Zwangerschap
Inhoudsopgave
Zwangerschap
De voorbereiding
Tijdens de zwangerschap
Tijdens en na de bevalling
Alle pagina's

 

Zwangerschap

Als je een stoma hebt én een kinderwens, dan lijkt dat op het eerste gezicht misschien onmogelijk. Komt er niet teveel spanning op de stoma te staan door mijn groeiende buik? Kan de ontlasting of urine er dan nog wel uit? Zal de bevalling extra moeilijk zijn en kan het überhaupt wel een natuurlijke bevalling worden?

Vroeger kreeg je het advies van je arts om niet zwanger te worden in combinatie met een stoma. Gelukkig denken we hier tegenwoordig anders over. Natuurlijk zul je obstakels tegenkomen, maar daar zijn vaak oplossingen voor te vinden.

 

 

 


 

 

Je conditie

Als je in een redelijke conditie bent, kun je gerust zwanger worden, zeker als de onderliggende oorzaak voor het krijgen van je stoma is weggenomen. Als die onderliggende oorzaak er nog is of onder controle wordt gehouden, moet hiermee rekening worden gehouden. Houd er rekening mee dat er bij iedere operatie verklevingen ontstaan. Dit kan een verminderde vruchtbaarheid tot gevolg hebben. Er kan littekenweefsel rondom de eierstokken en eileiders ontstaan, waardoor de eileider het eitje niet kan oppikken en er geen bevruchting plaatsvindt.

 

Preconceptie-consult

Als je een kinderwens hebt is het raadzaam te overleggen met je arts, stomaverpleegkundige of gynaecoloog tijdens een preconceptie-consult (voorlichting vóór de zwangerschap). Hierbij kun je van alles bespreken; de medicijnen die je slikt, erfelijkheidsrisico's, de operaties die je hebt gehad, of je er fysiek in staat toe bent etc. Hiermee kan tijdens de zwangerschap en bevalling rekening worden gehouden.

 

Rust na operatie

Er kan worden besloten dat een zwangerschap niet verstandig is. De meeste artsen adviseren om na een operatie 1 à 2 jaar te wachten met zwanger worden, zodat het lichaam tot rust kan komen. Het eerste halfjaar na een operatieve ingreep op de darmen kun je verminderd vruchtbaar zijn. Bij mensen met een stoma komen de zwangerschapsduur, het geboortegewicht en de conditie van de baby overeen met het landelijke gemiddelde. De kans op een miskraam of vroeggeboorte is niet hoger dan bij mensen die geen stoma hebben.

 

Inflammatoire darmziekten

Een arts zal een zwangerschap in een actieve fase van bijvoorbeeld inflammatoire darmziekten (Colitis ulcerosa of Crohn) meestal dringend afraden. De situatie op het moment van de bevruchting bepaald voor een groot deel het verloop van de ziekte tijdens de zwangerschap. Bevindt de ziekte zich in een rustige darmontsteking (remissie) op het moment van de bevruchting, dan blijft dit vaak ook zo tijdens de verdere zwangerschap of zelfs tot de maanden erna. Is er op dat moment een opvlamming, dan blijven de klachten ook vaak tijdens de zwangerschap of worden zelfs erger, wat ook risico’s met zich meebrengt.
 

Medicatie Crohn en colitis

Bij mensen met colitis ulcerosa is er een kans van 50% dat de aanvallen (ontstekingsreacties en krampen) toenemen, bij mensen met de ziekte van Crohn is dat 25%. De aanvallen kunnen prima worden bestreden met de gangbare medicijnen, die middelen leveren geen gevaar op voor de ongeboren vrucht. Behalve methotrexaat, zelfs tijdens de bevruchting is dit niet toegestaan (dit geldt voor vrouwen en voor mannen).

 

Erfelijkheid IBD

Een actieve fase tijdens de zwangerschap geeft een verhoogd risico op een vroeggeboorte en een lager geboortegewicht. Bij de man kunnen medicijnen van invloed zijn op het sperma. Heeft één van de ouders de ziekte van Crohn, dan heeft het kind het risico van ongeveer 10% om dit ook te krijgen. Bij colitis ulcerosa ligt het risico wat lager; 5%. Als beide ouders de ziekte hebben is het risico uiteraard hoger.

 

 


 

 

Waar moet je op letten?

Ten eerste moet je letten op evenwichtig samengestelde voeding, voldoende vocht, vitaminen en mineralen. Een kind is letterlijk de spiegel van de gezonde levens- en eetwijze van de moeder. Extra foliumzuur is ook belangrijk. Als je het laatste stukje van de dunne darm mist, kan dat nog weleens minder goed worden opgenomen. Het is belangrijk dat dit wordt gecontroleerd in het bloed. Tijdens dit onderzoek kunnen bloedwaarden als ijzer, eiwitten en vitamine B12, die ook erg belangrijk zijn, worden meegenomen.

 

Obstipatie

Tijdens de zwangerschap is er vaak sprake van obstipatie door de verminderde peristaltiek van de darm. Dit komt door de vergrote hoeveelheid progesteron (zwangerschapshormoon) en doordat de darmen door de groeiende baarmoeder in de verdrukking komen. Dit is normaal en kan bij iedere vrouw gebeuren.

 

Verstopping

Zwangere vrouwen met een stoma kunnen last krijgen van een verstopping van de darmen. Neem hierbij altijd contact op met je arts of stomaverpleegkundige. Vaak is voeding de oorzaak en kan spoelen helpen. Heel soms is het een afknelling van de darmen. In het uiterste geval krijg je een periode alleen vloeibare voeding.

 

Urinestoma

Bij vrouwen met een urinestoma liggen de urineleiders niet op de gebruikelijke plaats achter in de buik. Ze liggen naar voren en komen uit in de stoma. De groeiende baarmoeder kan de urineleiders niet afknellen. Als een vrouw zwanger is, produceert ze extra progesteron. Door dit hormoon worden alle organen veel slapper van constructie waardoor er niks klem kan komen te zitten.

 

De zwangerschap

Doordat de buik boller wordt en de huid strakker, zal je stomamateriaal vaak makkelijker te bevestigen zijn. Alleen als je buik zo groot wordt dat de stoma niet meer zichtbaar is wordt het lastig. Een spiegel kan dan uitkomst bieden en je kunt een wat meer onderuitgezakte of liggende houding aannemen tijdens de verzorging.

 

Ook de vorm kan veranderen

Ook de vorm van de stoma verandert naarmate de zwangerschap vordert. De stoma wordt groter en rekt hij uit. Hierdoor zul je een aantal keer de opening van de plak moeten vergroten om lekkage te voorkomen. Soms moet je zelfs tijdelijk voor een ander soort plak met een grotere diameter opening kiezen.

 

De stoma

De huid kan droger zijn, waardoor je last kunt krijgen van lekkage. Het is dan raadzaam om je materiaal wat vaker te vervangen en eventueel de huidplak rondom extra vast te plakken. Sommige vrouwen krijgen last van jeuk, doordat de huid wordt opgerekt. Lastig, maar niets om bezorgd over te zijn. Je hoeft niet bang te zijn als je kind tegen je stoma schopt, er kan niets kapot gaan. Het kan wel een apart gevoel veroorzaken, alsof er iets aan het stukje darm trekt.

 

Steunbandage

Veel vrouwen vinden het prettig om een steunbandage te gebruiken ter ondersteuning van de stoma. Dit is een elastische band, en is verkrijgbaar in verschillende breedtes en lengtes. Een steunbandage kan verstandig zijn ter voorkoming van een prolaps of breuk.

 

Prolaps

Een prolaps is een uitstulping van de stoma, waarbij het stoma als het ware uit de buik geduwd wordt en wat groter en langer is dan normaal. Een prolaps verdwijnt meestal vanzelf na de zwangerschap. Ook kan je stomaverpleegkundige het proberen te verhelpen door het stukje darm voorzichtig terug te duwen. Als er sprake is van een prolaps neem dan direct contact op met de stomaverpleegkundige. De prolaps zal dan voorzichtig worden teruggeduwd en er zal een breukbandage worden aangemeten, om herhaling te voorkomen.

 

Breuk

Bij een breuk (ook wel parastomale hernia) ligt een deel van de darmen voor in plaats van achter de buikspieren. Dit is te zien doordat er een bult naast de stoma ontstaat. Doordat je buik boller wordt en er spanning op komt te staan, kun je, als je een groot litteken op je buik hebt, daar last van krijgen. Zeker als het nog niet zo'n oud litteken is.

 

 


 

 

De bevalling

Ondanks de stoma hebben veel vrouwen een natuurlijke bevalling, al wordt een thuisbevalling niet aangeraden. Als er sprake is van een ileoanaal anastomose, neoblaas of fistels in het gebied rondom de anus en schede wordt er vaak tot een keizersnede overgegaan. Ook met eventuele inknippen moet rekening worden gehouden met de fistels.

 

Inknippen

Soms kan het verstandiger zijn om in plaats van aan de linkerzijde een knip te plaatsen, dit aan de rechterzijde te doen. Ook als de anus verwijderd is, is inknippen verstandig. Dit voorkomt het gevaar op inscheuren. Tijdens de bevalling kan het prettig zijn om een steunbandage te dragen, omdat er tijdens het persen spanning op de buik komt te staan. Maar als je goed perst (en dat doe je eigenlijk automatisch), dan valt die druk op het stoma erg mee.

 

Na de bevalling

De periode na de bevalling kan de buik nog wat “blubberig” zijn en kun je last krijgen van lekkages. Daarom is het erg belangrijk om buikspieroefeningen te doen. De buikwand kun je zien als een soort elastiek dat tijdens de zwangerschap erg wordt uitgerekt: na de bevalling krijgt de buik langzaam zijn eigen vorm weer terug.

 

Borstvoeding

Als je zware medicijnen slikt, is het goed om met je arts te overleggen of je borstvoeding kunt gaan geven. Sommige medicijnen komen in hele kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht, anderen volledig (en dus ook in de baby). Bij sommige medicijnen is het nog niet duidelijk en zal de toekomst moeten uitwijzen of deze veilig gebruikt kunnen worden tijdens de borstvoeding. Door een ontsteking of opvlamming van Crohn of colitis kan de melkproductie afnemen of zelfs helemaal stil liggen.

 

 

Laatst aangepast op maandag 24 november 2014 15:57
 
Terug naar boven

twitter insta

Linkedin facebook

Youtube email