Naar boven

Inkomen

Naast inkomen uit een betaalde baan, kun je bij ziekte ook inkomen krijgen door een uitkering. Hierboven werd er al over een aantal gesproken. Als eerste de WAJONG. Dit is een afkorting van de Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening Jonggehandicapten. Op 1 januari 1998 is de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten (Wajong) in werking getreden. De wet biedt jonggehandicapten en studenten die arbeidsongeschikt zijn een uitkering op minimumniveau. Het betreft de groep arbeidsongeschikten die zich niet kunnen beroepen op de WAO/WIA omdat ze geen arbeidsverleden hebben. Je hebt recht op de Wajong als je in je jeugd geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt raakt. Arbeidsongeschikt ben je als je door ziekte of handicap minder kan verdienen dan iemand met dezelfde leeftijd en opleiding. Je hebt er recht op als: je arbeidsongeschikt bent voor je 17e verjaardag. Je een student bent, jonger dan 30 jaar en tijdens je studie arbeidsongeschikt wordt waarvoor (volledig) werken na je studie onmogelijk is. Je moet ook aan een aantal voorwaarden voldoen: voor minstens 25% arbeidsongeschikt, langer dan 52 weken aaneengesloten ziek, niet jonger dan 18 jaar en niet ouder dan 65 jaar. Zoals alle uitkeringen vraag je de Wajong aan bij het UWV, waarna de verzekeringsarts en arbeidsdeskundige bepalen of en voor hoeveel procent je arbeidsongeschikt bent. Vraag je uitkering aan binnen 9 maanden na je 17e verjaardag, of, als je arbeidsongeschikt bent geworden tijdens of kort na je studie, binnen 9 maanden nadat je ziek bent geworden. Je hebt recht op een Wajong-uitkering wanneer je 52 weken onafgebroken voor minstens 25 procent arbeidsongeschikt bent geweest. Er geldt dus een wachttijd van een jaar.    

Bij dit onderwerp gebruik gemaakt van de bron: Wajongmagazine

De Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) werd op 29 december 2005 vervangen door de WIA; de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. De WAO blijft bestaan voor mensen die in de WAO zitten. Wel kun je worden herkeurd volgens nieuwe strengere criteria, al dan niet met gevolgen voor de uitkering. Als je na twee jaar ziekte voor een deel of helemaal niet meer kunt werken, kun je in aanmerking komen voor een uitkering volgens de WIA. In deze uitkering staat werk voorop. Het accent in de wet ligt op wat mensen nog wel kunnen. Door middel van financiële prikkels worden werkgevers en werknemers gestimuleerd er alles aan te doen om gedeeltelijk arbeidsgeschikten aan het werk te helpen of te houden. Tegelijkertijd is er inkomensbescherming voor mensen die echt niet meer aan de slag kunnen komen. De WIA bestaat uit twee delen: de Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA) en de Regeling inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten (IVA). Als je volledig arbeidsongeschikt bent en de kans dat je weer herstelt erg klein is, dan krijg je een IVA-uitkering. Iedereen die gedeeltelijk arbeidsgeschikt is, kan in aanmerking komen voor een uitkering op grond van de WGA. Door de invoering van de WIA is de Wet re-integratie arbeidsgehandicapten (Wet REA) vervallen. De Wet REA is deels opgenomen in de WIA en deels in de Wajong. 

Als je ziek wordt en geen werkgever (meer) hebt, kun je ‘ziekengeld’ ontvangen. De Ziektewet voorziet hierin. Een ziektewetuitkering vraag je ook aan bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). Het UWV is ook verantwoordelijk voor de verzuimbegeleiding en re-integratie. Je kunt bijvoorbeeld voor de ziektewet in aanmerking komen als: je tijdelijke arbeidscontract afloopt tijdens je ziekte, je een Werkloosheidswetuitkering (WW) ontvangt en ziek wordt, je ziek wordt als gevolg van zwangerschap en bevalling. Wanneer je in loondienst werkt, heb je tijdens je zwangerschapsverlof recht op een uitkering op grond van de Wet arbeid en zorg. Maar als je door je zwangerschap vóór of na de bevalling ziek wordt, ontvang je een Ziektewetuitkering of je bent gedeeltelijk arbeidsgeschikt en wordt ziek binnen vijf jaar nadat je bent aangenomen. Je werkgever hoeft dan niet je loon door te betalen, maar je ontvangt een Ziektewetuitkering (no-risk-polis).

 En dan een uitkering als je een eigen bedrijf hebt. Alleen zelfstandige ondernemers die voor 1 augustus 2004 arbeidsongeschikt zijn geworden kunnen nog een WAZ-uitkering (Wet arbeid en zorg) krijgen. Als je nu arbeidsongeschikt wordt, moet je zelf voor een vervangend inkomen zorgen. Je kunt dit doen door: een ‘gewone’ particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten, een 'individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering tegen collectieve voorwaarden' af te sluiten. Dit is mogelijk via diverse branche- en beroepsorganisaties. Ook organisaties voor zelfstandigen, zoals de Vereniging Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO), CNV Zelfstandigen en FNV Zelfstandigen bieden hun leden deze mogelijkheid, een vrijwillige Ziektewetverzekering en/of WIA-verzekering bij UWV af te sluiten. Deze verzekering geldt als je als werknemer of vanuit een uitkering de start maakt naar zelfstandig ondernemerschap. Ook is er een vangnetregeling. De alternatieve verzekering is een arbeidsongeschiktheidsverzekering die bedoeld is voor moeilijk verzekerbare risico’s. Ondernemers die eerder voor een reguliere verzekering door een verzekeraar geweigerd werden of alleen met premieopslag en/of uitsluitingen geaccepteerd werden, kunnen een beroep doen op de vangnetverzekering. Voor de alternatieve verzekering kunt je in aanmerking komen als je: als startende ondernemer moeilijk verzekerbaar blijkt door bijvoorbeeld een hoog risico op arbeidsongeschiktheid, en je zich binnen drie maanden na de start van het bedrijf meldt voor de alternatieve verzekering bij een particuliere verzekeraar; je als zelfstandige na herkeuring weer volledig aan het werk kunt en daarmee je WAZ-uitkering verliest.

Bij dit onderwerp gebruik gemaakt van de bron: Ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid

Veel mensen zitten toch wel tegen de (her)keuring van het UWV op. De één wil graag (weer) aan het werk en is bang dat de keuringsarts/arbeidsdeskundige hierover een ander oordeel heeft, terwijl de ander voelt dat hij of zij (nog) niet aan het werk kan, en juist bang is dat de arts/deskundige dit wel vind. Belangrijk is het dan ook om je goed voor te bereiden. Allereerst kan het heel prettig zijn om iemand mee te nemen. Je partner, familielied of iemand van een belangengroep. Twee weten en horen vaak meer dan één. Vraag je arts(en) om je medische situatie te beschrijven. Neem de brief of aantekeningen van je arts mee naar het gesprek. Zet op een rijtje tegen welke problemen je in het dagelijks leven aanloopt door je ziekte en/of stoma. Welke dingen kun je wel en welke niet? Geef duidelijke voorbeelden. Bedenk hoe een doorsnee dag eruit ziet. Maar beschrijf ook een goede dag en een slechte dag en geef aan hoe vaak die voorkomen. Zet alles op papier, ook je vragen en neem deze mee naar het gesprek. Neem ook je medicijnen mee. Patiëntenorganisaties en belangengroepen kunnen je helpen bij de voorbereiding. Door zelf actief mee te denken, houd je zelf ook de regie in handen. Je plan is gericht op jouw eigen toekomst. Het is dus belangrijk dat je daar actief bij betrokken bent.

De keuring bestaat meestal uit twee delen: een onderzoek door één of twee verzekeringsartsen (gesprek en soms ook een lichamelijk onderzoek) en een onderzoek door één of twee arbeidsdeskundigen. De verzekeringsarts brengt je medische situatie in kaart: welke klachten en beperkingen heb je? Hij stelt je 'belastbaarheid' voor werk vast. Als de verzekeringsarts genoeg informatie heeft, vult hij je beperkingen in op een lijst: de functionele mogelijkheden lijst (FML). De lijst bestaat uit zes categorieën: persoonlijk functioneren en sociaal functioneren (bijvoorbeeld concentratie, flexibiliteit, werktempo en omgang met collega's), de werkplek, bewegen, statische houdingen (zoals zitten en staan) en werktijden (aantal uren en tijdstippen). De verzekeringsarts kijkt niét welk werk je eventueel nog kunt doen: dat doet de arbeidsdeskundige. De arbeidsdeskundige komt er niet aan te pas als de verzekeringsarts vindt dat u helemaal niet meer kunt werken. De arbeidsdeskundige bekijkt wat voor werk je nog kunt doen en wat je daarmee kunt verdienen. Al het werk dat 'algemeen geaccepteerd' is, komt in aanmerking. Dit kan van alles zijn: je eigen werk bij je oude werkgever of een andere werkgever, of ander werk. De arbeidsdeskundige houdt geen rekening met je beroep en opleidingsniveau. Hij kijkt dus ook naar werk dat onder je niveau ligt. Maar hij mag geen beroepen selecteren waarvoor je de opleiding of capaciteiten mist. Tenzij het gaat om eenvoudige vaardigheden die je binnen enkele maanden kunt leren. De arbeidsdeskundige selecteert een aantal beroepen die je nog kunt uitoefenen. Hij maakt daarbij gebruik van een computersysteem: het CBBS. In dit systeem zijn beschrijvingen opgenomen van allerlei beroepen (functies) die in Nederland voorkomen. Per functie is aangegeven wat voor werk je moet doen, hoe zwaar het werk is, welke opleiding je ervoor nodig hebt en welk loon je ermee kunt verdienen. Ook staat erbij hoe vaak de functie minimaal voorkomt in Nederland.
Dat is het aantal arbeidsplaatsen. Arbeidsplaatsen zijn dus geen vacatures, maar bestaande werkplekken. Als er ten minste drie geschikte functies met voldoende arbeidsplaatsen zijn, kan de arbeidsdeskundige
je arbeidsongeschiktheidspercentage berekenen. Dit bepaalt de hoogte van je uitkering. Kan de arbeidsdeskundige geen drie functies vinden? Of hebben de functies te weinig arbeidsplaatsen? Dan ben
je volledig arbeidsongeschikt.

Je hebt recht op een verslag van de gesprekken. Ook mag je jouw dossier inzien. Dat moet je wel schriftelijk aanvragen bij jouw UWV-kantoor.