Spoelen met een stoma
Inhoudsopgave
Spoelen met een stoma
Het spoelen bij de Malone techniek/ cecostomie
Spoelen van de dikke darm bij een colostoma
Spoelen van de rectumstomp bij een eindstandig stoma
Spoelen van de dikke darm bij een dubbelloops stoma
Spoelen bij een verstopping (ileus)
Alle pagina's

 

Spoelen met een stoma

Op de volgende pagina's kun je lezen over het spoelen bij een stoma. Zoals het spoelen van de darm bij een Malone stoma, dubbelloops stoma en een colostoma, maar ook het spoelen van de rectumstomp en bij een verstopping. Let op: bespreek dit altijd met je arts of stomaverpleegkundige! Zij leren je hoe dit moet en bestellen de benodigde materialen.

 

 


 

Spoelen bij de Malone techniek/ appendicostoma of coecostomie

Bij de Malone techniek of appendicostoma wordt er een toegang naar de dikke darm gemaakt door middel van een kanaaltje van darmweefsel. De meeste patiënten brengen voorafgaande de irrigatie een dun teflon/female kathetertje in en sluiten door een spoelpomp op aan, maar er zijn ook mensen die de voorkeur geven aan het gebruik van een button.

 

De voordelen

Bij beide opties spoel je antegraad (=in de richting van de peristaltiek). De voordelen van het spoelen met een Malone stoma in plaats van via de anus zijn dat je de dikke darm met de stroom mee spoelt (de ontlasting komt dus gewoon uit de anus) en dat je zittend op het toilet kunt spoelen.

 

Verschillende manieren om te spoelen

Er zijn verschillende manieren om te spoelen via de Malone techniek. Je kunt dat doen met behulp van een spoelzak waaraan een slang vast zit. De zak wordt gevuld met water. Ook kun je spoelen met behulp van een irrigatiepomp. Een irrigatiepomp heeft de voorkeur met name bij mensen die als gevolg van obstipatie een Malone stoma krijgen. De druk door de zwaartekracht bij een handmatig systeem is vaak onvoldoende om het water in te laten lopen. Een handmatig systeem kan wel bij mensen die in verband met incontinentie een Malone stoma krijgen.

 

12 tot 24 uur leeg

Je bent ongeveer een half uur/ 1 uur per dag met het spoelen bezig. De dikke darm is door het spoelen 20-48 uur leeg, afhankelijk van de reden van irrigeren. Bij obstipatie is 48 uur beslist haalbaar, maar bij fecale incontinentie is 24 uur aannemelijker. Kom er samen met je stomaverpleegkundige achter welke manier van spoelen bij jou het beste werkt.

 

 

 


 

Spoelen van de dikke darm bij een colostoma

Er is een methode om de uitstroom van ontlasting bij een colostoma onder controle te houden. Dit kan met het spoelen van de dikke darm, ook wel darmirrigatie genoemd. Je laat dan door middel van een spoelzak of een irrigatiepomp, water via je stoma in je dikke darm lopen.

 

Alleen mogelijk bij een colostoma!

Let op: dit is alleen mogelijk bij een colostoma, niet bij een ileostoma. En ook alleen als je ontlasting een regelmatige, vaste consistentie heeft (dus niet te dun). Het doel van irrigeren is om een periode vrij te zijn van ontlasting. Met een ileostoma loopt de output continue, waardoor irrigeren geen zin heeft. Ook kan het schade aanbrengen aan de dunne darm.

 

Het spoelen

Het is verstandig om steeds op hetzelfde tijdstip te spoelen. Vaak leegt de darm zich 's morgens het gemakkelijkst. Het hoogteverschil tussen je stoma en spoelzak is hierbij belangrijk: als de spoelzak te hoog hangt loopt het water te snel in. In plaats van een stomazakje heb je tijdens het spoelen een sleeve op je buik. Een sleeve is een lange zak die aan de onderkant en bovenkant open is (zie afbeelding onder). Er zit een huidplak aan vast of je kunt hem vastklikken aan een gordel. De onderkant van de zak laat je in het toilet hangen, zodat het water en de ontlasting zo weg kan lopen. Door de opening bovenin kun je de slang met een conus in je stoma steken. (Merk: Eurotec)

 

 

Lichaamstemperatuur

Let er wel op dat het water niet te heet of te koud is! Het moet ongeveer je lichaamstemperatuur zijn. Als het water te koud is dan kan dat buikkrampen veroorzaken. Is het te heet dan kan het slijmvlies beschadigen. Wees overigens niet bang dat er water in je darm achterblijft, dit wordt dan door je lichaam weer opgenomen.

 

Stomacap

De darm is schoon en de ontlasting blijft 1 of soms wel 2 dagen weg. Ook is er minder geurontwikkeling en een verminderde gasproductie. Het stomazakje kan hierdoor vervangen worden door een minizakje of een stomacapje. Dit laatste is een heel klein rond stomazakje die je in een- en tweedelig systeem hebt. Vaak zit er een gaasje in om het darmslijmvlies in op te vangen. (Merk van links naar rechts: BBraun, Convatec, laprocare en Eakin)

Plug

Ook bestaat er een stomaplug, een soort 'stopje op de stoma'. Een stomaplug sluit de stoma tijdelijk af. Het is een soepel huidkleurige pleister met daaraan een soort tampon en inwendig filter. (Merk: Coloplast en BBraun)

 

 

 

Tampon

De tampon gaat in je stoma (te vergelijken met een zetpil) en de pleister gaat over je stoma zodat het helemaal vlak is. De tampon en de pleister zijn luchtdoorlatend en bevatten een koolstoffilter. Naast vervelende geurtjes, worden door de plug ook ongewenste geluiden tegengehouden. Het inbrengen doet geen pijn, aangezien het darmslijmvlies gevoelloos is.

 

Ook voor niet-spoelers

Ook als je de darm niet spoelt, kun je de plug gebruiken. Tijdens zwemmen, sporten of vrijen kan het prettig zijn geen zakje te gebruiken. Het komt voor dat de darmwerking zo sterk is dat de plug eruit geduwd wordt. Geef je lichaam de kans om aan de nieuwe situatie te wennen en geef het niet meteen op! Vaak moet de darm ongeveer 3 maanden wennen aan deze procedure. De plug kun je maximaal 8 uur achtereen gebruiken.

 

Nadelen

Het spoelen van de dikke darm klinkt veelbelovend, maar er kleven ook nadelen aan. Het spoelen is bijvoorbeeld zeer tijdrovend, je bent er zeker een uur per dag mee bezig. Ook moet je niet gaan spoelen als je net hebt gegeten, je kunt dan last krijgen van kramp en misselijkheid. Regelmaat is erg belangrijk om een zo optimaal mogelijk resultaat te behalen. Daarom wordt aangeraden elke dag (of om de dag) op ongeveer hetzelfde tijdstip te spoelen. Dit kan als een nadeel ervaren worden. In de ochtend is de darm het meest bereid om zich te legen.

 

Criteria om te mogen spoelen

Het spoelen is alleen mogelijk als je een stoma hebt op het laatste deel van de dikke darm (dus het grootste gedeelte van de dikke darm is nog intact). Bij een stoma op een hoger gelegen darmdeel heeft het geen zin om te spoelen, en kan het zelfs schade aanrichten door bijvoorbeeld het verlies van belangrijke zouten en mineralen. Er zijn ook andere criteria waardoor het niet verstandig zou zijn om te gaan spoelen, te denken aan een vernauwing, prolaps, bepaalde darmziekten en een slechte hartfunctie of een lage bloeddruk. Je moet er zelf achter komen of het spoelen van de darm en het gebruik van een plug je bevalt.

 

Je mag overigens pas gaan spoelen na toestemming van je behandelend arts en/of stomaverpleegkundige!

 

 

 

 


 

Spoelen van de rectumstomp bij een eindstandig stoma

Bij mensen met een stoma waarbij het rectum is blijven zitten (bijvoorbeeld bij de Hartmann procedure) kan het verstandig zijn, bij klachten, dat ze de dat stuk darm regelmatig spoelen. Het stukje darm gaat door met het produceren van darmslijm (=glijmiddel voor de ontlasting). Doordat er geen ontlasting meer doorheen komt wordt er meer slijm geproduceerd dan eerst. Omdat de dikke darm de taak heeft de ontlasting in te dikken, wordt het slijm dus ook ingedikt. Het worden bruin/ grijzige slijmproppen, die een gevoel van aandrang kunnen geven. De meeste mensen krijgen ze er zelf uit met een beetje persen. Sommigen hebben wat extra hulp nodig. Het regelmatig schoonspoelen van de rectumstomp voorkomt dit gevoel van aandrang. Spoelen gebeurt alleen in overleg met je stomaverpleegkundige en/of arts.

 

Het spoelen

Bij een rectumstomp hoef je niet veel water te gebruiken, vaak is een spuitje met iets van 140 ml lauw water al voldoende. Aan de spuit wordt een conus aangebracht. Zittend op het toilet of staand onder de douche kun je nu het water voorzichtig in je anus spuiten totdat je een aandranggevoel krijgt. Je moet er zelf achter komen hoe vaak je wilt spoelen. Soms is 1 keer per week voldoende, maar het kan ook meer of minder vaak nodig zijn. (Merk: BBraun)

 

 

 

Mini irrigatiesysteem

Er bestaat een mini irrigatiesysteem waarbij je op een gemakkelijke manier, bijvoorbeeld onder de douche of zittend op het toilet, je endeldarm kunt spoelen. Het spoelsysteem is met één hand bedienbaar. Met name geschikt voor personen die zich irrigeren met een kleine hoeveelheid water.

 


 

Spoelen van de dikke darm bij een dubbelloops stoma

Net als bij mensen met een rectumstomp, kan het bij klachten voor mensen met een dubbelloops stoma waarbij (een gedeelte van) de dikke darm nog aanwezig is, nodig zij om de dikke darm te spoelen. De dikke darm gaat, ook buiten werking gesteld, door met het produceren van darmslijm. Doordat er geen ontlasting meer doorheen komt wordt er zelfs meer slijm geproduceerd. De dikke darm heeft de taak ontlasting in te dikken, waardoor dit ook gebeurt met het slijm en dit bruin/ grijzige slijmproppen worden. Dit kan een gevoel van aandrang geven. Ook verandert de bacteriële samenstelling van zo’n uitgeschakeld darmdeel waardoor er ontstekingen kunnen ontstaan. Helaas kun je het laatste niet met spoelen voorkomen.

 

Redenen om te spoelen

Sommige mensen krijgen de proppen met wat persen er zelf uit, maar dan nog kan het bij klachten nodig zijn om te spoelen om bijvoorbeeld aandrang of ongelukjes te voorkomen. De tweede reden waarom het nodig kan zijn regelmatig te spoelen, is dat er ontlasting in de dikke darm terecht kan komen. Door de bewegingen van de darmen kan het stomagaatje van de dikke darm de ontlasting naar binnen halen. Bij sommige mensen komt dit vanzelf op de normale weg naar buiten, maar anderen hebben er hulp bij nodig door de spoelingen. Spoelen gebeurt alleen in overleg met je stomaverpleegkundige en/of arts.

 

Verschillende manieren

Het spoelen kan op verschillende manieren. Je kunt een irrigatiepomp gebruiken of een spoelzak. Ook kun je kiezen of je door je stoma spoelt, zoals bij het spoelen van de dikke darm bij een colostoma, of door je anus. Je moet zelf bekijken wat je prettiger vindt. Een voordeel van spoelen door je stoma is dat je dit zittend kunt doen en met de stroom mee spoelt. Maar sommigen vinden het een onprettig idee om iets in hun stoma te steken, en dan kan spoelen via de anus een beter idee zijn.

 

 


 

 

Spoelen bij een verstopping (ileus)

Een verstopping, ook wel ileus genoemd, kan verschillende oorzaken hebben. Bij een verstopping, wat het meest voorkomt bij een ileostoma, komt er door een bepaalde reden geen ontlasting meer uit het stoma. Dit kan bijvoorbeeld als gevolg van vernauwingen, ontstekingen, of een onverteerbare prop die voor de opening van je stoma vastzit. De eerste symptomen zijn een opgezet stoma, buikkrampen, misselijkheid en later, als de verstopping niet op tijd wordt opgelost, ook overgeven.

 

Wat te doen?

Veel drinken en de buik masseren rond het stoma kan helpen bij een voedselprop voor de opening. Ook kun je je stoma spoelen met water. Dit kun je bijvoorbeeld doen met een vrouwenkatheter met daaraan een spuit. Gebruik een sleeve die je aan de onderkant dichtknoopt. Spuit telkens wat water in je stoma, in de hoop de prop los te weken. Als het met water niet lukt, kun je er ook laxeermiddel inspuiten. Als je het zelf niet snel op kunt lossen, meteen je stomaverpleegkundige bellen of naar de eerste hulp! Want als je eenmaal overgeeft kun je snel uitdrogen. Bij andere oorzaken van een ileus zal de arts beoordelen hoe het verder te behandelen.

 

 

 

 

Laatst aangepast op vrijdag 18 mei 2018 15:45
 
Terug naar boven

twitter

Linkedinfacebook

Youtubeemail