English/under construction Nederlands

 

Spoelen met een stoma

 

 

Het spoelen bij de Malone techniek / cecostomie
Het spoelen van de dikke darm bij een colostoma
* De persoonlijke ervaringen van Angelique *
* Het dagboekverhaal over spoelen van Polletje en Sunneke *
Het spoelen van de rectumstomp bij een eindstandig stoma  
Het spoelen van dikke darm bij een dubbelloops stoma
* De persoonlijke spoelervaringen van Maria *
* Lynda's ervaringen met de spoelpomp *
Het spoelen bij een verstopping van het stoma (ileus)

 

Spoelen bij de Malone techniek / cecostomie

Bij de Malone techniek / cecostomie heb je een toegang naar het begin van de dikke darm door middel van een plastic poortje (button). In dat plastic poortje klik je een catheter vast waarna je kunt beginnen met spoelen. De voordelen van het spoelen met een cecostomie in plaats van via de anus zijn dat je de dikke darm met de stroom mee spoelt (de ontlasting komt dus gewoon uit de anus) en dat je zittend op het toilet kunt spoelen.

 

Bron afbeeldingen: Cecostomy.com

 

Er zijn verschillende manieren om te spoelen via de Malone techniek. Je kunt dat doen met behulp van een spoelzak waaraan een slang vast zit. De zak wordt gevuld met water. Ook kun je spoelen met behulp van een irrigatiepomp. Een andere manier om te spoelen is om een aantal keer water met een spuitje in de stoma te spuiten. Je kunt ook laxeermiddel als hulp gebruiken bij het spoelen. Je bent ongeveer een half uur / 1 uur per dag met het spoelen bezig. De dikke darm is door het spoelen 12 tot 24 uur leeg, waardoor het niet alleen helpt voor mensen met obstipatie, maar ook om ongelukjes bij incontinentie te voorkomen. Kom er samen met je stomaverpleegkundige achter welke manier van spoelen bij jou het beste werkt!

Hier kun je meer lezen over de Malone techniek / cecostomie.

 

Naar boven

 

Spoelen van de dikke darm bij een colostoma

Er is een methode om de uitstroom van ontlasting bij een colostoma onder controle te houden. Dit kan met het spoelen van de dikke darm, ook wel darmirrigatie genoemd. Je laat dan door middel van een spoelzak met een slang daaraan vast of met een irrigatiepomp, water via je stoma in je dikke darm lopen. Let op: dit is alleen mogelijk bij een colostoma, en niet bij een ileostoma. En ook alleen als je ontlasting een regelmatige, vaste consistentie heef (dus niet te dun). Het doel van irrigeren is om een periode vrij te zijn van ontlasting, met een ileostoma loopt de output continue, waardoor irrigeren geen zin heeft. Ook kan het schade aanbrengen aan de dunne darm.

 

Het is verstandig om steeds op hetzelfde tijdstip te spoelen. Vaak leegt de darm zich 's morgens het gemakkelijkst. Het hoogteverschil tussen je stoma en spoelzak is hierbij belangrijk: als de spoelzak te hoog hangt loopt het water te snel in. In plaats van een stomazakje heb je tijdens het spoelen een sleeve op je buik. Een sleeve is een lange zak die aan de onderkant en bovenkant open is. Er zit een huidplak aanvast of je kunt hem vastklikken aan een gordel. De onderkant van de zak laat je in het toilet hangen, zodat het water en de ontlasting zo weg kan lopen. Door de opening bovenin kun je de slang met eventueel een conus in je stoma steken. Tip: je kunt ook een gaatje knippen in je stomazakje waardoor de slang van de spoelzak in je stoma kunt steken, dan komt de ontlasting dus in je stomazakje terecht. Let er wel op dat het water niet te heet of te koud is! Het moet ongeveer je lichaamstemperatuur zijn. Als het water te koud is dan kan dat buikkrampen veroorzaken. Is het te heet dan kan het slijmvlies beschadigen.

Als je merkt dat het water niet snel je stoma inloopt, kan het zijn dat de darm vlakbij de stoma een knik heeft. Een handig hulpmiddel hierbij is de BlueLine conus: een conus met een katheter erin. De katheter breng je eerst in de stoma, waarna de conus de stoma verder afsluit. De katheter zorgt ervoor dat het water makkelijker kan worden ingebracht. Wees overigens niet bang dat er water in je darm achterblijft, dit wordt dan door je lichaam opgenomen.

 

Bron informatie en afbeelding: Combicare

 

De darm is schoon en de ontlasting blijft 1 of soms wel 2 dagen weg. Ook is er minder geurontwikkeling en een verminderde gasproductie. Het stomazakje kan hierdoor vervangen worden door een minizakje of een stoma capje. Dit laatste is een heel klein rond stomazakje die je in eendelig en tweedelig systeem hebt. Vaak zit er een gaasje in om het darmslijmvlies in op te vangen.

 

Merk van links naar rechts: Dansac en de andere twee van Coloplast

 

Ook bestaat er een stomaplug, een soort "stopje op de stoma". Een stomaplug sluit de stoma tijdelijk af. Het is een soepel huidkleurige pleister met daaraan een soort tampon en inwendig filter.

Bron afbeelding: UZ Leuven

 

De tampon gaat in je stoma (te vergelijken met een zetpil) en de pleister gaat over je stoma zodat het helemaal vlak is. De tampon en de pleiser zijn luchtdoorlatend en bevatten een koolstoffilter. Naast vervelende geurtjes, worden door de plug ook ongewenste geluiden tegengehouden. Het inbrengen doet geen pijn, aangezien het darmslijmvlies gevoelloos is. Ook als je de darm niet spoelt, kun je de plug gebruiken. Tijdens zwemmen, sporten of vrijen kan het prettig zijn geen zakje te gebruiken. Het komt voor dat de darmwerking zo sterk is dat de plug eruit geduwd wordt. Geef je lichaam de kans om aan de nieuwe situatie te wennen en geef het niet meteen op! Vaak moet de darm ongeveer 3 maanden wennen aan deze procedure. De plug kun je maximaal 8 uur achtereen gebruiken.

Bron afbeelding: Baas op eigen buik

 

Het spoelen van de dikke darm klinkt veelbelovend maar er kleven ook nadelen aan. Het spoelen is bijvoorbeeld zeer tijdrovend, je bent er zeker een uur per dag mee bezig. Ook moet je niet gaan spoelen als je net hebt gegeten, je kunt dan last krijgen van kramp en misselijkheid. Ook is regelmaat
erg belangrijk om een zo optimaal mogelijk resultaat te behalen. Daarom wordt aangeraden elke dag (of om de dag) op ongeveer hetzelfde tijdstip te spoelen. Dit kan als een nadeel ervaren worden. In de ochtend is de darm het meest bereid om zich te legen. Het spoelen is alleen mogelijk als je een stoma
hebt op het laatste deel van de dikke darm (dus het grootste gedeelte van de dikke darm is nog intact). Bij een stoma op een hoger gelegen darmdeel heeft het geen zin om te spoelen, en kan het zelfs schade aanrichten door bijvoorbeeld het verlies van belangrijke zouten en mineralen. Er zijn ook andere criteria waardoor het niet verstandig zou zijn om te gaan spoelen, te denken aan een vernauwing, prolaps, bepaalde darmziekten en een slechte hartfunctie of een lage bloeddruk. Je moet er zelf achterkomen of het spoelen van de darm en het gebruik van een plug je bevalt.

Je mag overigens pas gaan spoelen na toestemming van je behandelend arts
en/of stomaverpleegkundige.

Lees hier over de persoonlijke spoelervaringen van Angelique

Lees hier het dagboekverhaal over spoelen van Polletje en Sunneke

Naar boven

 

Spoelen van de rectumstomp bij een eindstandig stoma

Bij mensen met een stoma waarbij het rectum dat boven de anus zit is blijven zitten (bijvoorbeeld bij de Hartmann procedure) daarbij is het verstandig dat ze de dat stuk darm regelmatig spoelen.

 

Het stukje darm gaat gewoon door met het produceren van darmslijm (= glijmiddel voor de ontlasting). Doordat er geen ontlasting meer doorheen komt wordt er meer slijm geproduceerd dan eerst. Omdat de dikke darm de taak heeft de ontlasting in te dikken, wordt het slijm dus ook ingedikt. Het
worden bruin / grijzige slijmproppen, die een gevoel van aandrang kunnen geven. Sommige mensen krijgen ze er zelf uit met een beetje persen. Het regelmatig schoonspoelen van de rectumstomp voorkomt dit gevoel van aandrang. Ook voorkom je zo ook eventuele ontstekingen. Bij een rectumstomp hoef je niet veel water te gebruiken, vaak is een spuitje met iets van 140 ml lauw water al voldoende. Aan de spuit wordt een conus aangebracht (zie de afbeelding hieronder). Zittend op het toilet kun je nu het water voorzichtig in je
anus
spuiten totdat je een aandranggevoel krijgt. Je moet er zelf achter komen hoe vaak je wilt spoelen. Soms is 1 keer per week voldoende, maar het kan ook meer of minder vaak.

 

Ook kun je je rectumstomp spoelen met een ballonspuit. Officieel zijn ze ontworpen om oren uit te spuiten, maar inmiddels is men erachter gekomen dat de ballonspuit ook goed werkt bij het spoelen van de darmen. Je vult de ballon met water, daarna steek je de spuit met eventueel wat glijmiddel op de canule, in de anus. Dan spuit je de inhoud van de ballon leeg en verwijder je hem in samengeknepen toestand weer uit te anus. Dit laatste is erg belangrijk omdat je anders al het water weer opzuigt. Hieronder zie je een voorbeeld van zo'n ballonspuit. Je hebt ze ook met een harde (losse) canule.

 

Naar boven

 

Spoelen van de dikke darm bij een dubbelloops stoma

Net als bij mensen met een rectumstomp, is het voor mensen met een dubbelloops stoma waarbij (een gedeelte van) de dikke darm nog aanwezig is, verstandig om de dikke darm regelmatig te spoelen. Zoals hierboven beschreven gaat de dikke darm gewoon door met het produceren van darmslijm, wat wordt ingedikt en bruin / grijzige slijmproppen worden. Dit kan een gevoel van aandrang geven. Sommige mensen krijgen de proppen met wat persen er zelf uit, maar dan nog is het verstandig om te spoelen om ontstekingen te voorkomen. De tweede reden waarom het goed is regelmatig te spoelen, is dat er ontlasting in de dikke darm terecht kan komen. Door de bewegingen van de darmen kan het stomagaatje van de dikke darm de ontlasting naar binnen halen. Bij sommige mensen komt dit vanzelf op de normale weg naar buiten, maar er zijn ook mensen waarbij de ontlasting aankoekt en een andere weg naar buiten zoekt, bijvoorbeeld door
middel van een fistel.

Het spoelen kan op verschillende manieren: je kunt een irrigatiepomp gebruiken

 

Bron afbeelding: BBraun

 

of een spoelzak.

 

Merk: Coloplast

 

Ook kun je kiezen of je door je stoma spoelt, zoals bij het spoelen van de dikke darm bij een colostoma, of door je anus. Je moet zelf bekijken wat je prettiger vind. Een voordeel van spoelen door je stoma is dat je dit zittend kunt doen en met de stroom mee spoelt. Maar sommigen vinden het een onprettig idee om iets
in hun stoma te steken, en dan kan spoelen via de anus een beter idee zijn.

 

Bron afbeelding: het origineel is van BBraun

 

Lees hier over de persoonlijke spoelervaringen van Maria en Lynda.

Naar boven

 

Verstopping (ileus)

Een verstopping, ook wel ileus genoemd, kan verschillende oorzaken hebben. Bij een verstopping, wat het meest voorkomt bij een ileostoma, komt er door een bepaalde reden geen ontlasting meer uit het stoma. Dit kan bijvoorbeeld als gevolg van vernauwingen, ontstekingen, of een onverteerbare prop die voor de opening van je stoma vastzit. De eerste symptomen zijn een opgezet stoma, buikkrampen, misselijkheid en later, als de verstopping niet op tijd wordt opgelost,  ook overgeven.

Wat te doen? Veel drinken en de buik masseren rond het stoma kan helpen bij een voedselprop voor de opening. Ook kun je je stoma spoelen met water. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een vrouwenkatheter met daaraan een spuit. Gebruik een sleeve die je aan de onderkant dichtknoopt. Spuit telkens wat water in je stoma, in de hoop de prop los te weken. Als het met water niet lukt, kun je er ook laxeermiddel inspuiten. Als je het zelf niet snel op kunt lossen, meteen je stomaverpleegkundige bellen of naar de eerste hulp! Want als je eenmaal overgeeft kun je snel uitdrogen. Bij andere oorzaken van een ileus zal de arts beoordelen hoe het verder te behandelen.

 

 

 

 

Disclaimer                                    - Gemaakt door Suusdesign.nl