Probleempjes, hulpmiddelen & accessoires
Inhoudsopgave
Probleempjes, hulpmiddelen & accessoires
Je huid
Oorzaken huidproblemen
Hulpmiddelen voor de huid
Oorzaken lekkage
Hulpmiddelen bij lekkage
Geuren & gassen
Stoma verandert van kleur of vorm
Ileus (verstopping)
Diarree/buikgriep
Breuk
Kristalvorming en slijmvlokken bij een urostoma
Zit-/fantoompijn
Lekkage vanuit de anus
Alle pagina's
Pin It

 

Probleempjes, hulpmiddelen & accessoires

Op de volgende pagina's kun je lezen over de accessoires op stomagebied. En de ongemakken die je met een stoma kunt hebben met de daarbij behorende stomahulpmiddelen die het eventuele probleem kunnen verminderen, verbeteren of verhelpen. Er zijn meer dan 1000 stomaproducten van wel 10 verschillende merken, dus genoeg mogelijke oplossingen!

 

Note: Als je met onderstaande tips geen verbetering krijgt ga dan vooral niet zelf verder experimenteren, maar raadpleeg je behandelend (huis)arts of stomaverpleegkundige.

 

 


 

Je huid

De huid, een heel belangrijk maar ook kwetsbaar orgaan. Wat mensen met een stoma geregeld kunnen tegenkomen zijn huidproblemen. Problemen met de huid kunnen verschillende oorzaken hebben. Eerst even een stukje biologie:

 

Drie lagen

De huid bestaat uit drie lagen: de opperhuid (epidermis), de lederhuid (dermis) en het onderhuids bindweefsel (subcutis). De bovenste laag, de opperhuid, bestaat voor het grootste gedeelte uit hoorncellen (keratinocyt). Deze cellen worden voortdurend opnieuw gevormd in de onderste laag van de opperhuid (de basale laag). De nieuw gevormde hoorncellen schuiven beetje bij beetje op naar de oppervlakte van de huid, doordat ze door de voortdurende aanmaak van nieuwe cellen naar boven worden geduwd. De opperhuid vernieuwt zich gemiddeld één keer per maand.

 

Stripeffect

Wanneer je nu een huidplak van de huid aftrekt, gaat de bovenste laag hoorncellen mee. Je geeft hem een 'peeling'. Hierdoor worden er meer huidcellen afgetrokken dan erbij komen en wordt de huid dus dunner. Het is dus erg belangrijk om je huidplak zo voorzichtig mogelijk te verwijderen. Doe je het toch te hardhandig en ontstaat er een rode geïrriteerde huid, dan noemen ze dit het 'stripeffect'. Als je een erg gevoelige huid hebt is het daarom verstandig om een tweedelig systeem te gebruiken, zodat je de plak er niet elke dag af hoeft te halen. Mensen die prednison gebruiken, zullen vaker last hebben van een dunne en kwetsbare huid. Van echte irritatie spreken we als de huid ook gaat jeuken, pijn gaat doen en zelfs nat wordt.

 

 

Onderzoek

Uit onderzoek (Ostomy skin study) blijkt dat 45% van de mensen met een stoma last heeft van huidproblemen. Mensen met een ileostoma (57%) en urostoma (48%) hebben een grotere kans op huidproblemen. (Bron afbeelding: Coloplast)

 

 

Lekkage

Veel mensen zijn zich hier niet van bewust, omdat ze denken dat het normaal is bij een stoma, dat huidproblemen er automatisch bij horen. Meer dan 80% van de mensen uit het onderzoek hadden geen hulp gezocht van bijvoorbeeld een stomaverpleegkundige. Terwijl er een hoop middelen en oplossingen zijn die huidproblemen kunnen verminderen of zelfs helemaal oplossen. Lekkage onder de huidplak is één van de meest voornaamste oorzaken (77%).

 

De huid moet wennen bij een nieuw stoma

Houd er overigens rekening mee dat de huid van de beginnende stomadrager moet wennen aan de huidplak doordat de huid van het ene op het andere moment wordt afgesloten door het stomamateriaal (occlusie= afsluiting). Het normale regulatiemechanisme van de huid wordt verstoord en hierdoor kan huidirritatie ontstaan. Je kunt je voorstellen dat de huid onder de plak het transpiratievocht niet goed kwijt kan. De huid kan gaan verweken (maceratie). Soms ontstaan er kleine pukkeltjes of blaasjes die erg kunnen jeuken. Schrik hier niet van, de huid heeft tijd nodig om aan de nieuwe situatie te wennen! Er zijn overigens ook genoeg mensen waarbij de huid niet moeilijk doet door de permanente afsluiting.

 

 


 

De oorzaken van huidproblemen kunnen zijn:

 

  • Lekkage of verkeerde opening. Huidirritatie kan komen als gevolg van lekkage of van een te groot of te klein geknipte opening, zodat de ontlasting of urine de huid kan irriteren. Bij het aanleggen van een stoma leg je de darm heel dicht bij de huid. En de huid is niet berekend op de agressieve darmsappen of urine. De huid rondom de anus en urinewegen is ingesteld op vocht eromheen. Let er dus bij het knippen van de opening op dat je hem maximaal 1-2 mm groter knipt dan de omvang van je stoma. Bij een colostoma mag dit groter zijn.

 

  • Gebruik van verkeerde producten. Ook kan het ontstaan door het gebruik van irriterende producten om de huid te reinigen zoals lijmoplosser of geparfumeerde/ desinfecterende zepen. Probeer zo min mogelijk lijmoplossende producten te gebruiken en reinig je huid met lauw water en een gaasje.

 

  • Ontsteking haarzakje. Je kunt ook last hebben van folliculitis, dit is een ontsteking van het haarzakje. Je ziet dan een oppervlakkige speldenknop tot ongeveer zo groot als een erwt met pus gevuld blaasje, vaak doorboord door een haar en omgeven door een rode hof. Soms blijft het bij een grote pukkel, ook wel 'papel' genoemd. Meestal genezen ze spontaan, ze gaan kapot of worden opgenomen in de huid en verdwijnen.

 

  • Allergie. Wat zelden voorkomt is een materiaalallergie. Je kunt dit testen door een klein stukje van de huidplak op bijvoorbeeld je arm te plakken. Als daar dezelfde irritatie ontstaat, is er mogelijk sprake van een overgevoeligheid of allergie. Hierbij is het raadzaam om contact op te nemen met je stomaverpleegkundige. Er zijn mensen die niet tegen de pleisterrand van de huidplak kunnen. Als je irritatie krijgt onder en rondom de pleisterrand (microporeuze kleeflagen), is het beter om voor een huidplak te kiezen die geheel uit hydrocolloïd bestaat.

 

  • Infectie. Je kunt ook last hebben van een huidirritatie door een infectie van een bacterie, een schimmel (bijvoorbeeld de Candida Albicans) of een virus. Het gevolg van een infectie is altijd een ontsteking, waarbij ook vaak koorts ontstaat. Dit komt ook niet vaak voor en ook hierbij kun je het beste contact zoeken met je stomaverpleegkundige of arts, het kan bijvoorbeeld een gevolg zijn van een ander probleem in het lichaam.

 

  • Eczeemvorming of wratjes. Op of rondom een stoma komt dit soms ook voor. Mensen met aanleg voor eczeem kunnen sneller problemen rondom de stoma krijgen dan mensen met een minder gevoelige huid.

 

  • Voedingsmiddelen. Ook sommige voedingsmiddelen kunnen voor huidproblemen zorgen.

 

  • Gevolg van ontstekingsziekte. Heb je een ontstekingsziekte en zweertjes op de stoma, dan kan dat duiden op een terugkeer van de ontstekingsziekte. Ook kunnen er bijvoorbeeld fistels ontstaan (zie onder, foto met dank aan Wieke).

 

 

  • Littekenvorming. Er kan littekenvorming ontstaat als hechtingen te lang blijven zitten (strictuur/granulaatweefsel). Ook kunnen er irritaties ontstaan als er rondom je stoma, onder de huidplak, incisies zijn gemaakt. Zeker als je een convex plak gebruikt kan er een soort drukplek ontstaan. Je stomaverpleegkundige is de beste persoon die je hierbij kan helpen. Foto onder met dank aan Wieke.

 

 

  • Wild vlees. En tenslotte kun je ook last krijgen van Keloïdvorming (wild vlees). Dit uit zich in bobbeltjes rondom de stoma. Het kan geen kwaad, maar kan lastig zijn met je huidplak en lekkages veroorzaken. Op advies van je arts moet je dit voorzichtig aanstippen met zilvernitraat.

 

 


 

Barrière crème

Bij een lichte irritatie of roodheid van de huid, of ter voorkoming daarvan, kun je barrière crème gebruiken. Zo'n crème bevordert het herstel en beschermt de huid. Het houdt de huid soepel, vochtafstotend en zorgt ervoor dat de zuurgraad van de huid (pH-niveau) op peil blijft. Het kan geen kwaad om dit dagelijks te gebruiken. Het is belangrijk dat de crème heel dun wordt aangebracht (een luciferkopje), masseer daarna de huid rondom de stoma totdat de crème volledig is ingetrokken en de huid weer stroef aanvoelt. Bij deze crème heb je de keus uit verschillende merken. (Merk van links naar rechts: Coloplast, Hollister, laprocare en Dansac)

Poeder

Als je een vochtige geïrriteerde huid hebt, kan poeder een uitkomst bieden. De poeder wordt dun op de natte huiddelen en ontstoken plekjes uitgestrooid en vormt een beschermend laagje. In sommige poeders zitten ook verzachtende bestanddelen zoals Aloë Vera, die de genezing bevordert. Blaas het teveel meteen van de omliggende huid weg. Overtollig poeder op de gezonde huid kan ervoor zorgen dat de plak minder goed hecht. De plaatsen van de huidplak die later in contact komen met de poeder moeten, voordat de plak wordt bevestigd, eerst even vochtig worden gemaakt. Dit is belangrijk voor de optimale hechtkracht. (Merk: Hollister, Convatec en Welland)

Huidbeschermer

Als je wilt voorkomen dat de huid stuk wordt getrokken, kun je een huidbeschermer gebruiken. Na de verdamping van dit product laat het een dun kunststof laagje op de huid achter. Bij het verwijderen van de plak gaat dit kunststof laagje mee in plaats van de huidcellen, waardoor huidirritatie en het dunner worden van de huid wordt voorkomen. Dit product kan de kleefkracht versterken en is er in de vorm van huidbeschermingsfilms (natte doekjes), sprays of een schuim. (Merk van links naar rechts: Coloplast, Welland, Eakin en Dansac)

 

Cavilon

Cavilon is een alcoholvrije en transparante barrièrefilm welke een ademende barrièrelaag op de huid vormt, beschermt tegen het binnendringen van vocht en huidbeschadigingen voorkomt . Het biedt tot wel 72 uur bescherming, zelfs als de plak eraf wordt gehaald. Hierdoor is het wel belangrijk om erachter te komen hoe vaak je een nieuwe laag dient aan te brengen.

Een tip: zet een pennenstreep op je huid nadat de eerste laag Cavilon is aangebracht en opgedroogd. Bij de volgende keren de plak eraf halen breng je pas een nieuwe laag op als de pennenstreep is verdwenen, zo bouw je nooit een te dikke laag op.

Cavilon is te verkrijgen in een swab en spray. De swab is erg handig met doseren, het is een soort spons op een stokje. (merk: cavilon)

 

Hulp bij de plak en lijmresten verwijderen

Indien je de stomaplak niet goed van je huid af krijgt, je huid hierbij stuk trekt of er veel lijm of pastaresten blijven zitten, kun je een product gebruiken die de lijm oplost en helpt de stomaplak er gemakkelijker en voorzichtiger af te krijgen. Ook deze zijn er in de vorm van een spray of doekjes. Let op, dit product wordt niet altijd meer vergoed! (Merk van links naar rechts: Welland, Eakin, Hollister en Eurotec)

 

 

Stomadouche

De stomadouche is niet alleen een verzorgingsproduct, het stimuleert tevens de huid met een goede doorbloeding tot gevolg. Het water reinigt, waardoor je geen lijmrestverwijderaars meer nodig hebt. Je kunt de huid rondom je stoma op een milde manier reinigen en verzorgen. (Merk: Stomydo)

 

 

Drukplek

Als er door een bepaalde reden een gaatje is ontstaan waar push uitkomt, bijvoorbeeld door een drukplek op een litteken bij de stoma of door een fistel, kun je het beste contact zoeken met je arts of stomaverpleegkundige. Vaak is bijvoorbeeld het dagelijks inbrengen van Aquacel met daarop ter bescherming een laagje hydrocolloïd een goede oplossing. Er zijn ook methodes om te spoelen met een zoutoplossing.

Versiva foamverband

Als je convex echt nodig hebt maar hierdoor de drukplek ontstaat of niet kan helen, kun je onder de huidplak foamverband gebruiken. Een tip is de Versiva gelerend foamverband van Convatec. Het neemt het vocht van de wond op, en zorgt ervoor dat er minder druk op de wond komt zodat het de kans krijgt te helen. Het is verband van 10 bij 10 centimeter, met rondom een plakrand. Knip het stuk wat je nodig hebt uit, een stuk groter dan de wond zelf zodat de druk wordt verdeeld. Laat aan één kant de plakrand zitten, zodat het foam niet verschuift onder de plak. Of gebruik hiervoor een stukje hydrocolloïd, er bestaan strips van verschillende merken. Als er veel vocht uit je wond komt, kun je het beste je plak met het verband twee keer per dag verschonen. Later kun je dit afbouwen naar één keer per dag, zodra de wond rustiger wordt.

Hulpmiddelen bij eczeem

Bij specifieke problemen als infecties en eczeem zal er soms een dermatoloog meekijken naar de juiste behandeling, bijvoorbeeld een speciale zalf. In verband met de plakkracht heeft een specifieke lotion de voorkeur.

 

 


 

Lekkage

Een lekkage is erg vervelend. Je voelt je er onzeker door, en soms vies. Je wordt met de neus op de feiten gedrukt dat je je ontlasting of urine niet zelf op kunt houden. Het is belangrijk om na te gaan wat de oorzaak van de lekkage is, vaak is er dan ook een oplossing voor te vinden.

 

Lekkages kunnen veel verschillende oorzaken hebben:

 

  • Allereerst kan een lekkage komen doordat je de plak niet goed hebt aangebracht, of de opening verkeerd hebt geknipt. Het is daarom erg belangrijk om de tijd te nemen voor het verzorgen van je stoma.
  • Ook kunnen er lekkages ontstaan door oneffenheden van de huid, zoals plooien, kuiltjes of littekens. De ontlasting of urine kruipt dan via deze kanaaltjes onder de plak door en tast deze aan.
  • Verder kun je een lekkage krijgen door een stoma dat op of onder het huidniveau ligt (verzonken/ ingetrokken stoma), zoals je bijvoorbeeld hieronder op de foto kunt zien.

 

 

 

 

 

  • Lekkage kan ook ontstaan doordat de ontlasting of urine erg dun is, zo worden de plak en huid eerder aangevreten.
  • Als je wat dikkere ontlasting hebt, kan het zijn dat dit bovenin het zakje blijft hangen (pancaking) waardoor er lekkage kan ontstaan.
  • Het kan ook voorkomen indien je de tijd tussen het verschonen van de plak langer maakt. De plak kan door de agressieve ontlasting of urine verweken (erosie) waardoor het geen bescherming voor de huid meer biedt.
  • Chemotherapie kan de huid droger en kwetsbaarder maken, waardoor de plak eerder loslaat.
  • Gewichtstoe- of afname kan de oorzaak zijn.
  • Of huidirritaties onder de plak.

 

 

 


 

Hulpmiddelen bij lekkage

Je stomazakje liggend aanbrengen kan soms een oplossing zijn bij lekkage. Zeker bij een buik met wat meer plooien of een breuk kan dit helpen, omdat de buik dan wat platter is.

 

Pasta

Om oneffenheden en plooien van de huid rondom de stoma op te vullen zodat er geen ontlasting of urine onder de plak door kan lopen, kun je beschermende pasta gebruiken. Deze heb je in verschillende vormen. Je hebt opvulpasta, dit is een kneedbare pasta, een soort plamuur, uit een tube. Sommigen bevatten alcohol, en kunnen daardoor prikken op de kapotte huid. Maar er bestaan ook pasta's zonder alcohol en van solicone. (Merk van links naar rechts: Convatec, Hollister, Trio Siltac, Eakin en Dansac)

 

Dijkje

Je kunt de pasta rechtstreeks aanbrengen op de huid, maar het is ook mogelijk om de pasta aan te brengen op de achterkant van de huidplak. Wanneer je de pasta verder wilt modelleren of aandrukken, kun je een natte vinger, spatel of bijvoorbeeld een wattenstaafje gebruiken. De pasta vormt zo een soort dijkje rondom je stoma.

Pastaringen

Voor wie pasta uit een tube onhandig vindt, zijn er ook pastaringen. Het is geheel persoonlijk wat je prettig vindt, en het verschilt per persoon wat wel en niet bij je werkt. Dit zijn ringen van kneedbaar materiaal waarmee een gootje of plooi kan worden opgevuld. Je kunt dit gebruiken om een gebiedje dat verzonken is wat op te hogen. Of indien je plak rondom de stoma snel verweekt. Het materiaal kleeft aan beide kanten en kan op maat worden opgerekt/ geknipt. Je hebt verschillende maten en dikten van ringen. Ze bestaan ook van solicone. (Merk van links naar rechts: Dansac, Eakin, Trio Siltac en Marlen)

 

Ook bestaan er pastastrips en wiggetjes (driehoekjes). (Merk van links naar rechts: Eurotec, Coloplast en Hollister)

Voor grote en ovale stoma's bestaat er een stomawrap, die je gemakkelijk om je stoma heen kunt wikkelen. (Merk: Eakin)

Indien je huid een grotere bescherming nodig heeft onder de huidplak bestaan er ook grotere cohesive plakken. (Merk: Eakin)

 

Kraag

Nieuw is een stoma kraag, die zorgt voor een lekkage vrije barrière rond de basis van de stoma. De kraag zorgt ervoor dat ontlasting niet in aanraking kan komen met de huid. Het is dun, flexibel en verkrijgbaar in verschillende diameters. (Merk: Dermacol, via Medeco)

Convex

Dan heb je de convex huidplakken. Deze kun je gebruiken bij een stoma die verzonken is of in een huidplooi ligt. Een convex huidplak is een stomaplak met een bolling aan de achterzijde (kleeflaag). Deze bolling duwt de stoma een stukje omhoog, waardoor de ontlasting of urine minder de kans krijgt om onder de plak te kruipen. De bolling is er in verschillende diepten en flensmaten. (Merk van links naar rechts: Hollister, Coloplast, Welland en Eurotec)

 

Convex pastaring

Ook bestaan er tegenwoordig ringen in convex vorm, die je onder je plak kunt bevestigen. (Merk: 2 maal Hollister en Trio Siltac)

 

 

Kleefkrachtversterker

Als je stomaplak niet goed kleeft, zou je een kleefkrachtversterker kunnen gebruiken, zoals van Hollister in de vorm van een spuitbus. Deze wordt alleen verstrekt op voorschrift van de stomaverpleegkundige of arts.

 

Speciale tape voor extra fixatie

Indien de randen van de plak niet goed blijven zitten, bijvoorbeeld tijdens het zwemmen, of ze uitdrogen of verharden tijdens het dragen, kun je deze met speciale tape afplakken voor een extra fixatie. Je hebt hierin verschillende vormen en maten; halfrond in verschillende diameters of recht, met een zachte toplaag of waterproof met een rubberen toplaag. En zelfs ook voor mensen met een bolling door bijvoorbeeld een breuk. Een strip van dunne en doorzichtige hydrocolloïd kan een uitkomst zijn voor mensen met een pleisterallergie. Ook bestaat er tape met aloë vera en van silicone. (Merk van links naar rechts: Trio Siltac, Medeco, Eurotec en Coloplast)

 

 

Gordel

Als extra versteviging kun je een stomagordel gebruiken. Dit is een elastische gordel die wordt bevestigd aan de flens. Je hebt hiervoor dus wel een stomazakje met bevestigingspunt nodig. De gordel kan je een extra veilig gevoel geven en zorgt ervoor dat je stomamateriaal goed blijft zitten. (Merk: Dansac)

 

 

De gordels bestaan in diverse kleuren. (Merk: BBraun, Eakin en Marlen)

 

Je hebt ook gordels die je om de flens heen kunt klikken zodat ze de plak nog beter rondom je stoma aanduwen. (Merk: Welland en Dansac)

 

 

Ontlasting indikken

Lekkage kan ook ontstaan doordat de ontlasting of urine erg dun is, zo worden de plak en huid eerder aangevreten. En het komt weleens voor dat je hierdoor lekkage krijgt door het filter. Je kunt de inhoud van het zakje indikken met speciale indikmiddelen. Ook bij bijvoorbeeld het sporten kan het indikken prettig zijn, zodat het niet zo klotst. Je hebt dit soort producten onder andere in tabletten, capsulevorm, sachets en absorptiestrips. De dunne ontlasting of urine wordt hiermee omgevormd tot een gelachtige substantie. (Merk van links naar rechts: Laprocare, Welland, Eurotec en BBraun)

 

 

Vacuüm

Als je wat dikkere ontlasting hebt, kan het zijn dat dit bovenin het zakje blijft hangen (pancaking). Erg vervelend, want dit kan ook lekkage veroorzaken. Pancaking kan komen doordat het zakje vacuüm trekt. Plak dan het filter af, bijvoorbeeld met Gore-tex filters. Je kunt ook wat lucht in het zakje blazen voordat je het systeem aanbrengt of een gaasje in het zakje stoppen. Er zijn middelen die ervoor zorgen dat de ontlasting gemakkelijk naar beneden kan glijden. Sommige mensen gebruiken hiervoor olijfolie, maar er zijn ook speciale middelen voor op de markt. (Merk: Welland en Hollister)

 

Er bestaat ook als hulpje bij vacuüm trekken een stomabrug. Door deze op de kledingzijde van het stomazakje te plakken en in een brugvorm te vouwen, wordt een ruimte rondom het stoma gecreëerd. (merk: Laprocare)

 

 

Verstopping afvoerventiel urostomazakje

Het afvoerventiel van een stomazakje bij een urostoma kan verstopt raken door de slijmvlokken van de darm (een urostoma is gemaakt van een stukje darm). Hierdoor kan ook lekkage ontstaan, doordat het zakje te vol raakt en zo bijvoorbeeld de huidplak kan aantasten. Hier zijn hulpmiddelen voor, zogenaamde slijmvlokkenoplossers. (Merk: Marlen)

 

 

Matrasbeschermer

Een goede tip bij lekkages of preventief is een matrasbeschermer. Deze onderlegger zorgt ervoor dat bij een eventueel ongelukje je matras niet vies wordt. Bij de meeste leveranciers zijn deze te bestellen. Kijk even bij je zorgverzekeraar voor de regels omtrent de vergoeding.

 

 

 


 

Geuren & gassen

Veel mensen met een stoma zijn toch wel bang voor luchtjes. Gelukkig zijn de opvangmiddelen van tegenwoordig geurdicht, maar toch blijft het een gevoelig punt. Ontlasting stinkt bij iedereen, dus ook bij stomadragers. Maar als je nagaat dat de afstand tussen neus en stoma bij het legen of wisselen van het stomazakje in gebogen houding gemiddeld 30 cm is en de afstand tussen anus en neus velen malen groter, is het begrijpelijk dat wij stomadragers menen dat onze ontlasting meer stinkt.

 

Wat kun je daar aan doen?

  • Ten eerste zou je op je voeding kunnen letten. Bepaalde voedingsmiddel, zoals vis en scherpe kruiden, kunnen voor een sterkere geur zorgen (zie de voedingslijst).
  • Ook zijn er antigeur capsules, poeders, gels en druppels op de markt. Deze geurneutraliserende producten kun je vooraf in je zakje doen, en bij het legen weer opnieuw. Ze absorberen de geur in het zakje. Wat ook de geurtjes zou absorberen is een paracetamol in het stomazakje. Deze producten worden niet vergoed. (Merk van links naar rechts: Hollister, Marlen, Dansac en BBraun)
  • Als je bang bent dat anderen je ruiken, kun je parfum op je stomazakje spuiten. Of geurzuiverend ondergoed of dito stomahoesje dragen.
  • Kijk voor tips met betrekking tot geurtjes tijdens het legen en verwisselen van het zakje hier.

 

 

Veranderde geur

Een ineens veranderde geur is vaak te wijten aan bepaalde voedingsmiddelen, medicijnen of vitaminen. Als je al van alles hebt uitgeprobeerd en de geur blijft sterk kun je beter je arts raadplegen. Een sterke geur in de stoelgang kan namelijk soms wijzen op dingen als een infectie of het terugkomen van de ziekte van Crohn.

 

Gasvorming

Gasvorming is een normaal gevolg van de spijsvertering en komt bij iedereen voor. Het is dan ook niet helemaal te voorkomen. Het kan wel iets verminderd worden. Het grootste deel van het gas (70%) bestaat uit ingeslikte lucht. Dat komt voornamelijk door snel praten en snel eten. Ook bij kauwgom kauwen, drinken door een rietje, roken, nervositeit en een slecht passend gebit wordt er veel lucht ingeslikt. Hiermee kun je dus rekening houden. Je kunt ook rekening houden met voedingsmiddelen die gasvorming kunnen veroorzaken (zie de voedingslijst). Een lege darm veroorzaakt ook gasvorming. Maaltijden overslaan om gasvorming te voorkomen, heeft dus geen zin.

 

Ballooning

Als je veel last hebt van gas en het filter dit niet aankan, kun je last krijgen van ballooning. Dit is het opbollen van het stomazakje, als een ballon. (Foto onder met dank aan Veer)

 

Luchtventiel

Dit luchtventiel kan helpen bij vacuüm trekken van een zakje en ballooning (opbollen). Bij het opbollen van het zakje is er op dat moment meer lucht in het zakje dan het reguliere filter verwerken kan. Door dit filter kun je er overtollige lucht uitlaten. Bij vacuüm trekken treedt er een zuigende werking vanuit de stoma op. Met dit ventiel kun je dan juist lucht in het zakje laten. (Merk, Wellform via Welland)

  • Lees hier de ervaringen van Stien en haar moeder met dit luchtventiel.

 


 

 

De stoma verandert van kleur en/of vorm

Als een stoma een andere kleur of vorm krijgt, kan dat verschillende oorzaken hebben. Loopt je stoma niet goed en is hij opgezet? Dan kun je een verstopping hebben. Is je stoma teruggetrokken, of puilt hij juist uit? Kijk dan hieronder bij retractie en prolaps. Een stoma moet goed doorbloed zijn en een helderrode kleur hebben. Verandert de kleur of komt er een grauwe glans over? Zoek dan contact met je arts of stomaverpleegkundige. Je stoma kan ook opgezet zijn doordat hij beschadigd is of moeite heeft het eten eruit te krijgen. Zolang je stoma goed blijft produceren, is er niets aan de hand.

 

Onderstaand een stoma dat veranderd is van kleur. Met dank aan Wieke.

 

 

Tips bij een opgezet (oedeem/zwelling) stoma

  • Een ijsklontje kan dan nog weleens helpen om de zwelling te verminderen.
  • Ook kan de stoma worden bestrooid met poeder- of basterdsuiker; dit onttrekt vocht aan de darm waardoor de zwelling dan meestal binnen een half uur kleiner wordt.
  • Nog een hulpmiddel om de stoma te ontzwellen zijn neusdruppels (bijvoorbeeld Otrivine).

 

Prolaps

Een prolaps is als de stoma abnormaal naar buiten puilt. Dit komt eerder voor bij een dubbelloops dan bij een eindstandig stoma. Het kan bijvoorbeeld ontstaan als er geen goede plaatsbepaling is gedaan, na de operatie als de hechtingen te vroeg loslaten of te vroeg worden verwijderd, bij veel spanning op de buik door hoesten, persen en zwaar tillen, en bij heftige peristaltiek door omvangrijke en/of harde ontlasting.

 

Tips hoe een prolaps te behandelen

Een prolaps is goed te behandelen. In de meeste gevallen kan de stomaverpleegkundige je helpen. Er zal met zachte, continue druk en ijspakkingen geprobeerd worden de stoma weer op zijn plaats te krijgen (reponeren). Bij een regelmatig terugkerende prolaps zal de chirurg ingrijpen. Wanneer het een acuut geval van een stoma prolaps betreft en er geen output meer komt, zal de chirurg direct moeten ingrijpen. Een betrekkelijk kleine operatie zal in beide gevallen het probleem oplossen. Om een prolaps te voorkomen heb je bandages met anti-prolaps flap die je bij zware inspanning kunt dragen. (zie breuk) (Foto onder met dank aan Karin)

 

 

Retractie

Een retractie is als de stoma naar binnen trekt. Dit kan gebeuren door grote toename van het gewicht, ook kan dit ontstaan als complicatie als de hechtingen loslaten, als de hechtingen te vroeg worden verwijderd of door een slecht aangelegd stoma. De oplossing hierbij is om een huidplak met convex te gebruiken zodat de bolling de stoma naar boven duwt en zo lekkage voorkomt. Een andere oplossing is een chirurgische correctie.

 

Vernauwing

Soms treedt er op de langere termijn een vernauwing (stenose) op van het stoma. Zo'n vernauwing kan bijvoorbeeld ontstaan door bindweefsel (strictuur). De ontlasting of urine kan steeds moeilijker uit het stoma komen, het wordt pijnlijk, en er kunnen bij een ileostoma en colostoma verstoppingen ontstaan. De ontlasting komt in een klein dun sliertje (pijpensteel) naar buiten. Bij een urinestoma kan er urine in de urinewegen achterblijven en zelfs stuwing naar de nieren toe ontstaan. (Merk: Dilastom)

 

Behandelingen bij een vernauwing

Oprekken (dilateren) van de stoma kan nog weleens helpen. Je kunt dit doen (in overleg met je stomaverpleegkundige of arts!) elke dag met je vinger, of met dilatatoren (kunststof/metalen staven in verschillende diktes). Helaas wil dit vaak niet voldoende zijn, en moet er een nieuw stoma worden aangelegd (revisie).

 

Vernauwing continent stoma

Bij een vernauwing van de opening bij een stoma die je moet katheteriseren, bij bijvoorbeeld de indiana pouch en mitrofanoff stoma, kun je een stopje gebruiken. Het is een soort spijker van zacht siliconen. Deze stop je in de opening, met daar overheen een speciale pleister. Ze plakken maar één keer, dus na elke keer katheteriseren zul je een nieuwe pleister moeten gebruiken.

 

 

 


 

Ileus

Een verstopping, ook wel ileus of obstructie genoemd, kan verschillende oorzaken hebben. Bij een verstopping, wat het meeste voorkomt bij een ileostoma, komt er door een bepaalde reden geen ontlasting meer uit het stoma of een minimale waterige stomaproductie. Dit kan bijvoorbeeld als gevolg van vernauwingen, ontstekingen, verklevingen, of een onverteerbare prop die voor de opening van je stoma vastzit. De eerste symptomen zijn een opgezet stoma en buik, buikkrampen, misselijkheid en later, als de verstopping niet op tijd wordt opgelost, ook overgeven.

 

Wat te doen?

  • Veel drinken en de buik masseren rond de stoma kan helpen bij een voedselprop voor de opening.
  • Ook kun je je stoma spoelen met water, in de hoop dat de prop losschiet. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een vrouwenkatheter met daaraan een spuit (nooit zonder overleg met je arts of stomaverpleegkundige!).
  • Als je het zelf niet snel op kunt lossen, meteen je stomaverpleegkundige bellen of naar de eerste hulp! Want als je eenmaal overgeeft kun je snel uitdrogen.

 

Bij andere oorzaken van een ileus zal de arts beoordelen hoe het verder te behandelen.

 

Voeding als oorzaak

Als de oorzaak een etensprop is: de prop kan ontstaan door het niet goed kauwen of fijnsnijden van bepaalde voedingsmiddelen. Er zijn bepaalde voedingsmiddelen waarbij je meer kans hebt op een verstopping, kijk daarvoor hier.

 

Het doorspoelen van de dunne darm door de stomaverpleegkundige bij een verstopping, foto met dank aan Alena

 

 


 

Buikgriep

Zo'n 4,5 miljoen Nederlanders worden jaarlijks getroffen door buikgriep. Gezonde mensen zijn meestal binnen 3 dagen van hun klachten af, maar voor mensen die iets mankeren kan het een grotere impact hebben. Hoe houd je buikgriep buiten de deur? Was na elk toiletbezoek een minuut lang de handen met warm water en zeep. Trek door met de deksel op de toiletpot. Een huisgenoot met buikgriep? Boen de wc grondig na elk gebruik, inclusief spoelknop, kraan, deurgrepen en lichtschakelaar. gebruik (tijdelijk) papieren wegwerpdoekjes. Overgegeven? Het virus kan wel 3 weken overleven in de vloerbekleding en opnieuw toeslaan, goed boenen dus. (Bron: GezondNU)

 

Diarree en overgeven

Diarree en overgeven is, zeker met een ileostoma, erg lastig. Je verliest extra veel vocht. Vul deze aan anders droog je uit. Dit kun je doen door minimaal 1 liter aan ORS (oral rehydration solution, een oplossing van zouten en (druiven)suiker of zetmeel in water) te nemen of dranken die goed in de darm worden opgenomen zoals bouillon, tomatensap en dergelijke. Vul dit aan met water en andere dranken tot 2 à 2,5 liter. Eet wat je kunt verdragen, dit hoeft niet lichtverteerbaar te zijn. Denk ook aan je zouten en kaliuminname.

 

Zelf ORS maken

Je kunt ook zelf een ORS oplossing maken. Meng 1 liter water met 2/3 theelepels zout en 2 eetlepels suiker. Je kunt hieraan nog voor de smaak een beetje oploslimonade toevoegen.

 

Naar het ziekenhuis bij uitdroging

Indien je tekenen krijgt van uitdroging (enorme dorst, misselijk, suf, donkere urine, gewichtsverlies, kramp in je benen, ingevallen ogen met zwarte randen, je huid dat niet meer terugveert etc.) waarschuw dan je arts of stomaverpleegkundige! Indien je het niet zelf aan kunt drinken heb je een infuus nodig in het ziekenhuis.

 

Houd de volgende regels voor jezelf aan:

 

  • Naar het ziekenhuis bij alleen diarree na 24 uur
  • Bij diarree en overgeven na 12 uur

Wacht niet te lang, want je droogt snel uit en dat kan gevaarlijke situaties opleveren.

 

High output

High output is een groot vochtverlies via je stoma, meer dan 1,5 liter per 24 uur. Dit komt vooral voor bij een ileostoma, en dan met name bij mensen waarbij er een deel van de dunne darm is weggenomen. Dit wordt ook wel het Short Bowel (korte darm) Syndroom genoemd. Door de hoge productie van het stoma heb je het risico snel uit te drogen en kalium- en natriumtekorten te krijgen. Ook kunnen er allerlei andere klachten ontstaan doordat de voedingsstoffen minder goed worden opgenomen.

 

Adaptie

Het resterende deel van de dunne darm heeft vaak het vermogen de functie van het verwijderde deel geheel of gedeeltelijk over te nemen (adaptatie). Dit duurt ongeveer een jaar voordat je weet wat je darm maximaal overneemt. Hierbij speelt een rol welk deel van de dunne darm is weggenomen en hoeveel. Voor mensen met high output is het vooral belangrijk onder goede controle van je arts en stomaverpleegkundige te staan, zodat ze al je waarden regelmatig kunnen controleren en je kunnen adviseren in (sonde) voeding of TPV en het voorkomen van tekorten.

 

 

 


 

Breuk

Een breuk kan zich voordoen bij een operatielitteken (wondbreuk) of bij de stoma (ook wel parastomale hernia genoemd, stomabreuk/ buikbreuk). Dit komt doordat het een zwakke plek is rondom de stoma in de buikwand of bij een litteken. De buikwand is omgeven door een sterke spierlaag en bekleed met buikvlies dat alles goed op zijn plaats houdt. Door de aanleg van een stoma ontstaat er een zwakke plek in de buikwand, er is dan sprake van een te grote opening in de spierlagen van de buik. Door deze te grote opening kan er buikinhoud naast de stoma uitpuilen, een deel van de darmen komt dan voor in plaats van achter de buikspieren. Het gevolg is een grotere of kleinere zwelling of welving van de buikwand.

 

Op je hand blazen

Je buik bevat een dunne plaat van spieren (peesblad) die normaal een stevige structuur heeft, maar bij het doorsnijden wordt de structuur verzwakt. Een eventuele breuk is te herkennen als een zwelling welke duidelijk zichtbaar wordt als de druk in de buik verhoogd wordt, bijvoorbeeld door op de rug van je hand te blazen.

 

Bijna een derde

Bijna een derde van alle stomadragers ontwikkelt een breuk (bij het overgrote deel gebeurt dit binnen het eerste jaar na de aanleg). Naarmate je ouder bent, neemt de kans op een breuk toe. Ook mensen met een BMI (body mass index) hoger dan 30 hebben 2,5 keer zoveel kans op een breuk dan iemand met een BMI lager dan 25. Soms zie je de breuk alleen bij inspanning, anderen lopen voortdurend met een enorme bult op de buik (soms wel formaat cup D!). Zo'n breuk ontstaat meestal na een te grote druk op de buikwand, zoals bij zwaar tillen of veel hoesten. Bij 20 tot 50% van de breuken ontstaat de deze doordat het gat in de spieren wat gemaakt is om de darm doorheen te halen, te groot is geworden.

 

Wanneer kan het mis gaan

 

  • Als je de buikholte verkleint doordat je in elkaar zit of bukt.
  • Als je je adem inhoudt (en vastzet) waardoor je longen vol zijn.
  • Je kracht zet en je buikspieren krachtig inspant.

 

De buikinhoud heeft dan weinig ruimte door je houding, doordat je buikspieren strak staan en je longen vol lucht zitten komt er meer druk bij je stoma, of andere zwakke plekken. Dit kan een prolaps of een breuk veroorzaken. In de dagelijkse praktijk gaat het nogal eens mis als er bijvoorbeeld iets zwaars moet worden getild, en de beweging gebeurt ongecontroleerd. Wat doe je dan? Je neemt een hap lucht, spant je buikspieren aan en bukt om iets te tillen.

 

Breukband

In sommige gevallen besluit de arts de breuk operatief te verhelpen, maar beter is het natuurlijk om een breuk te proberen te voorkomen of om te zorgen dat een beginnende breuk niet erger wordt. Preventief kun je een steun- of breukband dragen bij sport of zware inspanning waardoor de kans op een breuk minder groot wordt. Maar ook als er al een breuk is ontstaan, is een breukband een goede optie. De breukband drukt dan de bolling weg waardoor het stomamateriaal beter blijft zitten, en het voorkomt dat de breuk groter wordt.

 

Verschillende varianten

Er bestaan verschillende varianten van een breukband. Je hebt een buikband zonder stoma opening en met opening. De opening kan een anti-prolapsflap bevatten (afbeelding links). Je hebt standaard maten maar je kunt er ook één aan laten meten door je stomaverpleegkundige. Ook zijn de bandages in verschillende hoogtes verkrijgbaar. Ze zijn verkrijgbaar in wit, huidkleurig en zwart. (Merk van links naar rechts: Wellform, Basko, Laprocare, Eakin)

 

 

Liggend

De steunband wordt liggend omgedaan, zodat bij het weer opstaan voldoende tegendruk ontstaat. Leg de band op bed, ga erop liggen (waarbij de breuk vaak terugzakt in de buik), breng de band rondom je buik en stoma en haal het stomazakje (indien van toepassing) door de opening. Sluit dan de band met het klittenband en ga weer staan. Als het goed is geeft de band nu veel steun en blijft de breuk (in de meeste gevallen) in de buikholte zitten.
 

Ondersteunend ondergoed

Je hebt ook stomasteunbandages in de vorm van ondergoed. Het is eenvoudig aan te trekken en je kunt je vrij bewegen. In overleg kan er ook een gat voor het stomazakje in het broekje gemaakt worden. (merk: 2 maal Vanilla Blush)

Vergoeding

Je krijgt in principe twee breukbanden per jaar vergoed nadat de stomaverpleegkundige een machtiging voor je zorgverzekeraar heeft uitgeschreven. Bij verschillende bedrijven -vaak je leverancier- kun je de breukbanden bestellen. Ze komen bij je thuis opmeten indien hij op maat moet worden gemaakt. Let op! Ze worden steeds strenger qua vergoedingen en bij zorgverzekeraars Unive, VGZ, IZA of Trias (ook wel Uvit genoemd) krijg je een breukband alleen vergoed bij een breuk, dus niet meer preventief, en alleen gemaakt door een erkend orthopedisch instrumentmakerij en wordt het maar 1 keer per 2 jaar vergoed.

 


 

Slijmvlokken bij een urostoma

Een urinestoma wordt gemaakt van een stukje dunne darm. Deze produceert slijm, ook wanneer deze gebruikt wordt voor de urostoma. Dit (taaie) slijm vind je als witte vlokjes terug in de urine. Dit is geheel normaal en geen teken van bijvoorbeeld een infectie. Het kan wel de afvoer naar het kraantje verstoppen. Veel drinken is erg belangrijk. Indien je veel last hebt van slijmvorming, bespreek dit dan met je stomaverpleegkundige.

 

Kristalvorming bij een urostoma

Je kunt kristalvorming herkennen aan de typische, kleine, glinsterende schilfertjes op en rond de stoma, welke de stoma kunnen beschadigen. Kristalvorming wordt veroorzaakt door een te sterk geconcentreerde urine. Hierdoor is de zuurgraad (pH) te hoog, ook wel 'alkalische urine' genoemd. Je zuurgraad is afhankelijk van je eet- en drinkgewoonten. Het kan dus zeer wisselend zijn.

 

Hoe te voorkomen en behandelen?

  • Belangrijk is om voldoende te drinken, minimaal 2 liter per dag, en minimaal 1,5 liter urine per 24 uur te produceren.
  • Je kunt de kristalvorming rond de stoma verminderen door dagelijks gazen gedrenkt in een mengsel van gelijke delen water en azijn om de stoma te leggen. Je kunt dit dagelijks 2 tot 3 keer herhalen gedurende een week.

 

Als je klachten dan nog niet verholpen zijn, kun je het beste contact opnemen met je stomaverpleegkundige. Een hoge pH-waarde kan ook de kleefkracht van je stomazakje beïnvloeden. Urine met een hoge zuurgraad is een goede voedingsbodem voor bacteriën. Vaak gaat alkalische urine samen met een urineweginfectie, dus is het belangrijk om de urine te laten onderzoeken.

 

Zelf je urine testen

Je kunt de zuurgraad (pH) van de urine ook zelf testen met een dipstick, die je bij de apotheek kunt kopen. Belangrijk is om de urine te testen die rechtstreeks uit de stoma komt, en niet de urine uit het zakje. De zuurgraad moet tussen de 5,5 en 6,5 pH-waarde zijn. Als uit de test blijkt dat de zuurgraad te hoog is (7 of 8), dan kun je de behandeling beter overlaten aan je arts, specialist of stomaverpleegkundige.

 

Aanzuren urine

Er bestaan medicijnen voor het aanzuren van de urine, maar daar mag je niet zelf mee gaan experimenteren. Een veelgehoorde tip om de urine aan te zuren is het slikken van vitamine c. Uit onderzoek is gebleken dat dit niet helpt. Een aspirine in het stomazakje verlaagt wel de zuurgraad van de urine, maar tast ook het slijmvlies van de stoma aan. Over cranberrysap zijn wel goede ervaringen gemeld. Het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Gezondheid (NIH) heeft inmiddels officieel vastgesteld dat cranberry’s een rol verdienen bij de preventie van urineweginfecties. Cranberryproducten lijken vooral effectief bij het voorkomen van terugkerende infecties. Het is dus geen middel om een blaas/urinewegontsteking te genezen.

 

Hoe werkt cranberrysap?

In het lichaam worden de natuurlijke zuren uit cranberrysap omgezet in het zogenaamde hippuurzuur. Dit verlaagt, net als vitamine C, de zuurgraad van de urine waardoor de groei van bacteriën wordt tegengegaan. Daarnaast is cranberrysap rijk aan plantaardige stoffen (proanthocyaniden) die tot de groep van tanninen behoren. Deze looiachtige stoffen voorkomen dat de E.coli bacteriën, de belangrijkste veroorzakers van urineweginfecties, zich aan het slijmvlies van de blaas/urineleiders hechten.

 

Gevolg?

De bacteriën worden met de urine afgevoerd. Door deze reinigende werking krijgt de blaas/urineleiders een schoonmaakbeurt. Iets dat een antibioticakuur niet doet; deze doodt wel de bacteriën, maar reinigt de wand niet. Omdat cranberrysap dit wel doet worden nieuwe ontstekingen voorkomen. Je kunt het in sapvorm kopen, of in capsules bij de drogist. Om het beste te kunnen profiteren van de medicinale werking is ongezoet cranberrysap het beste.

Bij het onderwerp cranberry mede gebruik gemaakt van Gezond.nu

 


 

Fantoomgevoel/pijn

Net na een operatie waarbij het rectum verwijderd is, hebben veel mensen last van zitpijn. Dit is logisch omdat de anale wond de tijd nodig heeft om te genezen. Maar als de pijn maanden of langer aanhoudt, is er iets anders aan de hand. Mensen die een amputatie moeten ondergaan, zijn er vaak niet op voorbereid dat zij, na de operatie, het geamputeerde lichaamsdeel voelen alsof het er nog zit. Dit is een normaal verschijnsel wat bij meer dan de helft van de mensen voorkomt. Dit heet fantoomgevoel/pijn. Je kunt bij een amputatie in het betreffende lichaamsdeel dat niet meer bestaat nog steeds gevoel ervaren. Dit komt omdat de delen van de hersenen die verantwoordelijk zijn voor het 'voelen' nog steeds aanwezig zijn.

 

Aandranggevoel

Als je een gevoel van aandrang krijgt, kan het helpen om gewoon op het toilet te gaan zitten. Als je echt fantoompijn hebt, kun je met deze klachten het beste naar een pijnpoli gaan, hier wordt aandacht besteed aan de verschillende aspecten van de pijn. Ze proberen de factoren op te sporen en een passende behandeling te vinden voor jouw pijn. De één heeft baadt bij medicijnen, de ander bij spier- en bindweefselmassage en weer een ander bij biofeedback. Veel mensen hebben zelf ook kleine hulpmiddelen gevonden zoals een warm bad, een gel zadel (kijk hier voor het onderwerp zadelpijn), een aangepast kussen, of gewoon een simpel nekkussentje. Zoals je ziet is er geen éénduidig advies te geven tot een oplossing om van de pijnen af te komen. (Merk van links naar rechts: Roho, - en Defa)

 

 

 


 

Anaal vochtverlies

Je kunt om verschillende redenen lekkage vanuit de anus hebben bij een stoma. Dit kan omdat er een fistel zit, of omdat je het slijm wat het overgebleven stuk darm nog produceert, niet op kunt houden. Natuurlijk zou je inlegkruisjes kunnen gebruiken, maar lange tijd achter elkaar is dat niet prettig. Naast het spoelen van de endeldarm en speciale medicatie in zetpilvorm, zijn anaaltampons een optie. Dit is een tampon wat wordt ingebracht in de anus en deze zodanig afsluit, dat er geen ontlasting of slijm meer langs kan. Het is niet bedoeld voor het tegenhouden van diarree.

 

Verschillende maten en modellen

Het is mogelijk om te beginnen met een startset waarin de kleinste maat zit, zodat gewend kan worden aan de anaaltampon. Je kunt de tampon vergelijken met een soort zetpil van schuimstof, alleen dan met een touwtje eraan dat eventueel op de bil kan worden vastgeplakt. Als de anaaltampon is ingebracht, lost de filmlaag rondom de tampon op door de vochtigheid en lichaamswarmte waardoor er een goede afsluiting ontstaat. Het kan in het begin wat vreemd aanvoelen bij het zitten. Je kunt zo'n tampon dag en nacht gebruiken, de geadviseerde draagtijd per tampon is maximaal 8 tot 12 uur. (Merk van links naar rechts: 2 x Coloplast en Curion)

 

  • Lees hier de ervaringen van Linda met botox in de kringspier

 

Pin It
Laatst aangepast op maandag 27 mei 2019 17:26
 
Terug naar boven

twitter

Linkedinfacebook

Youtubeemail