English/under construction Nederlands

 

Ongemakken & hulpmiddelen

 

 

Op deze pagina kun je lezen over de ongemakken die je met een stoma kunt hebben, en de daarbij behorende stomahulpmiddelen die het probleem kunnen verminderen, verbeteren of verhelpen. Er zijn meer dan 1000 stomaproducten van wel 15 verschillende merken, dus genoeg mogelijke oplossingen! Als je met onderstaande tips geen verbetering krijgt ga dan vooral niet zelf verder experimenteren, maar raadpleeg je behandelend (huis) arts of stomaverpleegkundige!!

Huidproblemen en hulpmiddelen
Lekkage en hulpmiddelen
Geuren en gassen
Klotsen van ontlasting / urine
Ontlasting blijft bovenin hangen/vacuüm
Zweten bij warm weer en sporten
Breuk en hulpmiddelen
De stoma verandert van kleur en/of vorm
Retractie
Prolaps
Verstopping (ileus)
Diarree
Vernauwing stoma
Kristalvorming bij een urostoma
Zitpijn / fantoompijn
Lekkage vanuit de anus


Huidproblemen

Wat mensen met een stoma geregeld kunnen tegenkomen zijn huidproblemen. Problemen met de huid kunnen verschillende oorzaken hebben. Eerst even een stukje biologie:

De huid bestaat uit drie lagen: de opperhuid (epidermis), de lederhuid (dermis) en het onderhuids bindweefsel (subcutis). De bovenste laag, de opperhuid, bestaat voor het grootste gedeelte uit hoorncellen (keratinocyt). Deze cellen worden voortdurend opnieuw gevormd in de onderste laag van de opperhuid
(de basale laag). De nieuw gevormde hoorncellen schuiven beetje bij beetje op naar de oppervlakte van de huid, doordat ze door de voortdurende aanmaak van nieuwe cellen naar boven worden geduwd. De opperhuid vernieuwt zich gemiddeld 1 keer per maand.

 

Bron afbeelding: Medicinenet.com

 

Wanneer je nu een huidplak van de huid aftrekt, gaat de bovenste laag hoorncellen mee, je geeft hem een 'peeling'. Hierdoor worden er meer huidcellen afgetrokken dan erbij komen en wordt de huid dus dunner. Het is dus erg belangrijk om je huidplak zo voorzichtig mogelijk te verwijderen. Doe je het toch te hardhandig en ontstaat er een rode geïrriteerde huid, dan noemen ze dit het “stripeffect”. Als je een erg gevoelige huid hebt is het daarom verstandig om een tweedelig systeem te gebruiken, zodat je de plak er niet elke dag af hoeft te halen. Mensen die prednison gebruiken, zullen vaker last hebben van een dunne en kwetsbare huid. Van echte irritatie spreken we als de huid ook gaat jeuken, pijn gaat doen en zelfs nat wordt.

 

Uit onderzoek (Ostomy skin study) blijkt dat 45% van de mensen met een stoma last heeft van huidproblemen. Mensen met een ileostoma (57%) en urostoma (48%) hebben een grotere kans op huidproblemen.

Bron: Coloplast

 

Veel mensen zijn zich hier niet van bewust, omdat ze denken dat het normaal is bij een stoma, dat het erbij hoort. Meer dan 80% van de mensen uit het onderzoek hadden geen hulp gezocht van bijvoorbeeld een stomaverpleegkundige. Terwijl er een hoop middelen en oplossingen zijn die huidproblemen kunnen verminderen of zelfs helemaal oplossen. Lekkage onder de huidplak is één van de meest voornaamste oorzaken (77%).

 

Bron: Coloplast

 

Houd er overigens rekening mee dat de huid van de beginnende stomadrager moet wennen aan de huidplak doordat de huid van het ene op het andere moment wordt afgesloten door het stomamateriaal (occulsie= afsluiting). Het normale regulatiemechanisme van de huid wordt verstoord en hierdoor kan huidirritatie ontstaan. Je kunt je voorstellen dat de huid onder de plak het transpiratievocht niet goed kwijt kan. De huid kan gaan verweken (maceratie). Soms ontstaan er kleine pukkeltjes of blaasjes die erg kunnen jeuken. Schrik hier niet van, de huid heeft tijd nodig om aan de nieuwe situatie te wennen! Er zijn overigens ook genoeg mensen waarbij de huid niet moeilijk doet door de permanente afsluiting.

 

De oorzaken van huidproblemen kunnen zijn:

*

Huidirritatie kan komen als gevolg van lekkage of van een te groot of te klein geknipte opening, zodat de ontlasting of urine de huid kan irriteren. Bij het aanleggen van een stoma leg je de darm heel dicht bij de huid. En de huid is niet berekent op de agressieve darmsappen of urine. De huid rondom de anus en urinewegen is ingesteld op vocht eromheen. Let er dus bij het knippen van de opening op dat je hem maximaal 2 mm groter knipt dan de omvang van je stoma.

*
Ook kan het ontstaan door het gebruik van irriterende producten om de huid te reinigen zoals lijmoplosser of geparfumeerde / desinfecterende zepen. Probeer zo min mogelijk lijmoplossende
producten te gebruiken en reinig je huid met lauw water en een gaasje.

*
Je kunt ook last hebben van folliculitis, dit is een ontsteking van het haarzakje.
Je ziet dan een oppervlakkige speldenknop tot ongeveer zo groot als een erwt met pus gevuld blaasje, vaak doorboord door een haar en omgeven door een rode hof. Soms blijft het bij een grote pukkel, ook wel papel genoemd. Meestal genezen ze spontaan, ze gaan kapot of worden opgenomen in de huid en verdwijnen.

*
Wat zelden voorkomt is een materiaalallergie. Je kunt dit testen door een klein stukje van de huidplak op bijvoorbeeld je arm te plakken. Als daar dezelfde irritatie ontstaat, is er mogelijk sprake van een overgevoeligheid of allergie. Hierbij is het raadzaam op contact om te nemen met je stomaverpleegkundige. Er zijn mensen die niet tegen de pleisterrand van de huidplak kunnen. Als jij irritatie krijgt onder en rondom de pleisterrand (microporeuze kleeflagen), is het beter om voor een huidplak te kiezen die geheel uit hydrocolloïd bestaat.

*
Je kunt ook last hebben van een huidirritatie door een infectie van een bacterie, een schimmel of een virus. Het gevolg van een infectie is altijd een ontsteking, waarbij ook vaak koorts ontstaat. Dit komt ook niet vaak voor en ook hierbij kun je het beste contact zoeken met je stomaverpleegkundige of arts, het kan bijvoorbeeld een gevolg zijn van een ander probleem in het lichaam.

*
Eczeemvorming of wratjes op of rondom een stoma komt soms ook voor. Mensen met aanleg voor eczeem kunnen sneller problemen rondom de stoma krijgen, dan mensen met een minder gevoelige huid.

*
Ook sommige voedingsmiddelen kunnen voor huidproblemen zorgen.

*
Heb je een ontstekingsziekte en zweertjes op de stoma, dan kan dat duiden op een terugkeer van de ontstekingsziekte.

*
Er kan littekenvorming ontstaat als hechtingen te lang blijven zitten (strictuur/ granulaatweefsel). Ook kunnen er irritaties ontstaan als er rondom je stoma, onder de huidplak, incisies moesten worden gemaakt. Zeker als je een convex plak gebruikt kan er een soort drukplek ontstaan. Je stomaverpleegkundige is de beste persoon die je hierbij kan helpen.

*
En tenslotte kun je ook last krijgen van Keloïdvorming (wild vlees).
Dit uit zich in bobbeltjes rondom de stoma. Het kan geen kwaad, maar kan lastig zijn met je huidplak en lekkages veroorzaken. Op advies van je arts moet je dit voorzichtig aanstippen met zilvernitraat.

 

Naar boven

 

Hulpmiddelen bij huidproblemen

Bij een lichte irritatie of roodheid van de huid, of ter voorkoming daarvan, kun je barrière crème gebruiken. Zo'n crème bevordert het herstel en beschermt de huid. Ze houden de huid soepel, vochtafstotend en zorgt ervoor dat de zuurgraag van de huid (pH-niveau) op peil blijft. Het kan geen kwaad om dit dagelijks te gebruiken. Het is belangrijk dat de crème heel dun wordt aangebracht (een luciferkopje), masseer daarna de huid rondom de stoma totdat de crème volledig is ingetrokken en de huid weer stroef aanvoelt. Bij deze crème heb je de keus uit verschillende merken.

 

Merk: Coloplast, Hollister, Dansac en Eakin

 

Als je een vochtige geïrriteerde huid hebt, kan poeder een uitkomst bieden.
De poeder wordt dun op de natte huiddelen en ontstoken plekjes uitgestrooid en vormt een beschermend laagje. In sommige poeders zitten ook verzachtende bestanddelen zoals Aloë Vera, die de genezing bevordert. Blaas het teveel meteen van de omliggende huid weg. Overtollig poeder op de gezonde huid kan ervoor zorgen dat de plak minder goed hecht. De plaatsen van de huidplak die later in contact komen met
de poeder moeten, voordat de plak wordt bevestigd, eerst even vochtig worden gemaakt. Dit is belangrijk voor de optimale hechtkracht.

 

Merk: Hollister, Convatec, Hollister en Wellform Medical

 

Als je wilt voorkomen dat de huid stuk wordt getrokken, kun je een huidbeschermer gebruiken. Na de verdamping van dit product laat het een dun kunststof laagje op de huid achter. Bij het verwijderen van de plak gaat dit kunststof laagje mee in plaats van de huidcellen, waardoor huidirritatie en het dunner worden van de huid wordt voorkomen. Dit product kan de kleefkracht versterken en is er in de vorm van huidbeschermingsfilms (natte doekjes) en sprays.

 

Merk: Coloplast, Smith & nephew, Welland en Ambiance Healthcare

 

Indien je de stomaplak niet goed van je huid af krijgt, je huid hierbij stuk trekt of er veel lijm of pastaresten blijven zitten, kun je een product gebruiken die de lijm oplost en helpt de stomaplak er gemakkelijker af te krijgen. Ook deze zijn er in de vorm van een spray of doekjes.

 

Merk: 2 maal Welland, OmniMedical en Ambiance Healthcare


Als er door een bepaalde reden een gaatje is ontstaat waar push uitkomt, bijvoorbeeld door een drukplek op een litteken bij de stoma, of door een fistel, moet je natuurlijk contact zoeken met je arts of stomaverpleegkundige. Vaak is bijvoorbeeld het dagelijks inbrengen van Aquacel met daarop ter bescherming een laagje Hydrocolloïd (bijvoorbeeld Varimate Thin strips van Eurotec) een goede oplossing. Er zijn ook methodes om te spoelen met een zoutoplossing.

 

Als je convex gebruikt en je die (tijdelijk) niet meer mag gebruiken om de plek te laten helen, maar dat niet kan omdat je steeds lekkages hebt met een gewone plak, kun je onder de huidplak foamverband gebruiken. Een tip is de Versiva gelerend foamverband van ConvaTec. Het neemt het vocht van de wond op, en zorgt ervoor dat er minder druk op de wond komt zodat het de kans krijgt te helen. Het is verband van 10 bij 10 centimeter, met rondom een plakrand. Knip het stuk wat je nodig hebt uit, een stuk groter dan de wond zelf zodat de druk wordt verdeeld. Laat aan 1 kant de plakrand zitten, zodat het foam niet verschuift onder de plak. Als er veel vocht uit je wond komt, kun je het beste je plak met het verband 2 keer per dag verschonen. Later kun je dit afbouwen naar 1 keer per dag, zodra de wond rustiger wordt.

 

Bij specifieke problemen als infecties en eczeem zal er soms een dermatoloog meekijken naar de juiste behandeling, bijvoorbeeld een speciale zalf.

Naar boven

 

Lekkage

Een lekkage is erg vervelend. Je voelt je er onzeker door, en soms vies. Je wordt met de neus op de feiten gedrukt dat je je ontlasting of urine niet zelf op kunt houden. Het is belangrijk om na te gaan wat de oorzaak van de lekkage is, vaak is er dan ook een oplossing voor te vinden. Lekkages kunnen veel verschillende oorzaken hebben. Allereerst kan een lekkage komen doordat je de plak niet goed hebt aangebracht, of de opening verkeerd hebt geknipt. Het is daarom erg belangrijk om de tijd te nemen voor het verzorgen van je stoma. Ook kunnen er lekkages ontstaan door oneffenheden van de huid, zoals plooien, kuiltjes of littekens. De ontlasting of urine kruipt dan via deze kanaaltjes onder de plak door en tast deze aan. Verder kun je een lekkage krijgen door een stoma dat op of onder het huidniveau ligt (verzonken / ingetrokken stoma),
zoals je bijvoorbeeld hieronder op de foto kunt zien. Een lekkage kan ook voorkomen indien je de tijd tussen het verschonen van de plak langer maakt. De plak kan door de agressieve ontlasting of urine verweken (erosie) waardoor het geen bescherming voor de huid meer bied. Ook kan door een chemotherapie de huid droger en kwetsbaarder zijn, waardoor de plak eerder loslaat. Ten slotte kan gewichtstoe- of afname de oorzaak zijn, of huidirritaties onder de plak.

 

Hulpmiddelen bij lekkage

Als eerste kan soms een oplossing bij lekkage zijn je stomazakje er liggend op te plakken. Zeker bij een buik met wat meer plooien kan dit helpen, omdat de buik dan wat platter is. Om oneffenheden en plooien van de huid rondom de stoma op te vullen zodat er geen ontlasting of urine onder de plak door kan lopen, kun je beschermende pasta gebruiken. Deze heb je in verschillende vormen. Je hebt opvulpasta, dit is een kneedbare pasta, een soort plamuur, uit een tube. Sommigen bevatten alcohol, en kunnen daardoor prikken op de kapotte huid. Maar er bestaan ook pasta's zonder alcohol. Je kunt de pasta rechtstreeks aanbrengen op de huid, maar het is ook mogelijk om de pasta aan te brengen op de achterkant van de huidplak. Wanneer je de pasta verder wilt modelleren of aandrukken, kun je een natte vinger, spatel of bijvoorbeeld een wattenstaafje gebruiken. De pasta vormt zo een soort dijkje rondom je stoma.

 

Merk: Coloplast, Hollister, Dansac Convatec en Eakin

 

 

Bron: Convatec

 

Voor wie pasta uit een tube onhandig vindt, zijn er ook pastastrips en pastaringen. Dat zijn staafjes / ringetjes van kneedbaar materiaal waarmee een gootje of plooi kan worden opgevuld. Je kunt dit gebruiken om een gebiedje dat verzonken is wat op te hogen. Of indien je plak rondom de stoma snel verweekt. Het materiaal kleeft aan beide kanten en kunnen op maat worden opgerekt / geknipt.

 

Merk: Eakin, Coloplast, Hollister, Dansac en Welland

 

Dan heb je de convex huidplakken. Deze kun je gebruiken bij een stoma die verzonken is of in een huidplooi ligt. Een convex huidplak is een stomaplak met een bolling aan de achterzijde(kleeflaag). Deze bolling duwt de stoma een stukje omhoog, waardoor de ontlasting of urine minder de kans krijgt om onder
de plak te kruipen. De bolling is er in verschillende diepten.

 

Merk: Dansac, Welland en Hollister

 

Ook bestaan er tegenwoordig al ringen in convex vorm, die je onder je plak kunt bevestigen:

  

Merk: Hollister

 

Ter voorkoming van een lekkage, bijvoorbeeld tijdens het zwemmen, kun je de rand van de plak met speciale tape afplakken. Daarvoor kun je bijvoorbeeld Circleplast van NuHope gebruiken, deze zijn waterproof, verkrijgbaar in verschillende maten en voorzien van een rubberen toplaag. Ook kun je Circlemate van Eurotec gebruiken, deze zijn in verschillende diameters verkrijgbaar en met een zachte toplaag. Eurotec heeft ook de Varimate thin strips, deze strips zijn gemaakt van een dunne en doorzichtige hydrocolloïd en ook een uitkomst voor mensen met een pleister allergie. Welland heeft halfronde hydrocolloïde pleisters voor extra fixatie rond de plak. Maar de oude vertrouwde Leukopor werkt ook goed.

 

Merk: Circleplast van NuHope, Circlemate van Eurotec, Hydrofame strips van Welland en Varimate thin strips van Eurotec

 

Als je stomaplak niet goed kleeft, zou je een kleefkrachtversterker kunnen gebruiken, zoals van Hollister. Deze wordt alleen verstrekt op voorschrift van de stomaverpleegkundige of arts. Je hebt ook doekjes die de kleefkracht beschermen, bijvoorbeeld Conveen prep van Coloplast.

 

Merk: Hollister en Coloplast

 

Als extra versteviging kun je een stomagordel gebruiken. Dit is een elastische gordel die wordt bevestigd aan de flens. Je hebt hiervoor dus wel een stomazakje met bevestigingspunt nodig. De gordel kan je een extra veilig gevoel geven en zorgt ervoor dat je stomamateriaal goed blijft zitten.

 

Merk gordel: Eakin

 

Je hebt ook gordels die je om de flens heen kunt klikken zodat ze de plak nog beter rondom je stoma aanduwen:

 

Merk gordel:Welland

Naar boven

 

Geuren en gassen

Veel mensen met een stoma zijn toch wel bang voor luchtjes. Gelukkig zijn de opvangmiddelen van tegenwoordig geurdicht, maar toch blijft het een gevoelig punt. Ontlasting stinkt bij iedereen, dus ook bij ons stomadragers. Maar als je nagaat dat de afstand tussen neus en stoma bij het legen of wisselen van het stomazakje in gebogen houding gemiddeld 30 cm is, en de afstand tussen anus en neus velen malen groter, is het begrijpelijk dat wij stomadragers menen dat onze ontlasting meer stinkt. Wat kun je daar aan doen? Ten eerste zou je op je voeding kunnen letten, bepaalde voedingsmiddel, zoals vis en scherpe kruiden, kunnen voor een sterkere geur zorgen (zie de voedingslijst). Ook zijn er antigeur capsules, poeders, gels en druppels op de markt. Deze producten moet je vooraf in je zakje doen, en bij het legen weer opnieuw. Ze absorberen de geur in het zakje. Wat ook de geurtjes zou absorberen is een paracetamol in het stomazakje. Als je bang bent dat anderen je ruiken, kun je parfum op je stomazakje spuiten, of geurzuiverend ondergoed of dito stomahoesje dragen.

 

Merk: BBraun, Hollister en Dansac

 

Een ineens veranderde geur is vaak te wijten aan bepaalde voedingsmiddelen, medicijnen of vitaminen. Als je al van alles hebt uitgeprobeerd en de geur blijft sterk kun je beter je arts raadplegen. Een sterke geur in de stoelgang kan namelijk soms wijzen op dingen als een infectie of het terugkomen van de ziekte van Crohn.

Gasvorming is een normaal gevolg van de spijsvertering en komt bij iedereen voor. Het is dan ook niet helemaal te voorkomen. Het kan wel iets verminderd worden. Het grootste deel van het gas (70%) bestaat uit ingeslikte lucht. Dat komt voornamelijk door snel praten en snel eten. Ook bij kauwgom kauwen, drinken door een rietje, roken, nervositeit en een slecht passend gebit wordt er veel lucht ingeslikt. Hiermee kun je dus rekening houden. Je kunt ook rekening houden met voedingsmiddelen die gasvorming kunnen veroorzaken (zie de voedingslijst). Een lege darm veroorzaakt ook gasvorming. Maaltijden overslaan om gasvorming te voorkomen, heeft dus geen zin.

 

 Met dank aan Veer!

 

Tegenwoordig worden de filters op de stomazakjes steeds beter, er zijn nu al zelfs zakjes met dubbele filter waardoor gassen het zakje geurloos kunnen verlaten. Helaas zijn gassen dus niet te voorkomen!

Merk: Coloplast

Naar boven

 

Klotsen van ontlasting / urine

Als je het klotsen van de dunne ontlasting of urine vervelend vindt, kun je de inhoud van het zakje indikken met speciale indikmiddelen. Dit zorgt ook voor minder kans op lekkage en huidproblemen. Je hebt dit soort producten onder andere in tabletten, capsulevorm, sachets en absorptiestrips. De dunne ontlasting of urine wordt hiermee omgevormd tot een gelachtige substantie.

 

Merk van links naar rechts: BBraun, Eurotec en de laatste 2 van Laprolan.

Naar boven

 

Ontlasting blijft bovenin hangen/vacuüm

Als je wat dikkere ontlasting hebt, kan het zijn dat de ontlasting bovenin het
zakje
blijft hangen (pancaking), erg vervelend. Dit kan komen doordat het zakje vacuüm trekt, plak dan het filter af. Je kunt ook wat lucht in het zakje blazen voordat je het systeem aanbrengt of een gaasje in het zakje stoppen. Ook zijn er middelen die ervoor zorgen dat de ontlasting gemakkelijk naar beneden kan glijden. Sommige mensen gebruiken hiervoor olijfolie, maar er zijn ook speciale middelen voor op de markt.

 

Merk: Hollister en Wellform Medical

Naar boven

 

 

Zweten bij warm weer en met het sporten

Als het erg warm weer is, of als je flink sport, is het logisch dat je gaat zweten.Maar met een stoma kan dat vervelend zijn. Vaak hecht een huidplak zich door de warmte nog beter aan de huid, maar bij overmatig zweten kan het er ook toe leiden dat de huidplaat niet zo goed meer hecht. Het gebruik van een ongeparfumeerde deodorant onder de huidplak kan dit probleem oplossen. Ook kan het tussen het stomazakje en de huid gaat zweten en plakken. Een tip hierbij is om een stoffen hoesje om je zakje heen te doen, zodat dat het vocht op kan nemen. Dit kan een verknipt washandje zijn, maar ook speciale stomahoesjes.

 

Bron afbeeldingen: Design your stoma

Naar boven

 

Breuk

Een breuk kan zich voordoen bij een operatielitteken (wondbreuk) of bij de stoma (ook wel parastomale hernia genoemd). Dit komt doordat het een zwakke plek is rondom de stoma in de buikwand of bij een litteken. De buikwand is omgeven door een sterke spierlaag en bekleed met buikvlies dat alles goed op zijn plaats houdt. Door de aanleg van een stoma ontstaat er een zwakke plek in de buikwand, er is dan sprake van een te grote opening in de spierlagen van de buik. Door deze te grote opening kan er buikinhoud naast de stoma uitpuilen, een deel van de darmen komt dan voor in plaats van achter de buikspieren. Het gevolg is een grotere of kleinere zwelling of welving van de buikwand.  Je buik bevat een dunne plaat van spieren (peesblad) die normaal een stevige structuur heeft, maar bij het doorsnijden wordt de structuur verzwakt. Een eventuele breuk is te herkennen als een zwelling welke duidelijk zichtbaar wordt als de druk in de buik verhoogd wordt, bijvoorbeeld door op de rug van je hand te blazen.

   

Bijna een derde van alle stomadragers ontwikkelt een breuk (bij het overgrote deel gebeurt dit binnen het eerste jaar na de aanleg). Naarmate je ouder bent, neemt de kans op een breuk toe. Ook mensen met een BMI (body mass index) hoger dan 30 hebben 2,5 keer zoveel kans op een breuk dan iemand met een BMI lager dan 25. Soms zie je de breuk alleen bij inspanning, anderen lopen voortdurend met een enorme bult op de buik (soms wel formaat cup D!). Zo'n breuk ontstaat meestal na een te grote druk op de buikwand, zoals bij zwaar tillen of veel hoesten. In sommige gevallen besluit de arts de breuk operatief te verhelpen, bijvoorbeeld door de stoma te verplaatsen naar de andere zijde van de buik of door de buikwand te verstevigen met matjes. In veel gevallen is dit niet mogelijk en alleen mensen met ernstige problemen, zoals hevige lekkage of een darm die bekneld raakt, komen in aanmerking voor een dergelijke ingreep. Een nieuwe operatie zal de buikwand immers verzwakken, waardoor de kans op terugkeer van de breuk groot is. Het is daarom het beste om een breuk te voorkomen.

Naar boven

 

Hulpmiddelen bij een breuk

Voorkomen kan onder andere door een steun- of breukband te dragen bij sport of zware inspanning. Maar ook als er al een breuk is ontstaan, is een breukband een goede optie. De breukband drukt dan de bolling weg waardoor het stomamateriaal beter blijft zitten, en het voorkomt dat de breuk groter wordt. Overigens is het niet verstandig zo'n band continue te dragen, dan verslappen de buikspieren juist. Er bestaan verschillende varianten van een breukband. Je hebt ze zonder stoma opening en met opening. Je hebt standaard maten maar je kunt er ook één aan laten meten door je stomaverpleegkundige. Ook zijn de bandages in verschillende hoogtes verkrijgbaar. De steunband wordt liggend omgedaan, zodat bij het weer opstaan voldoende tegendruk ontstaat. Leg de band op bed, ga erop liggen (waarbij de breuk vaak terugzakt in de buik), breng de band rondom je buik en stoma en haal het stomazakje (indien van toepassing) door de opening. Sluit dan de band met het klittenband en ga weer staan. Als het goed is geeft de band nu veel steun en blijft de breuk (in de meeste gevallen) in de buikholte zitten.

Hieronder een paar voorbeelden van steunbanden:

 

Merk: Basko, Bort, Eakin en Nuhope

 

 

Je hebt sinds kort ook een stomasteunbandage in de vorm van ondergoed. Bijvoorbeeld Corsinel van Coloplast (zie de afbeeldingen hieronder). Het ondergoed is gemaakt van 50% elastaan, een zeer elastisch materiaal. Hierdoor is het veel flexibeler dan het gangbare ondersteunende materiaal voor een parastomale hernia. Het is eenvoudig aan te trekken en je kunt je vrij bewegen. In overleg kan er ook een gat voor het stomazakje in het broekje gemaakt worden. Ook Ambiance Healthcare heeft ondersteunend ondergoed van een ademende antibacteriële stof.

   

Ook bestaan er hemdjes een goede ondersteuning bij bijvoorbeeld buik en rug.
Bijvoorbeeld voor vrouwen die van
Sensi.

 

Naar boven

 

De stoma verandert van kleur en/of vorm

Als een stoma een andere kleur of vorm krijgt, kan dat verschillende oorzaken hebben. Loopt je stoma niet goed en is hij opgezet? Dan kun je een verstopping hebben. Is je stoma teruggetrokken, of puilt hij juist uit? Kijk dan hieronder bij retractie en prolaps. Een stoma moet goed doorbloed zijn en een helderrode kleur hebben. Verandert de kleur of komt er een grauwe glans over? Zoek dan contact met je arts of stomaverpleegkundige. Het stoma kan ook opgezet zijn doordat hij beschadigd is of moeite heeft het eten eruit te krijgen. Zolang het stoma goed blijft produceren, is er niets aan de hand. Een ijsklontje kan dan nog weleens helpen om de zwelling te verminderen. Ook kan de stoma worden bestrooid met poedersuiker of basterdsuiker; dit onttrekt vocht aan de darm waardoor de zwelling dan meestal binnen een half uur kleiner wordt. Nog een hulpmiddel om de stoma te ontzwellen zijn neusdruppels (bijvoorbeeld Otrivine).

Naar boven

 

Retractie

Een retractie is als de stoma naar binnen trekt. Dit kan gebeuren door grote toename van het gewicht, ook kan dit ontstaan als complicatie als de hechtingen loslaten, als de hechtingen te vroeg worden verwijderd of
door een slecht aangelegde stoma. De oplossing hierbij is om een huidplak met convex te gebruiken zodat de bolling de stoma naar boven duwt en zo lekkage voorkomt. Een andere oplossing is een chirurgische correctie.

Bron afbeelding: uzleuven

Naar boven

 

Prolaps

Een prolaps is als de stoma abnormaal naar buiten puilt. Dit komt eerder voor bij een dubbelloops stoma dan bij een eindstandig stoma. Het kan bijvoorbeeld ontstaan als er geen goede plaatsbepaling is gedaan, na de operatie als de hechtingen te vroeg loslaten of te vroeg worden verwijderd, bij veel spanning op de buik door hoesten, persen en zwaar tillen, en bij heftige peristaltiek door omvangrijke en/of harde ontlasting.

 

Foto links bedankt Karin!

Een prolaps is goed te behandelen. In de meeste gevallen kan de stomaverpleegkundige je helpen. Er zal met zachte, continue druk en ijspakkingen geprobeerd worden de stoma weer op zijn plaats te krijgen (reponeren). Wanneer er een ernstig oedeem (zwelling) aanwezig is, kan de stoma eerst worden bestrooid met poedersuiker of basterdsuiker; dit onttrekt vocht aan de darm waardoor de zwelling dan meestal binnen een half uur kleiner wordt. Nog een hulpmiddel om de stoma te ontzwellen zijn neusdruppels (bijvoorbeeld Otrivine). Bij een regelmatig terugkerende prolaps zal de chirurg ingrijpen. Wanneer het een acuut geval van een stoma prolaps betreft en er komt geen ontlasting meer, zal de chirurg direct moeten ingrijpen. Een betrekkelijk kleine operatie zal in beide gevallen het probleem oplossen. Om een prolaps te voorkomen heb je bandages met anti-prolaps flap die je bij zware inspanning kunt dragen.

Merk: Basko

Naar boven

 

Verstopping (ileus)

Een verstopping, ook wel ileus genoemd, kan verschillende oorzaken hebben. Bij een verstopping, wat het meest voorkomt bij een ileostoma, komt er door een bepaalde reden geen ontlasting meer uit het stoma of een minimale waterige stomaproductie. Dit kan bijvoorbeeld als gevolg van vernauwingen (zie hieronder voor meer informatie), ontstekingen, verklevingen, of een onverteerbare prop die voor de opening van je stoma vastzit. De eerste symptomen zijn een opgezet stoma en buik, buikkrampen, misselijkheid en later, als de verstopping niet op tijd wordt opgelost,  ook overgeven.

Wat te doen? Veel drinken en de buik masseren rond de stoma kan helpen bij een voedselprop voor de opening. Ook kun je je stoma spoelen met water, in de hoop dat de prop losschiet. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een vrouwenkatheter met daaraan een spuit. Als het met water niet lukt, kun je er ook laxeermiddel inspuiten. Als je het zelf niet snel op kunt lossen, meteen je stomaverpleegkundige bellen of naar de eerste hulp! Want als je eenmaal overgeeft kun je snel uitdrogen. Bij andere oorzaken van een ileus zal de arts beoordelen hoe het verder te behandelen. Als de oorzaak een etensprop is: de prop kan ontstaan door het niet goed kauwen of fijnsnijden van bepaalde voedingsmiddelen. Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waarbij je meer kans hebt op een verstopping, kijk daarvoor hier.

Naar boven

 

Diarree

Diarree is, zeker met een ileostoma, erg lastig. Je verliest extra veel vocht. Vul deze aan anders droog je uit. Dit kun je doen door minimaal 1 liter aan ORS (oral rehydration solution, een oplossing van zouten en (druive)suiker of zetmeel in water) te nemen of dranken die goed in de darm worden opgenomen zoals bouillon, tomatensap e.d. Vul dit aan met water en andere dranken tot 2 à 2,5 liter. Eet lichtverteerbaar voedsel. Denk ook aan je zouten en kaliuminname. Indien je tekenen krijgt van uitdroging (enorme dorst, misselijk, suf, donkere urine, gewichtsverlies etc) waarschuw dan je arts of stomaverpleegkundige! Indien je het niet zelf aan kunt drinken heb je een infuus nodig in het ziekenhuis.

Naar boven

 

Vernauwing stoma

Soms treed er op de langere termijn een vernauwing (stenose) op van het stoma. Zo'n vernauwing kan bijvoorbeeld ontstaan door bindweefsel (strictuur). De ontlasting of urine kan steeds moeilijker uit het stoma komen, het wordt pijnlijk, en er kunnen bij een ileostoma en colostoma verstoppingen ontstaan. De ontlasting komt in een klein dun sliertje (pijpensteel) naar buiten. Bij een urinestoma kan er urine in de urinewegen achterblijven en zelfs stuwing naar de nieren toe ontstaan. Oprekken (dilateren) van de stoma kan nog weleens helpen. Je kunt dit doen (in overleg met je stomaverpleegkundige of arts!) elke dag met je vinger, of met dilatatoren (kunststof staven in verschillende diktes). Helaas wil dit vaak niet voldoende zijn, en moet er een nieuw stoma worden aangelegd (revisie).

Bron: Wikipedia

 

Bij een vernauwing van de opening bij een stoma die je moet katheteriseren, bij bijvoorbeeld de indiana pouch en mitrofanoff stoma, kun je een stopje gebruiken. Het is een soort spijker van zacht siliconen. Deze stop je in de opening, met daar overheen een speciale pleister. Ze plakken maar 1 keer, dus na elke keer katheteriseren zul je een nieuwe pleister moeten gebruiken. 

Merk: Medicina

Naar boven

 

Kristalvorming bij een urostoma

Je kunt kristalvorming herkennen aan de typische, kleine, glinsterende schilfertjes op en rond de stoma, welke de stoma kunnen beschadigen. Kristalvorming wordt veroorzaakt door een te sterk geconcentreerde urine. Hierdoor is de zuurgraad (pH) te hoog, ook wel 'alkalische urine' genoemd. Je zuurgraad is afhankelijk van je eet- en drinkgewoonten. Het kan dus zeer wisselend zijn. Belangrijk is om voldoende te drinken, minimaal 2 liter per dag, en minimaal 1,5 liter urine per 24 uur te produceren. Je kunt de kristalvorming rond de stoma verminderen door dagelijks gazen gedrenkt in een mengsel van gelijke delen water en azijn om de stoma te leggen. Je kunt dit dagelijks 2 tot 3 keer herhalen gedurende een week. Als je klachten dan nog niet verholpen zijn, kun je het beste contact opnemen met je stomaverpleegkundige. Een hoge pH-waarde kan ook de kleefkracht van je stomazakje beïnvloeden. Urine met een hoge zuurgraad is een goede voedingsbodem voor bacteriën. Vaak gaat alkalische urine samen met een urineweginfectie, dus is het belangrijk om de urine te laten onderzoeken. Je kunt de zuurgraad (pH) van de urine ook zelf testen met een dipstick, die je bij de apotheek kunt kopen.

 

Belangrijk is om de urine te testen die rechtstreeks uit de stoma komt, en niet de urine uit het zakje. De zuurgraad moet tussen de 5,5 en 6,5 pH-waarde zijn. Als uit de test blijkt dat de zuurgraad te hoog is (7 of 8), dan kun je de behandeling beter overlaten aan je arts, specialist of stomaverpleegkundige. Er bestaan medicijnen voor het aanzuren van de urine, maar daar mag je niet zelf mee gaan experimenteren. Een veelgehoorde tip om de urine aan te zuren is het slikken van vitamine c. Uit onderzoek is gebleken dat dit niet helpt. Een aspirine in het stomazakje verlaagt wel de zuurgraad van de urine, maar tast ook het slijmvlies van de stoma aan.



Over cranberrysap zijn wel goede ervaringen gemeld. Het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Gezondheid (NIH) heeft inmiddels officieel vastgesteld dat cranberry’s een rol verdienen bij de preventie van urineweginfecties. Cranberryproducten lijken vooral effectief bij het voorkomen van terugkerende infecties. Cranberrysap is dus geen middel om een blaasontsteking te genezen. In het lichaam worden de natuurlijke zuren uit cranberrysap omgezet in het zogenaamde hippuurzuur. Dit verlaagt, net als vitamine C, de zuurgraad van de urine waardoor de groei van bacteriën wordt tegengegaan. Daarnaast is cranberrysap rijk aan plantaardige stoffen (proanthocyaniden) die tot de groep van tanninen behoren. Deze looiachtige stoffen voorkomen dat de E.coli bacteriën, de belangrijkste veroorzakers van urineweginfecties, zich aan het slijmvlies van de blaas hechten. Gevolg: de bacteriën worden met de urine afgevoerd. Door deze reinigende werking krijgt de blaas een schoonmaakbeurt. Iets dat een antibioticakuur niet doet; deze doodt wel de  bacteriën, maar reinigt de blaaswand niet. Omdat cranberrysap dit wel doet worden nieuwe ontstekingen voorkomen. Je kunt het in sapvorm kopen, of in capsules bij de drogist. Om het beste te kunnen profiteren van de medicinale werking is ongezoet cranberrysap het beste.

Bij cranberry mede gebruik gemaakt van Gezond.nu

Naar boven

 

Zitpijn / fantoompijn

Net na een operatie waarbij het rectum verwijdert is, hebben veel mensen last van zitpijn. Dit is logisch omdat de anale wond de tijd nodig heeft om te genezen. Maar als de pijn maanden of langer aanhoud, is er iets anders aan de hand. Mensen die een amputatie moeten ondergaan, zijn er vaak niet op voorbereid
dat zij, na de operatie, het geamputeerde lichaamsdeel voelen alsof het er nog zit. Dit is een normaal verschijnsel wat bij meer dan de helft van de mensen voorkomt. Dit heet fantoomgevoel/pijn. Je kunt bij een amputatie in het betreffende lichaamsdeel dat niet meer bestaat nog steeds gevoel ervaren. Dit komt omdat de delen van de hersenen die verantwoordelijk zijn voor het 'voelen' nog steeds aanwezig zijn. Als je een gevoel van aandrang krijgt, kan het helpen om gewoon op het toilet te gaan zitten. Als je echt fantoompijn hebt,  kun je met deze klachten het beste naar een pijnpoli gaan, hier wordt aandacht besteed aan de verschillende aspecten van de pijn. Ze proberen de factoren op te sporen en een passende behandeling te vinden voor jou pijn. De één heeft baadt bij medicijnen, de ander bij spier- en bindweefselmassage en weer een ander bij biofeedback. Veel mensen hebben zelf ook kleine hulpmiddelen gevonden zoals een warm bad, een gel zadel, een aangepast kussen, of gewoon een simpel nekkussentje. Zoals je ziet is er geen éénduidig advies te geven tot een oplossing om van de pijnen af te komen.

  

Merk: links Tempur en rechts: Roho

Naar boven

 

Lekkage vanuit de anus

Je kunt om verschillende redenen lekkages vanuit de anus hebben als je een stoma hebt. Dit kan omdat er een fistel zit, of omdat je het slijm wat het overgebleven stuk darm nog produceert, niet op kunt houden. Natuurlijk zou je inlegkruisjes kunnen gebruiken, maar lange tijd achter elkaar is dat niet prettig. Een andere oplossing zijn anaaltampons. Dit is een tampon wat wordt ingebracht in de anus en deze zodanig afsluit, dat er geen ontlasting of slijm meer langs kan. Er zijn hierin verschillende maten en modellen. Het is mogelijk om te beginnen met een startset waarin de kleinste maat zit, zodat gewend kan worden aan de anaaltampon. Je kunt de tampon vergelijken met een soort zetpil van schuimstof, alleen dan met een touwtje eraan, dat eventueel op de bil kan worden vastgeplakt. Als de anaaltampon is ingebracht, lost de filmlaag rondom de tampon op door de vochtigheid en lichaamswarmte waardoor er een goede afsluiting ontstaat. Het kan in het begin wat vreemd aanvoelen bij het zitten. Je kunt zo'n tampon dag en nacht gebruiken, de geadviseerde draagtijd per tampon is maximaal 8 tot 12 uur.

 

Merk: eerste 2 Coloplast, laatste Curion

 

 

 

Disclaimer/a>                                    - Gemaakt door Suusdesign.nl