|
Ongemakken & hulpmiddelen |
Op deze pagina kun je lezen over de
ongemakken die je met een stoma kunt hebben, en
de daarbij behorende stomahulpmiddelen die het probleem kunnen verminderen,
verbeteren of verhelpen. Er zijn meer dan 1000
stomaproducten van wel 15 verschillende merken, dus
genoeg mogelijke oplossingen! Als je met onderstaande tips
geen verbetering krijgt ga dan vooral niet zelf verder
experimenteren, maar raadpleeg je behandelend (huis) arts of stomaverpleegkundige!!

Huidproblemen en
hulpmiddelen
Lekkage en
hulpmiddelen
Geuren en gassen
Klotsen van ontlasting / urine
Ontlasting blijft bovenin hangen/vacuüm
Zweten bij warm weer en sporten
Breuk en hulpmiddelen
De stoma verandert van kleur en/of vorm
Retractie
Prolaps
Verstopping (ileus)
Diarree
Vernauwing stoma
Kristalvorming bij een urostoma
Zitpijn / fantoompijn
Lekkage vanuit de anus
Huidproblemen
Wat mensen met een stoma geregeld kunnen tegenkomen zijn
huidproblemen. Problemen met de huid kunnen verschillende oorzaken
hebben. Eerst even een stukje biologie:

De huid bestaat uit drie lagen: de
opperhuid (epidermis), de lederhuid (dermis) en het
onderhuids bindweefsel (subcutis). De bovenste laag, de opperhuid,
bestaat voor het grootste gedeelte uit hoorncellen (keratinocyt). Deze cellen worden voortdurend
opnieuw gevormd in de onderste laag van de opperhuid (de basale laag). De
nieuw gevormde hoorncellen schuiven beetje bij beetje op naar de
oppervlakte van de huid, doordat ze door de voortdurende aanmaak van
nieuwe cellen naar boven worden geduwd. De opperhuid vernieuwt zich gemiddeld
1 keer per maand.
Bron afbeelding:
Medicinenet.com
Wanneer je nu een huidplak van de huid aftrekt,
gaat de bovenste laag hoorncellen mee, je geeft hem een 'peeling'. Hierdoor worden er
meer huidcellen afgetrokken dan erbij komen en wordt de huid dus
dunner. Het is dus erg belangrijk om je huidplak zo voorzichtig mogelijk te verwijderen. Doe je het toch te
hardhandig en ontstaat er een rode geïrriteerde huid, dan noemen ze dit het
“stripeffect”. Als je een erg gevoelige huid hebt is het daarom verstandig om een
tweedelig systeem te gebruiken, zodat je de plak er niet elke dag af hoeft te halen. Mensen die
prednison gebruiken, zullen vaker last hebben van een dunne en kwetsbare huid. Van echte irritatie spreken we als de huid ook
gaat jeuken, pijn gaat doen en zelfs nat wordt.
Uit onderzoek
(Ostomy skin study) blijkt dat 45% van
de mensen met een stoma last heeft van huidproblemen.
Mensen met een ileostoma (57%) en urostoma (48%) hebben een
grotere kans op huidproblemen.

Bron:
Coloplast
Veel mensen zijn zich hier niet van bewust, omdat ze
denken dat het normaal is bij een stoma, dat het
erbij hoort. Meer dan 80% van de mensen uit het
onderzoek hadden geen hulp gezocht van bijvoorbeeld
een stomaverpleegkundige. Terwijl er een hoop
middelen en oplossingen zijn die huidproblemen
kunnen verminderen of zelfs helemaal oplossen.
Lekkage onder de huidplak is één van de meest
voornaamste oorzaken (77%).
Bron:
Coloplast
Houd er overigens rekening mee dat de huid van de beginnende stomadrager moet
wennen aan de huidplak doordat de huid van het ene op het andere moment wordt afgesloten door
het stomamateriaal (occulsie= afsluiting). Het normale regulatiemechanisme van de huid wordt
verstoord en hierdoor kan huidirritatie ontstaan. Je kunt je voorstellen dat de huid onder
de plak het transpiratievocht niet goed kwijt kan.
De huid kan gaan verweken (maceratie). Soms ontstaan
er kleine pukkeltjes of
blaasjes die erg kunnen jeuken. Schrik hier niet van, de huid heeft tijd nodig
om aan de nieuwe situatie te wennen!
Er zijn overigens ook genoeg mensen waarbij de huid niet moeilijk doet door de permanente afsluiting.
De oorzaken van
huidproblemen kunnen zijn:
*
Huidirritatie kan komen als gevolg van lekkage
of van een te groot of te klein geknipte opening, zodat de ontlasting of urine de huid
kan irriteren. Bij het aanleggen van een stoma leg je de darm heel dicht bij de huid. En de huid is niet berekent op de
agressieve darmsappen of urine. De huid rondom de anus en urinewegen is ingesteld op vocht eromheen. Let er
dus bij het knippen van de opening op dat je hem maximaal 2 mm groter
knipt dan de omvang van je stoma.
*
Ook kan het ontstaan door het gebruik van irriterende producten om de huid te reinigen zoals lijmoplosser of
geparfumeerde / desinfecterende zepen. Probeer zo min mogelijk lijmoplossende producten te gebruiken
en reinig je huid met lauw water en een gaasje.
* Je kunt ook last
hebben van folliculitis, dit is een ontsteking
van het haarzakje. Je
ziet dan een oppervlakkige speldenknop tot ongeveer
zo groot als een erwt met pus
gevuld blaasje, vaak doorboord door een
haar en omgeven door
een rode hof. Soms
blijft het bij een grote pukkel, ook wel
papel genoemd. Meestal
genezen ze spontaan, ze
gaan kapot of worden
opgenomen in de huid en
verdwijnen.
* Wat zelden voorkomt is een materiaalallergie. Je kunt dit testen door
een klein stukje van de huidplak op bijvoorbeeld je arm te plakken.
Als daar dezelfde irritatie ontstaat, is er mogelijk sprake van
een overgevoeligheid of allergie. Hierbij is het raadzaam op
contact om te nemen met je stomaverpleegkundige.
Er zijn mensen die niet tegen de pleisterrand
van de huidplak kunnen. Als jij irritatie
krijgt onder en rondom de pleisterrand (microporeuze
kleeflagen), is
het beter om voor een huidplak te kiezen die geheel
uit hydrocolloïd bestaat.
* Je kunt ook
last hebben van een huidirritatie door een infectie van een
bacterie, een schimmel of een virus. Het gevolg
van een infectie is altijd een ontsteking,
waarbij ook vaak koorts ontstaat. Dit komt ook niet vaak voor en ook hierbij kun je
het beste contact zoeken met je stomaverpleegkundige
of arts, het kan bijvoorbeeld een gevolg
zijn van een ander probleem in het lichaam.
*
Eczeemvorming of wratjes op of rondom een stoma komt soms ook voor. Mensen
met aanleg voor eczeem kunnen sneller problemen rondom de stoma krijgen, dan mensen met een minder
gevoelige huid.
*
Ook sommige voedingsmiddelen kunnen voor huidproblemen zorgen.
*
Heb je een ontstekingsziekte en zweertjes op de
stoma, dan kan dat duiden op een
terugkeer van de
ontstekingsziekte.
*
Er kan littekenvorming
ontstaat als hechtingen te lang
blijven zitten (strictuur/ granulaatweefsel). Ook
kunnen er irritaties ontstaan als
er rondom je stoma, onder de huidplak,
incisies moesten worden gemaakt. Zeker als
je een convex plak gebruikt kan er
een soort drukplek ontstaan. Je
stomaverpleegkundige is de beste persoon die je
hierbij kan helpen.
*
En tenslotte kun je ook last krijgen van
Keloïdvorming (wild vlees). Dit uit zich in bobbeltjes rondom de stoma. Het kan geen
kwaad, maar kan lastig zijn met je huidplak en lekkages veroorzaken. Op advies van je arts moet je dit voorzichtig aanstippen met
zilvernitraat.
Naar boven
Hulpmiddelen bij huidproblemen
Bij een lichte irritatie of roodheid van de huid, of ter voorkoming daarvan, kun je
barrière crème gebruiken. Zo'n crème bevordert het herstel en
beschermt de
huid. Ze houden de huid soepel, vochtafstotend en
zorgt ervoor dat de zuurgraag van de huid
(pH-niveau) op peil blijft. Het kan geen kwaad om dit dagelijks te gebruiken. Het is belangrijk dat de crème
heel dun wordt aangebracht (een luciferkopje),
masseer
daarna de huid rondom de stoma totdat de crème volledig is
ingetrokken en de huid weer stroef
aanvoelt.
Bij deze crème heb je de keus uit verschillende merken.
Merk:
Coloplast,
Hollister,
Dansac en
Eakin
Als je een vochtige geïrriteerde huid hebt, kan
poeder een uitkomst bieden. De poeder
wordt dun op de natte huiddelen en ontstoken plekjes uitgestrooid en vormt een
beschermend laagje.
In sommige poeders zitten ook verzachtende
bestanddelen zoals Aloë Vera, die de
genezing bevordert. Blaas het teveel meteen van de omliggende huid weg.
Overtollig poeder op de gezonde huid kan ervoor zorgen dat de plak minder
goed hecht. De plaatsen van de huidplak die later in contact komen met de
poeder moeten, voordat de plak wordt bevestigd, eerst even vochtig worden
gemaakt. Dit is belangrijk voor de optimale hechtkracht.
Merk:
Hollister,
Convatec,
Hollister
en
Wellform Medical
Als je wilt voorkomen dat de huid stuk wordt getrokken, kun je een
huidbeschermer gebruiken. Na de verdamping
van dit product laat het een dun kunststof laagje
op de huid achter. Bij het verwijderen van de plak gaat dit kunststof laagje mee in plaats van de
huidcellen, waardoor huidirritatie en het dunner
worden van de huid wordt voorkomen. Dit product kan de
kleefkracht versterken en is er in de vorm van
huidbeschermingsfilms (natte doekjes) en
sprays.
Merk:
Coloplast,
Smith & nephew,
Welland en
Ambiance Healthcare
Indien je de stomaplak niet goed van je
huid af krijgt, je huid hierbij stuk
trekt of er veel lijm of pastaresten
blijven zitten, kun je een product gebruiken die de lijm
oplost en helpt de stomaplak er
gemakkelijker af te krijgen. Ook deze zijn er
in de vorm van een spray of doekjes.
Merk: 2 maal
Welland, OmniMedical en
Ambiance Healthcare
Als er door een bepaalde reden
een gaatje is ontstaat waar
push uitkomt, bijvoorbeeld door een
drukplek op een litteken bij de stoma, of
door een fistel, moet je natuurlijk
contact zoeken met je arts of
stomaverpleegkundige. Vaak is bijvoorbeeld
het dagelijks inbrengen van Aquacel
met daarop ter bescherming een laagje
Hydrocolloïd
(bijvoorbeeld Varimate Thin strips van
Eurotec) een goede oplossing. Er zijn ook methodes
om te spoelen met een
zoutoplossing.
Als je convex gebruikt
en je die (tijdelijk) niet meer mag gebruiken om de plek
te laten helen, maar dat niet kan omdat
je steeds lekkages hebt met een gewone
plak, kun je onder de huidplak foamverband
gebruiken. Een tip is de Versiva gelerend
foamverband van ConvaTec. Het neemt het
vocht van de wond op, en zorgt ervoor dat er
minder druk op de wond komt zodat het
de kans krijgt te helen. Het is verband van 10
bij 10 centimeter, met rondom een
plakrand. Knip het stuk wat je nodig hebt uit,
een stuk groter dan de wond zelf zodat
de druk wordt verdeeld. Laat aan
1 kant de plakrand zitten, zodat het
foam niet verschuift onder de plak. Als
er veel vocht uit je wond komt, kun je
het beste je plak met het verband 2 keer per dag
verschonen. Later kun je dit afbouwen
naar 1 keer per dag, zodra de wond rustiger wordt.
Bij specifieke problemen
als infecties en eczeem zal er soms
een dermatoloog meekijken naar de
juiste behandeling, bijvoorbeeld een
speciale zalf.
Naar boven
Lekkage
Een lekkage is erg
vervelend. Je voelt je er onzeker door, en soms vies. Je wordt met de
neus op de feiten gedrukt dat je je ontlasting of urine
niet zelf op kunt houden. Het is belangrijk om na te
gaan wat de oorzaak van de lekkage is, vaak is er dan ook een
oplossing voor te vinden. Lekkages kunnen veel verschillende
oorzaken hebben. Allereerst kan een lekkage komen doordat je de plak
niet goed hebt aangebracht, of de opening verkeerd hebt geknipt. Het is daarom erg belangrijk om
de tijd te nemen voor het verzorgen van je stoma. Ook kunnen er
lekkages ontstaan door oneffenheden van de huid, zoals plooien,
kuiltjes of littekens. De ontlasting of urine kruipt dan via deze
kanaaltjes onder de plak door en tast deze aan. Verder kun je een lekkage krijgen door
een stoma dat op of onder het huidniveau ligt (verzonken / ingetrokken stoma),
zoals je bijvoorbeeld hieronder op de foto kunt zien.
Een lekkage kan ook voorkomen indien je de tijd tussen
het verschonen van de plak
langer maakt. De plak kan door de agressieve
ontlasting of urine verweken (erosie)
waardoor het geen bescherming voor de huid
meer bied. Ook kan door een chemotherapie de huid
droger en kwetsbaarder zijn, waardoor de plak eerder
loslaat. Ten slotte kan
gewichtstoe- of afname de oorzaak zijn, of huidirritaties
onder de plak.
Hulpmiddelen bij lekkage
Als eerste kan soms een oplossing bij
lekkage zijn je stomazakje er liggend
op te plakken. Zeker bij een buik met wat meer
plooien kan dit helpen, omdat de buik dan wat
platter is. Om oneffenheden en plooien
van de huid rondom de stoma op te vullen zodat er geen ontlasting of
urine onder de plak door kan lopen, kun je beschermende pasta
gebruiken. Deze heb je in verschillende vormen. Je hebt
opvulpasta, dit is een kneedbare pasta, een
soort plamuur, uit een tube. Sommigen bevatten alcohol, en
kunnen daardoor prikken op de kapotte huid. Maar er bestaan ook pasta's
zonder alcohol. Je kunt de pasta rechtstreeks aanbrengen op de
huid, maar het is ook mogelijk om de pasta aan te brengen op de
achterkant van de huidplak. Wanneer je de pasta verder wilt modelleren
of aandrukken, kun je een natte vinger, spatel of
bijvoorbeeld een wattenstaafje gebruiken.
De pasta vormt zo een soort dijkje
rondom je stoma.
Merk:
Coloplast,
Hollister, Dansac,
Convatec en
Eakin
Bron:
Convatec
Voor wie pasta uit een tube onhandig vindt, zijn er ook
pastastrips en pastaringen. Dat zijn staafjes / ringetjes van
kneedbaar materiaal waarmee een gootje of plooi kan worden opgevuld. Je
kunt dit gebruiken om een gebiedje dat verzonken is wat
op te hogen. Of indien je plak rondom de stoma
snel verweekt. Het materiaal kleeft aan beide kanten en kunnen
op maat worden opgerekt / geknipt.
Merk:
Eakin,
Coloplast,
Hollister,
Dansac en
Welland
Dan heb je de convex huidplakken. Deze kun je gebruiken bij een stoma die
verzonken is of in een huidplooi ligt. Een convex huidplak is een stomaplak met een
bolling aan de achterzijde(kleeflaag). Deze bolling duwt
de stoma een stukje omhoog, waardoor de ontlasting of urine minder de kans krijgt om onder
de plak te kruipen. De bolling is er in verschillende diepten.
Merk:
Dansac,
Welland en
Hollister
Ook bestaan er
tegenwoordig al ringen in
convex vorm, die je onder je plak kunt
bevestigen:

Merk:
Hollister
Ter voorkoming van een lekkage, bijvoorbeeld tijdens het
zwemmen, kun je de rand van de plak met speciale tape afplakken.
Daarvoor kun je bijvoorbeeld
Circleplast van NuHope gebruiken, deze zijn waterproof,
verkrijgbaar in verschillende maten en voorzien van
een rubberen toplaag. Ook kun je
Circlemate van Eurotec gebruiken, deze zijn in verschillende diameters verkrijgbaar en met een
zachte toplaag. Eurotec heeft ook de Varimate thin strips,
deze strips zijn gemaakt van een dunne en doorzichtige hydrocolloïd en ook een uitkomst voor
mensen met een pleister allergie.
Welland heeft halfronde hydrocolloïde pleisters voor extra fixatie rond de plak. Maar de oude vertrouwde
Leukopor werkt ook goed.
Merk: Circleplast van
NuHope, Circlemate van
Eurotec, Hydrofame strips van
Welland en Varimate thin strips van
Eurotec
Als je stomaplak niet goed kleeft, zou je een
kleefkrachtversterker kunnen gebruiken, zoals van
Hollister. Deze wordt alleen
verstrekt op voorschrift van de stomaverpleegkundige of arts.
Je hebt ook doekjes die de kleefkracht
beschermen, bijvoorbeeld Conveen prep van
Coloplast.

Merk:
Hollister
en
Coloplast
Als extra versteviging kun je een stomagordel gebruiken. Dit is een elastische gordel die wordt bevestigd aan de flens. Je hebt hiervoor dus wel een stomazakje met
bevestigingspunt nodig. De gordel kan je een extra veilig gevoel geven en zorgt ervoor dat je
stomamateriaal goed blijft zitten.
Merk gordel:
Eakin
Je hebt ook gordels die je om de flens heen
kunt klikken zodat ze de plak nog beter rondom je
stoma aanduwen:
Merk gordel:Welland
Naar boven
Geuren en gassen
Veel mensen met een stoma zijn toch wel bang voor luchtjes. Gelukkig zijn
de opvangmiddelen van tegenwoordig geurdicht, maar toch blijft het een gevoelig punt. Ontlasting stinkt bij
iedereen, dus ook bij ons stomadragers. Maar als je nagaat dat de afstand tussen neus en stoma bij het legen of
wisselen van het stomazakje in gebogen houding gemiddeld 30 cm is, en de afstand
tussen anus en neus velen malen groter, is het begrijpelijk dat wij stomadragers menen dat onze ontlasting meer stinkt.
Wat kun je daar aan doen? Ten eerste zou je op je voeding kunnen letten, bepaalde voedingsmiddel, zoals vis en
scherpe kruiden, kunnen voor een sterkere geur zorgen (zie de
voedingslijst). Ook zijn er antigeur capsules, poeders, gels en druppels op de markt.
Deze producten moet je vooraf in je zakje doen, en bij het legen weer opnieuw.
Ze absorberen de geur in het zakje. Wat ook
de geurtjes zou absorberen is een
paracetamol in het stomazakje. Als je bang
bent dat anderen je ruiken, kun je parfum
op je stomazakje spuiten, of geurzuiverend
ondergoed of dito stomahoesje dragen.
Merk:
BBraun,
Hollister en
Dansac
Een ineens
veranderde geur
is vaak te wijten aan
bepaalde
voedingsmiddelen,
medicijnen of vitaminen.
Als je al van alles hebt
uitgeprobeerd en de geur
blijft sterk kun je
beter je arts
raadplegen. Een sterke
geur in de stoelgang kan
namelijk soms wijzen op
dingen als een
infectie of het
terugkomen van de
ziekte van Crohn.
Gasvorming is een normaal gevolg van de spijsvertering en komt bij
iedereen voor. Het is dan ook niet helemaal te voorkomen. Het kan wel iets
verminderd worden. Het grootste deel van het gas (70%) bestaat uit
ingeslikte lucht. Dat komt voornamelijk door snel praten en snel eten. Ook bij
kauwgom kauwen, drinken door een rietje, roken, nervositeit en een slecht passend gebit wordt er veel
lucht ingeslikt. Hiermee kun je dus rekening houden. Je kunt ook rekening houden met
voedingsmiddelen die gasvorming kunnen veroorzaken (zie de
voedingslijst). Een lege darm veroorzaakt ook gasvorming. Maaltijden
overslaan om gasvorming te voorkomen, heeft dus geen zin.
Met
dank aan Veer!
Tegenwoordig worden de
filters op de stomazakjes steeds beter, er zijn nu al zelfs zakjes met
dubbele filter waardoor gassen het zakje geurloos kunnen verlaten. Helaas zijn gassen dus niet te
voorkomen!

Merk:
Coloplast
Naar boven
Klotsen van ontlasting / urine
Als je het klotsen van de dunne ontlasting of urine vervelend vindt, kun je de inhoud
van het zakje indikken met speciale indikmiddelen. Dit zorgt ook voor minder kans op
lekkage en huidproblemen. Je hebt dit
soort producten onder andere in tabletten,
capsulevorm, sachets
en absorptiestrips. De dunne ontlasting of urine wordt hiermee omgevormd tot een gelachtige substantie.
Merk van links naar rechts:
BBraun,
Eurotec en de laatste 2 van
Laprolan.
Naar boven
Ontlasting blijft bovenin hangen/vacuüm
Als je wat dikkere ontlasting hebt, kan het zijn dat de ontlasting bovenin het
zakje blijft hangen (pancaking), erg vervelend. Dit kan komen doordat het zakje vacuüm trekt, plak dan het filter
af. Je kunt ook wat lucht in het zakje blazen voordat je het systeem aanbrengt
of een gaasje in het zakje stoppen. Ook zijn er middelen
die ervoor zorgen dat de ontlasting gemakkelijk naar beneden kan glijden.
Sommige mensen gebruiken hiervoor olijfolie, maar er zijn ook speciale middelen
voor op de markt.

Merk:
Hollister
en
Wellform Medical
Naar boven
Zweten bij warm weer en met het sporten
Als het erg warm weer is, of
als je flink sport, is het logisch dat je gaat
zweten.Maar met een stoma kan
dat vervelend zijn. Vaak hecht een
huidplak zich
door de warmte nog beter aan de huid, maar bij
overmatig zweten kan het er ook toe leiden dat de
huidplaat niet zo goed meer hecht. Het gebruik van
een ongeparfumeerde deodorant onder de huidplak kan
dit probleem oplossen. Ook kan het
tussen het
stomazakje en de huid gaat zweten en plakken. Een
tip hierbij is om een stoffen hoesje
om je zakje
heen te doen, zodat dat het vocht op kan nemen. Dit
kan een verknipt washandje zijn, maar ook speciale
stomahoesjes.
Bron afbeeldingen:
Design your stoma
Naar boven
Breuk
Een breuk kan zich voordoen
bij een operatielitteken
(wondbreuk) of bij de stoma (ook wel parastomale hernia genoemd).
Dit komt doordat het een zwakke plek is rondom de stoma in de buikwand
of bij een litteken. De
buikwand is omgeven door een sterke spierlaag en bekleed met buikvlies dat alles goed op zijn plaats houdt. Door de
aanleg van een stoma ontstaat er een zwakke plek in de buikwand, er is dan sprake van een te grote opening
in de spierlagen van de buik. Door deze te grote opening kan er buikinhoud naast de stoma uitpuilen, een
deel van de darmen komt dan voor in plaats van achter de buikspieren. Het gevolg is een grotere of
kleinere zwelling of welving van de buikwand.
Je buik bevat een dunne plaat van spieren
(peesblad)
die normaal een stevige structuur
heeft, maar bij het doorsnijden
wordt de structuur verzwakt. Een eventuele breuk is te herkennen
als een zwelling welke duidelijk zichtbaar wordt als de
druk in de buik verhoogd wordt, bijvoorbeeld door op de rug van
je hand te blazen.
Bijna
een derde van alle stomadragers ontwikkelt een breuk
(bij het overgrote deel gebeurt dit binnen het
eerste jaar na de aanleg). Naarmate je ouder
bent, neemt de kans op een breuk toe. Ook mensen met
een BMI (body mass index)
hoger dan 30 hebben 2,5 keer zoveel
kans op een breuk dan iemand met een BMI
lager dan 25. Soms zie je de breuk alleen bij
inspanning, anderen lopen voortdurend met een enorme bult op de buik
(soms wel formaat cup D!). Zo'n breuk ontstaat meestal na een
te grote druk op de buikwand, zoals bij zwaar tillen of veel hoesten. In sommige gevallen besluit de
arts de breuk operatief te verhelpen, bijvoorbeeld door de stoma te verplaatsen naar
de andere zijde van de buik of door de buikwand te verstevigen met matjes.
In veel gevallen is dit niet mogelijk en alleen mensen met ernstige problemen, zoals hevige
lekkage of een darm die bekneld raakt, komen in aanmerking voor een dergelijke ingreep. Een nieuwe operatie zal de buikwand
immers verzwakken, waardoor de kans op terugkeer van de breuk groot is.
Het is daarom het beste om een breuk te
voorkomen.
Naar boven
Hulpmiddelen bij een breuk
Voorkomen kan onder andere door een steun- of breukband te dragen bij sport of zware
inspanning. Maar ook als er al een breuk is ontstaan, is een breukband een goede optie. De
breukband drukt dan de bolling weg waardoor het stomamateriaal beter blijft zitten, en het voorkomt dat de breuk
groter wordt. Overigens is het niet verstandig zo'n band continue te dragen, dan verslappen
de buikspieren juist. Er bestaan verschillende varianten van een breukband. Je hebt ze zonder
stoma opening en met opening. Je hebt standaard maten maar je kunt er ook één
aan laten meten door je stomaverpleegkundige. Ook zijn de bandages in verschillende hoogtes verkrijgbaar.
De steunband wordt liggend
omgedaan, zodat bij het weer opstaan voldoende
tegendruk ontstaat. Leg de band op
bed, ga erop
liggen (waarbij de breuk vaak terugzakt
in de buik), breng de band rondom je buik en stoma
en haal het stomazakje (indien van toepassing) door
de opening. Sluit dan de band met
het klittenband en ga weer staan.
Als het goed is geeft de band nu veel steun
en blijft de breuk (in de meeste gevallen) in de
buikholte zitten.
Hieronder
een paar voorbeelden van
steunbanden:
Merk:
Basko,
Bort,
Eakin en Nuhope
Je hebt sinds kort ook een stomasteunbandage in de vorm van ondergoed.
Bijvoorbeeld Corsinel van
Coloplast (zie de afbeeldingen hieronder).
Het ondergoed is gemaakt van 50% elastaan, een zeer elastisch materiaal. Hierdoor is het
veel flexibeler dan het gangbare ondersteunende materiaal voor een parastomale hernia. Het is eenvoudig aan te trekken en je kunt je vrij bewegen.
In overleg kan er ook een gat voor
het stomazakje in het broekje gemaakt worden. Ook
Ambiance Healthcare heeft ondersteunend
ondergoed van een ademende antibacteriële stof.
Ook bestaan er
hemdjes een goede ondersteuning bij bijvoorbeeld
buik en rug. Bijvoorbeeld voor vrouwen die van
Sensi.
Naar boven
De stoma
verandert van kleur en/of vorm
Als een stoma een andere kleur of vorm krijgt, kan
dat verschillende oorzaken hebben.
Loopt je stoma niet goed en is hij opgezet? Dan kun
je een verstopping hebben. Is je stoma
teruggetrokken, of puilt hij juist uit? Kijk dan
hieronder bij retractie en
prolaps. Een stoma moet goed doorbloed
zijn en een helderrode kleur
hebben. Verandert de kleur of komt
er een grauwe glans over? Zoek dan
contact met je arts of stomaverpleegkundige. Het
stoma kan ook opgezet zijn doordat hij
beschadigd is of moeite
heeft het eten eruit te krijgen. Zolang het stoma
goed blijft produceren, is er niets
aan de hand. Een ijsklontje kan dan nog
weleens helpen om de zwelling te verminderen.
Ook kan de stoma worden bestrooid met poedersuiker of basterdsuiker;
dit onttrekt vocht aan de darm waardoor de zwelling dan meestal binnen een half uur kleiner wordt.
Nog een hulpmiddel om de stoma te ontzwellen zijn
neusdruppels (bijvoorbeeld Otrivine).
Naar boven
Retractie
Een retractie is als de stoma naar binnen trekt. Dit kan gebeuren door
grote toename van het gewicht, ook kan dit ontstaan als complicatie als de
hechtingen
loslaten, als de hechtingen te vroeg worden verwijderd of door een slecht aangelegde
stoma. De oplossing hierbij is om een huidplak met convex te gebruiken zodat de bolling de stoma naar boven duwt
en zo lekkage voorkomt. Een andere oplossing is een chirurgische correctie.

Bron afbeelding:
uzleuven
Naar boven
Prolaps
Een prolaps is als de stoma abnormaal naar buiten puilt.
Dit komt eerder voor bij een dubbelloops stoma dan bij een eindstandig
stoma. Het kan bijvoorbeeld ontstaan als er geen goede plaatsbepaling
is gedaan, na de operatie als de hechtingen te vroeg loslaten of te vroeg worden verwijderd, bij
veel spanning op de buik door hoesten, persen en zwaar tillen, en bij heftige peristaltiek
door omvangrijke en/of harde ontlasting.
Foto links bedankt Karin!
Een prolaps is goed te behandelen. In de meeste gevallen kan
de stomaverpleegkundige je helpen. Er zal met zachte, continue druk en ijspakkingen geprobeerd
worden de stoma weer op zijn plaats te krijgen (reponeren). Wanneer er een ernstig oedeem
(zwelling) aanwezig is, kan de stoma eerst worden bestrooid met poedersuiker of basterdsuiker;
dit onttrekt vocht aan de darm waardoor de zwelling dan meestal binnen een half uur kleiner wordt.
Nog een hulpmiddel om de stoma te ontzwellen zijn neusdruppels (bijvoorbeeld
Otrivine). Bij een regelmatig terugkerende prolaps zal de chirurg ingrijpen. Wanneer het een acuut geval van
een stoma prolaps betreft en er komt geen ontlasting meer, zal de chirurg direct moeten ingrijpen. Een betrekkelijk kleine
operatie zal in beide gevallen het probleem oplossen. Om een prolaps te voorkomen heb je bandages met
anti-prolaps flap die je bij zware inspanning kunt dragen.

Merk:
Basko
Naar boven
Verstopping
(ileus)
Een verstopping, ook wel
ileus genoemd, kan verschillende oorzaken
hebben. Bij een verstopping, wat het meest voorkomt
bij een ileostoma, komt er door een
bepaalde reden geen ontlasting meer
uit het stoma of een minimale waterige
stomaproductie. Dit kan bijvoorbeeld als gevolg van
vernauwingen (zie hieronder voor
meer informatie), ontstekingen,
verklevingen, of een
onverteerbare prop die voor de opening van je
stoma vastzit.
De eerste symptomen zijn
een opgezet stoma en buik, buikkrampen, misselijkheid en
later, als de verstopping niet op tijd wordt
opgelost, ook overgeven.
Wat te doen? Veel drinken en de buik masseren
rond de stoma kan helpen bij een voedselprop
voor de opening. Ook kun je je stoma
spoelen met water, in
de hoop dat de prop losschiet. Dit kun je
bijvoorbeeld doen met een vrouwenkatheter
met daaraan een spuit. Als het met
water niet lukt, kun je er ook laxeermiddel
inspuiten. Als je het zelf niet snel op kunt lossen,
meteen je stomaverpleegkundige
bellen of naar de eerste hulp! Want
als je eenmaal overgeeft kun je snel
uitdrogen. Bij andere oorzaken van een
ileus zal de arts beoordelen hoe
het verder te behandelen. Als de oorzaak een
etensprop is: de prop kan ontstaan door het niet goed kauwen
of fijnsnijden van bepaalde
voedingsmiddelen. Er zijn bepaalde voedingsmiddelen
waarbij je meer kans hebt op een verstopping, kijk
daarvoor
hier.
Naar boven
Diarree
Diarree is, zeker met een ileostoma, erg lastig. Je
verliest extra veel vocht. Vul deze aan anders droog je
uit. Dit kun je doen door minimaal 1 liter aan
ORS (oral rehydration solution, een oplossing van zouten en (druive)suiker of zetmeel in water) te
nemen of dranken die goed in de darm worden opgenomen zoals
bouillon, tomatensap e.d. Vul dit aan met water en
andere dranken tot 2 à 2,5 liter. Eet
lichtverteerbaar
voedsel. Denk ook aan je zouten en kaliuminname. Indien
je tekenen krijgt van uitdroging (enorme dorst,
misselijk, suf, donkere urine, gewichtsverlies etc)
waarschuw dan je arts of stomaverpleegkundige!
Indien je het niet zelf aan kunt drinken heb je een
infuus nodig in het ziekenhuis.
Naar boven
Vernauwing stoma
Soms treed er op de langere termijn een vernauwing
(stenose) op van het stoma. Zo'n
vernauwing kan bijvoorbeeld ontstaan door bindweefsel (strictuur).
De ontlasting of urine kan steeds moeilijker
uit het stoma komen, het wordt pijnlijk,
en er kunnen bij een ileostoma en colostoma verstoppingen
ontstaan. De ontlasting komt in een klein dun
sliertje (pijpensteel) naar buiten.
Bij een urinestoma kan er urine in de
urinewegen achterblijven en zelfs
stuwing naar de nieren toe
ontstaan. Oprekken (dilateren)
van de stoma kan nog weleens helpen. Je kunt dit
doen (in overleg met je stomaverpleegkundige of
arts!) elke dag met je vinger, of
met dilatatoren (kunststof staven
in verschillende diktes). Helaas wil dit vaak niet
voldoende zijn, en moet er een nieuw
stoma worden aangelegd (revisie).

Bron:
Wikipedia
Bij een vernauwing
van de opening bij een stoma die je moet
katheteriseren, bij bijvoorbeeld de indiana pouch
en mitrofanoff stoma,
kun je een stopje gebruiken. Het is een soort
spijker van zacht siliconen. Deze stop je in de
opening, met daar overheen een
speciale pleister. Ze
plakken maar 1 keer, dus na elke keer katheteriseren
zul je een nieuwe pleister moeten gebruiken.

Merk:
Medicina
Naar boven
Kristalvorming bij een urostoma
Je kunt kristalvorming herkennen aan de typische, kleine, glinsterende schilfertjes op en rond de stoma,
welke de stoma kunnen beschadigen.
Kristalvorming wordt veroorzaakt door een
te sterk geconcentreerde urine. Hierdoor is de zuurgraad (pH) te hoog,
ook wel 'alkalische urine' genoemd. Je
zuurgraad is afhankelijk van je eet- en
drinkgewoonten. Het kan dus zeer
wisselend zijn. Belangrijk is om voldoende te drinken, minimaal 2 liter per dag,
en minimaal 1,5 liter urine per 24 uur te
produceren.
Je kunt de kristalvorming rond de stoma verminderen door dagelijks gazen gedrenkt in een mengsel van gelijke delen
water en azijn om de stoma te leggen. Je kunt dit dagelijks 2 tot 3 keer herhalen gedurende een week.
Als je klachten dan nog niet verholpen zijn, kun je het beste contact opnemen met je stomaverpleegkundige.
Een hoge pH-waarde kan ook de
kleefkracht van je stomazakje
beïnvloeden. Urine met een hoge zuurgraad is een
goede voedingsbodem voor
bacteriën. Vaak gaat alkalische
urine samen met een urineweginfectie, dus is het belangrijk om de urine te laten onderzoeken. Je kunt de zuurgraad (pH)
van de urine ook zelf testen met een dipstick, die je bij de apotheek kunt kopen.
Belangrijk is om de urine te testen die rechtstreeks uit de stoma komt, en niet
de urine uit het zakje. De zuurgraad moet tussen de
5,5 en 6,5 pH-waarde zijn. Als uit de test blijkt dat de zuurgraad te hoog is (7 of 8),
dan kun je de behandeling beter overlaten aan je arts, specialist of stomaverpleegkundige.
Er bestaan medicijnen voor het aanzuren van de urine,
maar daar mag je niet zelf mee gaan experimenteren. Een veelgehoorde tip om
de urine aan te zuren is het slikken van vitamine c. Uit onderzoek is gebleken dat dit niet helpt.
Een aspirine in het stomazakje verlaagt wel de zuurgraad van de urine, maar tast ook het slijmvlies van de
stoma aan.

Over cranberrysap zijn wel goede ervaringen gemeld. Het Amerikaanse Nationaal Instituut
voor Gezondheid (NIH) heeft inmiddels officieel vastgesteld dat cranberry’s een rol verdienen bij de preventie
van urineweginfecties. Cranberryproducten lijken vooral effectief bij het voorkomen van terugkerende infecties.
Cranberrysap is dus geen middel om een blaasontsteking te genezen.
In het lichaam worden de natuurlijke zuren uit
cranberrysap omgezet in het zogenaamde hippuurzuur.
Dit verlaagt, net als vitamine C, de
zuurgraad van
de urine waardoor de groei van bacteriën wordt
tegengegaan. Daarnaast is cranberrysap rijk aan
plantaardige stoffen (proanthocyaniden)
die tot de groep van tanninen
behoren. Deze looiachtige stoffen voorkomen dat de
E.coli
bacteriën, de belangrijkste veroorzakers
van urineweginfecties, zich aan het
slijmvlies van de blaas hechten.
Gevolg: de
bacteriën worden met de urine
afgevoerd. Door deze reinigende werking
krijgt de blaas een schoonmaakbeurt.
Iets dat een antibioticakuur niet
doet; deze doodt wel de
bacteriën,
maar reinigt de blaaswand niet. Omdat cranberrysap
dit wel doet worden nieuwe ontstekingen
voorkomen.
Je kunt het in
sapvorm kopen,
of in capsules bij de drogist. Om het beste
te kunnen profiteren van de medicinale werking is
ongezoet cranberrysap het beste.
Bij
cranberry mede gebruik gemaakt van Gezond.nu
Naar boven
Zitpijn / fantoompijn
Net na een operatie waarbij het rectum
verwijdert is, hebben veel mensen last van zitpijn. Dit is logisch omdat de
anale wond de tijd nodig heeft om te genezen. Maar als de pijn maanden of langer aanhoud, is er
iets anders aan de hand. Mensen die een amputatie moeten ondergaan, zijn er vaak niet op voorbereid dat
zij, na de operatie, het geamputeerde lichaamsdeel voelen alsof het er nog zit. Dit is een normaal
verschijnsel wat bij meer dan de helft van de
mensen voorkomt. Dit heet fantoomgevoel/pijn.
Je kunt bij een amputatie in het betreffende
lichaamsdeel dat niet meer bestaat nog
steeds gevoel ervaren. Dit komt
omdat de delen van de hersenen die
verantwoordelijk zijn voor het 'voelen' nog steeds
aanwezig zijn. Als je een gevoel van aandrang
krijgt, kan het helpen om gewoon op het
toilet te gaan zitten. Als je echt
fantoompijn hebt, kun je
met deze klachten het beste naar een pijnpoli gaan, hier wordt aandacht besteed aan de verschillende aspecten van de pijn. Ze
proberen de factoren op te sporen en een passende behandeling te vinden voor jou pijn. De één heeft baadt bij medicijnen, de ander bij spier- en
bindweefselmassage en weer een ander bij biofeedback. Veel mensen hebben zelf ook
kleine hulpmiddelen gevonden zoals een warm bad,
een gel zadel, een aangepast kussen, of gewoon een simpel nekkussentje. Zoals je ziet is
er geen éénduidig advies te geven tot een oplossing om van de pijnen af te komen.

Merk:
links
Tempur en rechts:
Roho
Naar boven
Lekkage vanuit de anus
Je kunt om verschillende redenen lekkages vanuit de anus hebben als je een stoma
hebt. Dit kan omdat er een fistel zit, of omdat je het slijm wat het overgebleven stuk darm nog
produceert, niet op kunt houden. Natuurlijk zou je inlegkruisjes kunnen gebruiken, maar lange tijd achter elkaar is dat niet
prettig. Een andere oplossing zijn anaaltampons.
Dit is een tampon wat wordt ingebracht in de anus en deze zodanig afsluit, dat er geen ontlasting of slijm meer
langs kan. Er zijn hierin verschillende maten en modellen. Het is mogelijk om te beginnen met een
startset waarin de kleinste maat zit, zodat gewend kan worden aan de
anaaltampon. Je kunt de tampon vergelijken met een soort
zetpil van schuimstof, alleen dan met een
touwtje eraan, dat eventueel op de bil kan worden vastgeplakt.
Als de anaaltampon is ingebracht, lost de
filmlaag rondom de tampon op door de
vochtigheid en lichaamswarmte waardoor er een
goede afsluiting ontstaat. Het kan
in het begin wat vreemd aanvoelen bij het zitten. Je kunt zo'n tampon
dag en nacht gebruiken, de
geadviseerde draagtijd per tampon is
maximaal 8 tot 12 uur.
Merk: eerste 2
Coloplast, laatste Curion
|