|
Het spoelen
bij de Malone techniek / cecostomie
Het spoelen van de
dikke darm bij een colostoma
*
De persoonlijke ervaringen van
Angelique
* *
Het dagboekverhaal over spoelen van Polletje en
Sunneke
*
Het spoelen
van de rectumstomp bij een eindstandig stoma
Het spoelen van dikke
darm bij een dubbelloops stoma
*
De persoonlijke spoelervaringen van Maria *
*
Lynda's ervaringen
met de spoelpomp *
Het spoelen
bij een verstopping van het stoma (ileus)
Spoelen bij de Malone techniek / cecostomie
Bij de Malone techniek / cecostomie heb je een toegang naar het
begin van de dikke darm
door middel van een plastic
poortje (button). In dat plastic poortje klik je
een catheter vast waarna je
kunt beginnen met spoelen. De voordelen van het spoelen
met een cecostomie in plaats van via de anus zijn dat je
de dikke darm
met de stroom mee spoelt
(de ontlasting komt dus gewoon uit de anus) en dat je
zittend op het toilet kunt
spoelen.
Er
zijn verschillende manieren om te spoelen via de Malone
techniek. Je kunt dat doen met behulp van een
spoelzak waaraan een slang
vast zit. De zak wordt gevuld met
water. Ook kun je spoelen met behulp van een
irrigatiepomp.
Een andere manier om te spoelen is om een aantal keer water met een spuitje
in de stoma te spuiten. Je kunt ook laxeermiddel
als hulp gebruiken bij het spoelen. Je bent ongeveer een
half uur / 1 uur per dag
met het spoelen bezig. De dikke darm is door het spoelen
12 tot 24 uur leeg, waardoor het niet
alleen helpt voor mensen met obstipatie,
maar ook om ongelukjes bij incontinentie
te voorkomen. Kom er samen met je
stomaverpleegkundige
achter welke manier van spoelen bij jou het beste werkt!
Hier kun je meer lezen
over de Malone techniek / cecostomie.
Naar boven
Spoelen van de dikke darm bij een
colostoma
Er is een methode om de uitstroom van ontlasting bij een colostoma
onder controle te houden. Dit kan met het spoelen van de dikke darm,
ook wel darmirrigatie genoemd. Je laat dan door middel van een
spoelzak met een slang daaraan vast of met een
irrigatiepomp,
water via je stoma in
je dikke darm lopen. Let op: dit is alleen mogelijk
bij een colostoma, en niet bij een ileostoma. En ook
alleen als je ontlasting een regelmatige,
vaste consistentie heef (dus niet te dun). Het
doel van irrigeren is om een periode vrij te zijn
van ontlasting, met een ileostoma
loopt de output continue, waardoor
irrigeren geen zin heeft. Ook kan het schade
aanbrengen aan de dunne darm.
Het is verstandig om steeds op
hetzelfde tijdstip te spoelen. Vaak
leegt de darm zich 's morgens het
gemakkelijkst. Het hoogteverschil tussen
je stoma en
spoelzak is hierbij belangrijk: als de spoelzak
te hoog hangt loopt het water te snel in.
In plaats van een stomazakje heb je
tijdens het spoelen een sleeve op je buik. Een sleeve is een lange zak
die aan de onderkant en bovenkant open is. Er zit een huidplak aanvast of je kunt hem vastklikken aan een
gordel. De onderkant van de zak laat je in het toilet hangen,
zodat het water en de ontlasting zo weg kan lopen.
Door de opening bovenin kun je de slang met
eventueel een conus in je stoma steken. Tip: je kunt ook een gaatje
knippen in je stomazakje waardoor de slang van de spoelzak
in je stoma kunt steken, dan komt de ontlasting dus in je stomazakje terecht.
Let er wel op dat het water niet te heet of te koud is! Het moet
ongeveer je lichaamstemperatuur zijn. Als het
water te koud is dan kan dat buikkrampen veroorzaken.
Is het te heet dan kan het slijmvlies beschadigen.

Als je merkt dat het water niet snel je stoma inloopt, kan het zijn dat de darm vlakbij de stoma een
knik heeft. Een handig hulpmiddel hierbij is de BlueLine conus: een conus met een
katheter erin. De katheter breng je eerst in de stoma, waarna de conus de
stoma verder afsluit. De katheter zorgt ervoor dat het water makkelijker
kan worden ingebracht. Wees overigens niet bang dat er water in je darm achterblijft,
dit wordt dan door je lichaam opgenomen.
Bron informatie en afbeelding:
Combicare
De darm is schoon en de ontlasting blijft 1 of soms wel 2 dagen
weg. Ook is er minder geurontwikkeling
en een verminderde gasproductie. Het stomazakje kan hierdoor vervangen worden door een minizakje of een
stoma capje.
Dit laatste is een heel klein rond stomazakje die je in eendelig en tweedelig
systeem hebt. Vaak zit er een gaasje in om het darmslijmvlies in op te vangen.
Merk van links naar rechts:
Dansac en de andere twee van
Coloplast
Ook bestaat er een stomaplug, een soort "stopje op de stoma". Een stomaplug sluit de stoma
tijdelijk af. Het is een soepel huidkleurige pleister met daaraan een soort
tampon en inwendig filter.

Bron afbeelding:
UZ Leuven
De tampon gaat in je stoma (te vergelijken
met een zetpil) en de pleister gaat over je stoma zodat
het helemaal vlak is. De tampon en de pleiser
zijn luchtdoorlatend en bevatten een
koolstoffilter. Naast vervelende
geurtjes, worden door de plug ook ongewenste
geluiden tegengehouden. Het inbrengen doet geen pijn, aangezien het
darmslijmvlies gevoelloos is. Ook als je de darm niet spoelt, kun je de
plug gebruiken. Tijdens zwemmen, sporten of vrijen kan het prettig zijn
geen zakje te gebruiken. Het komt voor dat de darmwerking zo sterk
is dat de plug eruit geduwd wordt. Geef je lichaam de kans
om aan de nieuwe situatie te wennen en geef het niet meteen op!
Vaak moet de darm ongeveer 3 maanden wennen
aan deze procedure. De plug kun je maximaal 8
uur achtereen gebruiken.

Bron afbeelding:
Baas op eigen buik
Het spoelen van de dikke darm klinkt veelbelovend maar er kleven ook
nadelen aan. Het spoelen is bijvoorbeeld zeer tijdrovend,
je bent er zeker een uur per dag mee bezig. Ook moet je niet gaan spoelen
als je net hebt gegeten, je kunt dan last krijgen van kramp en misselijkheid.
Ook is regelmaat erg belangrijk om een zo optimaal mogelijk resultaat te
behalen. Daarom wordt aangeraden elke dag (of om de dag) op ongeveer hetzelfde
tijdstip te spoelen. Dit kan als een nadeel ervaren worden. In de ochtend is de darm het meest
bereid om zich te legen. Het spoelen is alleen mogelijk als je een stoma hebt op het
laatste deel van de dikke darm (dus het grootste gedeelte van de dikke darm
is nog intact). Bij een stoma op een hoger gelegen darmdeel heeft het geen zin om te spoelen, en kan het
zelfs schade aanrichten door
bijvoorbeeld het verlies van belangrijke zouten
en mineralen. Er zijn ook andere criteria
waardoor het niet verstandig zou zijn om te gaan spoelen,
te denken aan een vernauwing, prolaps, bepaalde
darmziekten en een slechte hartfunctie of een lage
bloeddruk. Je moet er zelf achterkomen of het spoelen van de darm en
het gebruik van een plug je bevalt.
Je mag overigens pas gaan spoelen na
toestemming van je behandelend arts en/of stomaverpleegkundige.
Lees
hier over de persoonlijke spoelervaringen van Angelique
Lees
hier
het dagboekverhaal over spoelen van Polletje en Sunneke
Naar boven
Spoelen van de rectumstomp bij een eindstandig stoma
Bij mensen met een stoma waarbij het rectum dat boven de anus zit is blijven
zitten (bijvoorbeeld bij de Hartmann procedure) daarbij is het
verstandig dat ze de dat stuk darm regelmatig
spoelen.
Het stukje darm gaat gewoon door met het
produceren van darmslijm (= glijmiddel voor de ontlasting). Doordat er
geen ontlasting meer
doorheen komt wordt er meer slijm geproduceerd dan eerst. Omdat de dikke darm
de taak heeft de ontlasting in te dikken, wordt het slijm
dus ook ingedikt. Het worden bruin / grijzige slijmproppen, die een gevoel van
aandrang kunnen geven. Sommige mensen krijgen ze er zelf uit met een
beetje persen. Het regelmatig schoonspoelen van de rectumstomp voorkomt dit gevoel van aandrang. Ook
voorkom je zo ook eventuele ontstekingen. Bij een rectumstomp hoef je
niet veel water te gebruiken, vaak is een spuitje met iets van
140 ml lauw water al voldoende. Aan de spuit wordt een conus aangebracht (zie de
afbeelding hieronder). Zittend op het toilet kun je nu het water voorzichtig in je
anus spuiten totdat je een aandranggevoel krijgt. Je moet er zelf achter
komen hoe vaak je wilt spoelen. Soms is 1 keer per week voldoende, maar
het kan ook meer of minder vaak.
Ook kun je je rectumstomp spoelen met een ballonspuit. Officieel zijn ze ontworpen om
oren uit te spuiten, maar inmiddels is men erachter gekomen dat de ballonspuit ook goed werkt bij het spoelen van de
darmen. Je vult de ballon met water, daarna steek je de spuit met eventueel wat
glijmiddel op de canule, in de anus. Dan spuit je de inhoud van de ballon leeg en verwijder je hem in
samengeknepen toestand weer uit te anus. Dit laatste is erg belangrijk omdat je anders al het water weer
opzuigt. Hieronder zie je een voorbeeld van zo'n ballonspuit. Je hebt ze ook met een
harde (losse) canule.
Naar boven
Spoelen van de
dikke darm bij een dubbelloops stoma
Net als bij mensen met een rectumstomp, is het voor mensen met
een dubbelloops stoma waarbij (een gedeelte van) de dikke darm nog
aanwezig is, verstandig om de dikke darm regelmatig te spoelen. Zoals
hierboven beschreven gaat de dikke darm gewoon door met het produceren van darmslijm, wat wordt ingedikt en bruin / grijzige
slijmproppen worden. Dit kan een gevoel van aandrang geven. Sommige mensen krijgen de
proppen met wat persen er zelf uit, maar dan nog is het verstandig om te spoelen om ontstekingen te
voorkomen. De tweede reden waarom het goed is regelmatig te spoelen, is dat er
ontlasting in de dikke darm terecht kan komen. Door de bewegingen van de darmen kan het stomagaatje
van de dikke darm de ontlasting naar binnen halen. Bij sommige mensen komt dit vanzelf op de
normale weg naar buiten, maar er zijn ook mensen waarbij de ontlasting
aankoekt en een andere weg naar buiten zoekt, bijvoorbeeld door middel van
een fistel.
Het spoelen kan op verschillende manieren:
je kunt een
irrigatiepomp gebruiken
Bron afbeelding:
BBraun
of een spoelzak.
Merk:
Coloplast
Ook kun je kiezen of je door je stoma spoelt, zoals bij
het spoelen van de dikke darm bij een colostoma, of door je anus. Je moet zelf bekijken wat je
prettiger vind. Een voordeel van spoelen door je stoma is dat je dit zittend kunt doen en met de
stroom mee spoelt. Maar sommigen vinden het een onprettig idee om iets in hun stoma te steken, en dan kan spoelen via de
anus een beter idee zijn.
Bron afbeelding: het origineel is van
BBraun
Lees
hier over de persoonlijke spoelervaringen van
Maria en
Lynda.
Naar boven
Verstopping
(ileus)
Een verstopping, ook wel
ileus genoemd, kan verschillende oorzaken
hebben. Bij een verstopping, wat het meest voorkomt
bij een ileostoma, komt er door een
bepaalde reden geen ontlasting meer
uit het stoma. Dit kan bijvoorbeeld als gevolg van
vernauwingen, ontstekingen, of een
onverteerbare prop die voor de opening van je
stoma vastzit. De eerste symptomen zijn
een opgezet stoma, buikkrampen, misselijkheid en
later, als de verstopping niet op tijd wordt
opgelost, ook overgeven.
Wat te doen? Veel drinken en de buik masseren
rond het stoma kan helpen bij een voedselprop
voor de opening. Ook kun je je stoma
spoelen met water. Dit kun je
bijvoorbeeld doen met een vrouwenkatheter
met daaraan een spuit. Gebruik een
sleeve die je aan de onderkant
dichtknoopt. Spuit telkens wat water
in je stoma, in de hoop de prop los te weken. Als het met
water niet lukt, kun je er ook laxeermiddel
inspuiten. Als je het zelf niet snel op kunt lossen,
meteen je stomaverpleegkundige
bellen of naar de eerste hulp! Want
als je eenmaal overgeeft kun je snel
uitdrogen. Bij andere oorzaken van een
ileus zal de arts beoordelen hoe
het verder te behandelen.
|