Voeding
Inhoudsopgave
Voeding
Gas-, geurvorming en verkleuring
Vocht
Zout (natrium) en kalium
IJzer
Vezels
Verstopping/diarree
Probiotica
Aankomen in gewicht
Bijvoeding en sondevoeding
De diëtiste
Alle pagina's

 

Voeding

Veel mensen die horen dat ze een stoma gaan krijgen, zijn bang dat ze een streng dieet moeten volgen, of dat ze dan veel dingen niet meer mogen eten. Maar dat is absoluut niet het geval! Je mag met een stoma alles eten en drinken, alleen moet je overal wat meer op letten. Er zijn echter wel producten die verstopping, dunne ontlasting, gas- en geurvorming of verkleuring van de ontlasting of urine kunnen geven. Zelf zul je erachter moeten komen welke producten bij jou wel of niet goed vallen en deze effecten teweegbrengen.

 

 

Bij iedereen weer anders

Iedereen kan weer anders op bepaalde voedingsmiddelen reageren. De één kan een heleboel uien eten zonder dat hij daar gasvorming van krijgt, terwijl de ander al bij een klein stukje ervan last krijgt van gasvorming. Het is daarom belangrijk dat je zelf ontdekt wat je wel en niet goed verdraagt. Houd er ook rekening mee dat de ene keer het eten beter kan 'vallen' dan een andere keer, dus blijf experimenteren.

 

Varieer

Voorkom in ieder geval eenzijdige voeding. Het beste is om meerdere, kleinere maaltijden over de dag te gebruiken. Zo hebben de darmen beter de gelegenheid om de nuttige stoffen uit het voedsel op te nemen. Belangrijk is ook dat je het eten goed kauwt. Anders kun je, zeker bij een ileostoma, een verstopping krijgen. Dus neem de tijd om rustig te eten en te drinken en zorg voor regelmaat. Het is belangrijk om voldoende te drinken. Als je dunne ontlasting hebt kun je onthouden: 'drink bij het eten en eet bij het drinken'. Dit laatste geldt over het algemeen vooral bij een ileostoma.

 

Champignons

Schrik er ook niet van als er nog voedingsmiddelen in je ontlasting te herkennen zijn, sommige producten zoals bijvoorbeeld champignons of nootjes worden bij de verwijdering van (een deel van) de dikke darm slecht verteerd en kunnen in het stomazakje terecht komen.

 


 

Gasvorming

Gasvorming is een normaal gevolg van de spijsvertering en komt bij iedereen voor. Het is dan ook niet helemaal te voorkomen. Het kan wel iets verminderd worden. Het grootste deel van het gas (70%) bestaat uit ingeslikte lucht. Dat komt voornamelijk door snel praten en snel eten. Ook bij kauwgom kauwen, drinken door een rietje, roken, nervositeit en een slecht passend gebit wordt er veel lucht ingeslikt. Hiermee kun je dus rekening houden. Je kunt ook rekening houden met voedingsmiddelen die gasvorming kunnen veroorzaken (zie de voedingslijst).

 

Tips

Een lege darm veroorzaakt ook gasvorming. Maaltijden overslaan om gasvorming te voorkomen, heeft dus geen zin. Producten die gasvorming veroorzaken kun je gewoon blijven gebruiken, zeker omdat ze waardevolle voedingsstoffen bevatten. Je kunt er bijvoorbeeld wel rekening mee houden als je uitgaat en dan natuurlijk geen behoefte hebt aan eventuele pruttelende geluiden. Een tip is dat als je het gas voelt aankomen, je hand op je stoma te leggen. Hierdoor wordt het geluid verminderd. Er zijn kruiden die gasvorming tegen kunnen gaan zoals: dille, koriander, salie, mint, kummel, mierikswortel en venkel.

 

Geur

In de voedingslijst vind je producten die een sterke geur kunnen veroorzaken. Geurvorming is enigszins tegen te gaan door zure melkproducten (zoals karnemelk en yoghurt) tijdens of na de maaltijd te nemen.

 

Verkleuring

Na het eten van bepaalde voedingsmiddelen kan je ontlasting of urine een andere kleur hebben dan normaal. Dat komt doordat deze voedingsmiddelen een (natuurlijke) kleurstof bevatten die niet door het lichaam wordt afgebroken. Dit is helemaal niet erg, maar je kunt er in het begin wel van schrikken. Extra verkleuring kan onder andere ontstaan door: ijzertabletten, Roosvicee ferro, bosbessensap en spinazie (een bijna zwarte kleur) en bieten (een rode kleur).

 


 

Vocht

Vocht is voor iedereen belangrijk, of je nu een stoma hebt of niet. Vocht transporteert voedingsstoffen en afvalstoffen door het lichaam. Ook hebben we vocht nodig om onze lichaamstemperatuur te regelen. Je kunt enige tijd zonder eten, maar niet lang zonder water. Wie niet tijdig voldoende drinkt, droogt snel uit. Honger merken we meestal snel op, maar met dorst is dat wat lastiger. Vaak ontdekken we dat te laat. Want tegen de tijd dat we dorst krijgen, is het vochtgehalte in je lichaam al te laag.


 

Vochttekort

Dorst ontstaat pas als ongeveer 2% van het lichaamsgewicht is onttrokken; bij een volwassene komt dat neer op een vochttekort van 1,5 liter. Vrouwen bestaan gemiddeld voor 52% uit water en mannen voor 63%. Dit noem je de zogenaamde vochtbalans. Door voldoende te drinken houd je die vochtbalans op peil. Als de kleur van de urine geel tot donkergeel is, dan heb je te weinig gedronken. Is de urine bijna kleurloos, dan heb je genoeg vocht gebruikt. Bij een tekort aan vocht kunnen de volgende klachten ontstaan: lusteloosheid, hoofdpijn, inactiviteit, sufheid, gebrek aan eetlust, spierkramp, een droge, beslagen tong en verminderde urineproductie.

 

Wat verstaan we onder 'vocht'?

Onder 'vocht' wordt niet alleen koffie, thee of water verstaan, maar bijvoorbeeld ook soep, yoghurt of vla. In vast voedsel, groente en fruit zit ook water. Bij de verbranding van koolhydraten komt namelijk ook water vrij, gemiddeld levert dat ons circa 1 liter per dag op. Hoeveel we er daarnaast bij moeten drinken hangt af van het soort stoma, maar ook van andere factoren.

 

Hoeveel te drinken?

Hoe actiever je bent, des te meer vocht je nodig hebt. Zo kun je bij een uurtje flink actief zijn zeker 1 liter vocht per uur kwijtraken door transpiratie. Wielrenners in de Tour de France drinken soms wel 8 liter op een dag. Ook bij hoge temperaturen, hoge luchtvochtigheid of juist droge lucht moet je meer drinken om de vochtbalans op peil te houden. Bovendien wordt ouderen aangeraden om ook iets meer te drinken.

 

Niet alleen water

In water zitten geen stoffen die het vocht in je lichaam vasthouden, dus plas je het snel weer uit. Je kunt het beste kiezen voor isotone drank, zeker bij warm weer en veel zweten, of indien je een short bowel hebt. Deze dranken bevatten onder andere elektrolyten (zouten), dit zijn mineralen, zoals natrium, kalium, calcium, magnesium en chloor. Met name natrium zorgt ervoor dat vocht sneller wordt opgenomen. Je lichaam houdt het vocht beter vast, waardoor de belangrijke stoffen niet via je urine verloren gaan. 

 

Alcohol

Daarnaast trekt sommige voeding extra vocht aan waardoor je extra moet drinken of vocht vast kunt houden, zoals voedingsmiddelen die veel zout of eiwitten bevatten. Ook alcohol heeft meer vocht nodig om het alcoholgehalte in je bloed te verdunnen. Houd er ook rekening mee dat bij het nuttigen van alcohol je bloedvaten iets verwijden, en dus ook je stoma. Dit kan soms klachten geven.

 

Colostoma

Bij een colostoma kan te weinig vocht te harde ontlasting geven, waardoor een grote kans op obstipatie ontstaat. Het beste is gemiddeld 1,5 tot 2 liter per dag te drinken, dat zijn 10 tot 15 glazen.

 

Ileostoma

Bij een ileostoma is de opname van vocht verminderd. De ontlasting is dun, waardoor je veel vocht verliest. Daarom is het erg belangrijk om, verdeeld over de dag, ongeveer 2 tot 2,5 liter vocht te drinken, dat zijn ongeveer 20 glazen.

 

Urostoma

Bij een urostoma is de blaas niet meer aanwezig en is er een kortere verbinding tussen de nieren en de buitenwereld, waardoor er een kans op een urineweginfectie bestaat. Door voldoende te drinken, minimaal 2 liter per dag, wordt de samenstelling van de urine minder geconcentreerd. Sterk geconcentreerde urine (alkalische urine= een te hoge pH (zuurgraad) vormt namelijk een goede voedingsbodem voor bacteriën. Ook beïnvloedt alkalische urine de kleefkracht van de huidplak, die wordt dan sneller aangetast. En in een alkalische omgeving kunnen zich ook zoutkristallen vormen (lees meer over kristalvorming op deze pagina).

 

 


 

Zout

Zout is een natuurproduct. Het wordt gewonnen uit de bodem en uit de zee (zeezout). De scheikundige naam van gewoon keukenzout is natriumchloride. In 1 gram zout (1000 mg) zitten 400 mg natrium en 600 mg chloor. Zout is 2,5 keer zo zwaar als natrium. 1 gram natrium = 2,5 gram keukenzout. Als je op een etiket een natriumgehalte tegenkomt, moet je dit vermenigvuldigen met 2,5 om de hoeveelheid zout te krijgen. Ook bevat zout antiklontermiddel. Zeezout bevat daarnaast wat andere mineralen en ook sporenelementen.

Zout bij een stoma

Bij een ileostoma verlies je, doordat de dikke darm niet meer in gebruik is, naast vocht veel zout. Bij een colostoma met diarree verliest je ook veel zout. De gemiddelde Nederlander gebruikt 9 gram zout. Omdat het bijna niet meetbaar is hoeveel zout je gebruikt, wordt er in de laatste richtlijnen niet meer gesproken over een bepaalde hoeveelheid zout, maar meer over EXTRA zout bij een stomadrager. Het verschilt namelijk ook per persoon hoeveel zout je extra bovenop die 9 gram nodig hebt.

 

Tekort

Bij een tekort aan zout kun je de volgende klachten krijgen: vermoeidheid, prikkelbaarheid, duizeligheid, slaapproblemen, snel gewichtsverlies en spierkrampen.

 

Tips voor extra zoutgebruik

  • In de voedingslijst vind je voorbeelden van zoutrijke producten.
  • Ook kun je bijvoorbeeld bij de warme maaltijd wat extra zout gebruiken.
  • Let er wel op dat je niet alleen vette dingen pakt als je behoefte hebt aan zout, zoals bijvoorbeeld kaas en zoute haring. Zoute drop helpt niet, omdat daar geen keukenzout (natriumchloride) in zit, maar ammoniumchloride.
  • Er bestaan ook zouttabletten en zoutcapsules die je kunt gebruiken als het je niet lukt om voldoende zout binnen te krijgen.
  • Aan mineraalwater zijn ook vaak zouten toegevoegd, al is dit vaak verwaarloosbaar. En er bestaat ook een Isotone sportdrank dat extra zouten bevat.

 

Vergeet niet dat de mensen om je heen zonder stoma geen extra zout nodig hebben!

 

Kalium

Samen met vocht en zout (Natrium), verlies je met een ileostoma of diarree ook veel kalium, twee essentiële elektrolyten. De hoeveelheid kalium in het lichaam wordt beïnvloed door de hoeveelheid natrium, deze twee moeten met elkaar in evenwicht zijn. Samen spelen ze een rol bij de vochthuishouding in het lichaam, het doorgeven van prikkels in het zenuwstelsel en ze leveren een belangrijke bijdrage aan de regeling van de bloeddruk.

Kenmerken kaliumtekort

Bij een tekort aan kalium treden zenuw- en spierfunctie stoornissen op. Ook kun je last hebben van vochtophopingen (oedemen), oorsuizingen en slaapproblemen. In de voedingslijst vind je voorbeelden van kaliumrijke producten. Indien je een groot tekort hebt kun je een kaliumchloride infuus in het ziekenhuis krijgen, bij een klein tekort kun je bijvoorbeeld de kaliumtabletten van Orthica slikken. Kijk hier voor kaliumrijke voedingsmiddelen.

 


 

IJzer

IJzertekort (en uiteindelijk bloedarmoede) kan komen door bloedverlies bij een operatie, ontstekingen of als er een stuk darm verwijderd is (en dus minder goede ijzeropname). Een ijzerrijke voeding kan een tekort voorkomen of verminderen, maar bij een flink ijzertekort zul je toch bij je arts moeten zijn. Die kan je bijvoorbeeld ijzerpreparaten voorschrijven of een bloedtransfusie (in ernstige gevallen). Bij een ijzertekort kun je je onder andere moe voelen, duizelig zijn, hoofdpijn hebben en bleek zien. Een volwassen man heeft per dag 9 mg ijzer nodig; voor een volwassen vrouw is dat 15 mg. De ijzerbehoefte van vrouwen is hoger door het ijzerverlies met de menstruatie. Na de overgang is de behoefte aan ijzer dagelijks 8 mg.

 

IJzerrijke voeding

IJzerrijke voedingsmiddelen zijn: (met name rood) vlees en vleeswaren, ei, vis, peulvruchten, noten en zaden, volkoren brood en volkoren graanproducten, aardappelen en groenten en (gedroogd) fruit. Daarnaast zijn er nog ijzerverrijkte producten zoals EverGreen, Milkbreak, FruitKick en Roosvicee Ferro. Floradix (te koop bij drogist) is ook een ijzersupplement. (Appel) stroop bevat veel ijzer.

 

Met vitamine C

Ook wordt aangeraden bij elke maaltijd een product te eten dat veel vitamine C bevat, omdat vitamine C de opname van ijzer, uit plantaardige producten, in de darmen bevordert. Rijk aan Vitamine C zijn groente, vers fruit, aardappelen, vruchtensappen op basis van citrusfruit, en sappen waaraan extra vitamine C is toegevoegd. IJzer uit dierlijke voedingsmiddelen, zoals vlees, vis en kip, wordt beter in het lichaam opgenomen dan ijzer uit plantaardige voedingsmiddelen, zoals brood, groente en peulvruchten.

 


 

Vezels

Voedingsvezels zijn belangrijk voor de werking van de dikke darm. Let er dus bij een colostoma op dat je elke dag voldoende vezels binnenkrijgt. Je hebt oplosbare en niet-oplosbare vezels. De eerste zitten bijvoorbeeld in groente, fruit en bonen. Ze komen onverteerd in de dikke darm terecht waar de darmbacteriën ze bewerken. De stoffen die hierbij vrijkomen, stimuleren de darmwerking maar kunnen ook helpen bij diarree. Ook de niet-oplosbare vezels komen onverteerd in de dikke darm terecht. Zij zorgen ervoor dat de afvalstoffen via de dikke darm uit het lichaam worden verwijderd.

 

 

Spons

Ook kan deze voedingsvezel als een soort spons vocht opnemen en vasthouden, waardoor ze voor een zachtere ontlasting en een groter volume zorgen. Deze vezels zitten vooral in volkoren en plantaardige producten. Bij obstipatie spelen zowel de oplosbare vezel als de niet-oplosbare vezel een rol. Volgens de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad is de aanbeveling voor vezels 30-40 gram per dag. Het is wel belangrijk om bij de vezels voldoende te drinken. Indien je meer vezels gaat gebruiken, kun je in het begin last krijgen van winderigheid.

 


 

Verstopping

Een verstopping kun je onder andere krijgen als gevolg van een onverteerbare prop die voor de opening van je stoma vastzit. De prop kan ontstaan door het niet goed kauwen en fijn snijden van bepaalde voedingsmiddelen. Kijk hier voor de producten die een verstopping kunnen veroorzaken. Bij een ileostoma heb je de meeste kans op zo'n verstopping. Bij een erge verstopping kan er soms wel een paar uur geen ontlasting uit de stoma komen. Vaak heb je dan last van erge buikpijn, krampen, een opgezet stoma en kun je ook misselijk zijn. Veel drinken en de buik masseren rond de stoma kan helpen. Ook kun je je stoma spoelen met water, in de hoop dat de prop losschiet. Als de verstopping te lang aanhoudt moet je contact opnemen met je (huis)arts of stomaverpleegkundige. Lees hier meer over een verstopping.

 

Tips m.b.t. voeding

Het is belangrijk om rustig te eten, het voedsel goed fijn te snijden of te schillen, de pitjes van bijvoorbeeld fruit te verwijderen en alles goed te kauwen. Let er ook op dat als je bijvoorbeeld een Bounty eet, je er een glas drinken bij neemt, want het kokos zwelt namelijk op. Dit geldt ook voor amandelspijs. Een tip is om bij een verstopping een glas wijn te drinken, dat zou de darm prikkelen zodat die weer aan het werk gaat. Maar dit laatste is niet wetenschappelijk bewezen.

 

Diarree

Diarree is, zeker met een ileostoma, erg lastig. Je verliest extra veel vocht. Vul dit aan anders droog je uit. Dit kun je doen door minimaal 1 liter aan ORS (oral rehydration solution, een oplossing van zouten en (druiven)suiker of zetmeel in water) te nemen of dranken die goed in de darm worden opgenomen zoals isotone sportdrank. Vul dit aan met water en andere dranken tot 2 à 2,5 liter. Belangrijk is ook om wat zetmeelrijke producten te eten bij het drinken, omdat het vocht anders direct het stoma weer uitloopt. Denk aan droge toastjes, kaakjes, beschuit, tucjes etc. Eet verder wat je kunt verdragen, dit hoeft niet lichtverteerbaar te zijn. Denk ook aan je zouten en kaliuminname.

  • Lees hier welke voedingsmiddelen de ontlasting in kunnen dikken.

 

Uitdroging

Indien je tekenen krijgt van uitdroging (enorme dorst, misselijk, suf, donkere urine, gewichtsverlies, kramp in de benen, diepliggende ogen met zwarte randen etc.) waarschuw dan je arts of stomaverpleegkundige! Indien je zelf niet voldoende vocht binnen kunt krijgen of houden heb je een infuus nodig in het ziekenhuis.

 

Let op: bij een ileostoma productie van > 1500ml is er sprake van een high output stoma, neem in dat geval contact op met de stomaverpleegkundige.

 

Let extra op bij kinderen! Bij hen zijn de symptomen niet altijd even duidelijk.

 

 


 

De darmflora

Het menselijk maagdarmkanaal bevat meer dan 100 triljoen darmbacteriën, die samen ook wel de darmflora of darmmicrobiota worden genoemd. In aantal hebben we tienmaal meer darmbacteriën dan menselijke cellen. Welke soorten bacteriën en in welke samenstellingen ze voorkomen verschilt van persoon tot persoon. De darmflora van ieder mens is dus uniek, net als een vingerafdruk. Hierdoor is het moeilijk om te bepalen wat een “normale” of goede darmflora is. Wel is bekend dat de samenstelling van de darmflora bij een gezond persoon relatief stabiel “in balans is” en dat een lagere diversiteit van darmbacteriën gekoppeld is aan een groter gezondheidsrisico.

 

 

Verstoord

Wanneer de darmflora verstoord raakt, bijvoorbeeld door antibioticumgebruik, dan kan dit zelfs leiden tot aandoeningen als allergieën, inflammatoire darmziekten (de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa), overgewicht en het prikkelbare darmsyndroom. Het is in de meeste gevallen nog niet precies duidelijk of de verstoringen oorzaak of gevolg zijn van de aandoening.

 

Wat is probiotica?

Probiotica (van het Griekse pro bios: “ten gunste van het leven”) zijn producten die een hoge dosis levende micro-organismen bevatten die, wanneer in voldoende hoeveelheid toegediend, een gezondheidsbevorderend effect hebben. De meest voorkomende bacteriën die worden gebruikt als probiotica zijn lactobacillen en bifidobacteriën, maar ook bepaalde gisten en bacillen worden toegepast. Probiotica zijn een aanvulling op je voeding, het zijn geen medicijnen.

 

Hoe werken probiotica?

Probiotica kunnen de gezondheid van de mens op meerdere manieren beïnvloeden. Een van de belangrijkste functies is het herstel van de verstoring van de darmflora en de activiteit hiervan. Ook is gebleken dat sommige probiotische bacteriën in staat zijn ziekteverwekkers in hun groei te remmen, hun giftige stoffen te vernietigen of hun binding te remmen. Daarnaast kunnen probiotica een gunstig effect hebben op de darmbarrièrefunctie en op de gebalanceerde ontwikkeling en functie van het immuunsysteem.

 

De geschiedenis

Het gebruik van probiotica kent een lange geschiedenis. In de bijbel wordt al gesproken over de levensverlengende werking van zure melk. Al in 76 voor Christus adviseerde de Romeinse historicus Plinius het gebruik van gefermenteerde melk aan mensen met gastro-enteritis. In 1905 suggereerde de zoöloog en microbioloog Ilya Metchnikoff dat de Bulgaren hun hoge leeftijd te danken hadden aan de zeer regelmatige consumptie van Bulgaarse yoghurt. Metchnikoff gaf de bacteriën in de Bulgaarse Yoghurt de naam lactobacillen (L.bulgaricus). De basis voor de huidige yoghurtdrankjes met probiotica is gelegd door de Japanse arts Minoru Shirota. Hij kweekte in zijn laboratorium een melkzuurbacteriën (L.casei Shirota) die hij in 1935 commercieel op de Japanse markt bracht (Yakult).

 

 

Vele verschillende soorten

Er zijn inmiddels vele verschillende probiotica op de markt. Je kunt ze vinden in gefermenteerde melk- en yoghurtproducten, maar ook als voedingssupplementen  beschikbaar in capsules, zakjes of potten. Gewone yoghurt en kwark bevatten ook melkzuurbacteriën, maar omdat vaak in onvoldoende aantallen aanwezig zijn en de ‘zure” maag niet overleven, behoren ze niet tot de probiotica. Probiotica hebben namelijk alleen effect als ze in voldoende hoeveelheid je darmen bereiken en daar ook actief zijn. Vaak wordt dan gedacht; Hoe meer probiotische bacteriën, hoe beter. Dit hoeft zeker niet het geval te zijn. Uit een enorme hoeveelheid studies gedaan met probiotica blijkt niet dat de effectiviteit toeneemt bij een hogere dosering. Wel wordt over het algemeen aangenomen dat je minimaal 1 miljard (1x109) bacteriën per dag moet innemen om een probiotisch effect te kunnen verwachten.

 

Welke bacterie?

Gebleken is dat de eigenschappen van de ene bacterie niet gelden voor de eigenschappen van de andere bacterie, zelfs al hebben ze dezelfde naam. Ook is het zo dat er geen enkele bacteriestam is die alles kan. Je kunt dus het beste een product gebruiken dat bestaat uit verschillende probiotische bacteriën met verschillende eigenschappen. Daarnaast verschilt de oorzaak van de meeste aandoeningen. Om een zo effectief mogelijk probioticum te nemen is het dan ook belangrijk om juist die stammen te selecteren met eigenschappen die invloed hebben op de oorzaak van de betreffende aandoening. De meeste yoghurt zoals Yakult, Vivit en Actimel producten bevatten een hoge dosis van één tot twee stammen. Bij de poeder en capsule vormen zijn er producten met 1 tot 5 verschillende stammen zoals bij de Aciforce- en Acidophilus range en producten met 6 tot 9 verschillende stammen zoals producten VSL#3, de Orthiflor range van Orthica en de Ecologic range van Winclove.

Wetenschappelijk bewezen

Een aantal recent verschenen wetenschappelijke publicaties, reviews en meta-analyses laat zien dat probiotica op een aantal gebieden zeker werkzaam zijn. Zo is duidelijk aangetoond dat probiotica bij de verstoring van de darmflora ten gevolge van antibioticumgebruik herstellen, waardoor de kans op diarree en infecties wordt verkleind. Ook is de werkzaamheid van probiotica aangetoond bij de preventie en de behandeling van ontstekingen aan de dunne darm na de aanleg van een pouch bij colitis ulcerosa (pouchitis) en bij het in remissie houden (vermindering van ziekteverschijnselen) van milde of middelmatig-ernstige colitis ulcerosa. Er zijn aanwijzingen dat probiotica ook kunnen werken bij onder meer constipatie en prikkelbare darmsyndroom. Helaas kan nu nog niet voorspeld worden voor wie probiotica wel en niet werkt, het blijft dus een kwestie van uitproberen. Hoewel er steeds meer inzicht wordt verkregen in de rol van de darmflora in relatie tot de gezondheid en de mogelijkheden voor probiotica, blijven wetenschappelijk gezien ook een hoop zaken onduidelijk. Wat we wel weten is dat hoewel probiotica geen wondermiddel zijn, ze voor veel mensen kunnen zorgen voor een betere kwaliteit van leven.

 

Veiligheid

Het is goed om te weten dat het gebruik van probiotica geheel veilig is. Er is veel onderzoek gedaan naar de veiligheid van probiotica. Hieruit komt naar voren dat de normale consumptie van probiotica door gezonde volwassenen en kinderen veilig is. Ook voor patiënten met ernstige en/of chronische aandoeningen lijken probiotica veilig. Zo worden ze met succes toegepast bij veel te vroeg geboren kindjes, mensen met colitis ulcerosa en bij chemotherapie en bestraling. In deze gevallen en geval van twijfel, is het echter altijd raadzaam om probioticagebruik van tevoren te bespreken met je behandelend arts.

 

 


 

Aankomen in gewicht

Bij een stoma en/of ziekte kan het zijn dat je gewicht te laag is. Belangrijk is om gezond te eten. Een hamburgerdieet of overmatig snoepen kunnen hart- en vaatziekten veroorzaken. Eet om de 2 uur en sla geen maaltijden over. Omdat je meer energie nodig hebt, is het verstandig regelmatig iets te eten. Eet geen producten die je zwaar vallen, waardoor je langere tijd vol zit. Eet ook nog iets voordat je naar bed gaat. Kies bij voorkeur voedingsmiddelen die (veel) energie leveren.

 

Voorbeelden

  • Bijvoorbeeld volle melk- en melkproducten, volvette kaas, vettere vleeswaren en suikerrijke producten.
  • Je kunt je voeding energierijker maken door het toevoegen van bijvoorbeeld ongeklopte slagroom, crème fraîche of zure room.
  • En door het gebruik van extra boter, margarine (bijvoorbeeld een klontje door de groente smelten), olie of het toevoegen van suiker of limonadesiroop.
  • Producten met 0% vet, light en zoetstoffen in plaats van suiker kun je beter laten staan, ze leveren weinig of geen energie.
  • Drink vruchtensap, melk of sportdrank in plaats van water. Water vult de maag en bevat geen calorieën. Pas met vruchtensap bij een ileostoma wel op! Dit kan een high output stoma veroorzaken.
  • Drink niet vlak voor je maaltijd.
  • Neem naast de drie hoofdmaaltijden drie tussendoortjes.
  • Heb je tijdens de lunch zin in een kop soep? Neem het erbij, en niet in plaats van je boterhammen. Neem eerst je brood en dan je soep, door eerst soep te nemen zit je maag al vol en eet je minder brood.
  • Neem de tijd om te eten, stress heeft ook een negatieve invloed.
  • En zorg als laatste voor voldoende afwisseling in hetgeen je eet en drinkt.

 


 

 

Bijvoeding

Soms kan het nodig zijn om speciale bijvoeding te gebruiken. Bijvoorbeeld als je ziekte teveel energie van je vraagt en je daardoor te snel afvalt. Of omdat het eten niet goed gaat door wat voor reden dan ook. In zo'n geval is het belangrijk om samen met een diëtiste te kijken naar wat er verbeterd kan worden in je voedingspatroon. Vaak kan aanvullende drinkvoeding een uitkomst zijn. Dit is ook erg verstandig in de aanloop naar een operatie, want een goede voedingstoestand bevordert het herstel.

 

Verschillende soorten

Twee tot drie flesjes drinkvoeding per dag, naast de normale voeding, leidt tot verbetering na zes weken tot drie maanden. Als de diëtiste het voorschrijft, wordt het altijd bij je zorgverzekeraar vergoed. Zij kan een zogenaamd smaakpakket voor je aanvragen. Hierin zitten allerlei soorten en smaken. Je kunt aan de hand van zo'n pakket zelf kijken welke je het lekkerst vindt en wat het beste bij je valt, waarna je het zelf bij de leverancier kunt bestellen.

 

  • Je hebt drinkvoeding op melkbasis, op yoghurtbasis en op sap/ limonadebasis.
  • Maar je hebt ook verrijkte vruchtenmoes, -toetjes en -soepen. De ene biedt vooral veel energie, de ander juist meer eiwit.
  • Voor kinderen bestaat er een speciale variant drinkvoeding.
  • En ten slotte heb je bijvoeding ook in de vorm van een energierijk poeder wat je kunt vermengen met je voeding. Let op: deze wordt niet altijd vergoed.

 

 

Sondevoeding

Wanneer je niet kan of mag eten, kan ook weleens sondevoeding nodig zijn. Via een slangetje van de neus naar de maag of dunne darm loopt er een dunne vloeibare voeding het maag-darmkanaal in. De sondevoeding kan de dagelijkse voeding geheel vervangen, of een aanvulling zijn. Er bestaan verschillende soorten sondevoeding, je arts of diëtiste bepaald welke voeding het meest geschikt voor je is. (Bron afbeelding onder: Medisch Spectrum Twente)

 

Voedingsstoma of TPV

Indien je voor langere tijd of definitief sondevoeding nodig hebt, is een slangetje door je neus natuurlijk niet echt handig. Op zo'n moment kan er een voedingsstoma worden aangelegd waarbij de sondevoeding direct in de maag, twaalfvingerige darm of dunne darm terecht komt. De voeding wordt aangestuurd door een pomp, welke je in een rugzak meeneemt. Ook kan er parenterale voeding worden aangelegd, dit is voeding welke direct in de bloedbaan terecht komt.

 

  • Kijk voor meer informatie over sondevoeding en voedingsstoma's op onze website Gastro-maatjes.

 

 


 

De diëtiste

Een diëtiste kan je helpen met je voeding en voedselpatroon. Ze houdt rekening met je ziekte, je behandeling of operatie en je individuele wensen en mogelijkheden. Ze bekijkt of je voeding goed is samengesteld en kan je tips geven om het te verbeteren.

 

Waar kan ze je in adviseren?

Bijvoorbeeld tips voor ijzerrijke voeding, extra kalium en zouten en hoe aan voldoende vocht te komen. Of juist afvallen of aankomen, want schommelingen in het gewicht kunnen problemen veroorzaken met je stoma, zoals lekkages. Bij de meeste ziekenhuizen kom je bij een diëtiste terecht als je een stoma krijgt, maar je kunt zelf ook een afspraak maken. Ze zijn werkzaam in het ziekenhuis, bij de thuiszorg en in een eigen praktijk.

 

Vergoedingen

De situatie is veranderd. In 2012 wordt de diëtist in de eerste lijnzorg niet meer vergoed vanuit het basispakket. Vanaf 2013 wordt er wel weer 3 uur vergoed vanuit het basispakket. Tevens is er nu ook vrije verwijzing, dit betekent dat er geen verwijzing meer nodig is om naar de diëtist te gaan. Met een aanvullende verzekering krijg je vaak extra uren dieetadvisering vergoed. Houd wel rekening met je wettelijk eigen risico! Vraag het even na bij je zorgverzekering.

 

Laatst aangepast op donderdag 30 maart 2017 15:33
 
Terug naar boven

twitter

Linkedinfacebook

Youtubeemail