gal in het bloed in
plaats van in de darmen, wat klachten veroorzaakt
zoals ondraaglijke (inwendige) jeuk, geen opname van vetten,
zouten en vitamines, geelzucht en vermoeidheid. 1 van de
kenmerken van BRIC is dat je geen smaak hebt. Vaak
komen de klachten in aanvallen van maanden tot zelfs
langer dan een jaar. De ziekte zit in je DNA, in
je genen. Het is dus erfelijk waardoor
de ziekte al bij de geboorte aanwezig
is. De ziekte komt voor in besloten
gemeenschappen. In Bunschoten-Spakenburg zijn 7
mensen met BRIC bekend. Arts in het Utrechts Medisch
Centrum Dokter Houwen, doet onderzoek
naar deze zeldzame ziekte.
Het verschil tussen de leverziekten
BRIC en PFIC is dat er bij PFIC in plaats van
aanvallen sprake is van een permanente blokkade
in de galwegen. Dit kan onder andere leiden tot
ernstige aantasting van de leverfunctie
(leverinsufficiëntie). PFIC komt voornamelijk voor bij
de Amish in Amerika. Er zijn ook andere ziekten
waarbij er een leverstoma kan worden aangelegd.
Galgang-hypoplasie is een aangeboren
afwijkingen waarbij er te weinig kleine galwegen
in de lever zijn aangelegd. Dit wordt vaak gezien bij
het syndroom van Alagille. Door een
bij deze ziekten een leverstoma
(externe biliare diversie)
aan te leggen wordt de gal afgevoerd en zijn
mensen met deze ziekten vaak verlost van hun klachten.
De stoma wordt gemaakt
van een stuk dikke darm. Het stukje darm wordt
onderaan de opengemaakte galblaas gezet, in een
lus gelegd en dan door de buikwand heen
naar buiten gebracht. Na het maken van de stoma duurt
het nog wel even (24 uur minimaal) voordat er echt gal
naar buiten komt, want eerst moet ook die lus
vollopen. De eerste operaties werden laparoscopisch
uitgevoerd, maar dat leverde steeds problemen op.
De operaties duurden veel te lang, soms 8 á 9
uur. Nu wordt er traditioneel geopereerd, de buik
wordt opengemaakt waardoor de chirurg een goed
overzicht heeft van wat hij of zij aan het doen is. De
operatietijd is daardoor ook gehalveerd.
Lees hier het persoonlijke verhaal over de
leverstoma.
|
- Gemaakt door