Bij lekkage

Lekkage bij een stoma kan veel impact hebben. Het kan zorgen voor onzekerheid, huidproblemen en de angst dat het opnieuw gebeurt. Gelukkig zijn er vaak verschillende oplossingen mogelijk. Op deze pagina vind je informatie over hulpmiddelen die kunnen helpen bij lekkage, mogelijke oorzaken én ervaringen van andere stomadragers. Bespreek veranderingen in je materialen en eventuele problemen altijd met je stomaverpleegkundige, zodat jullie samen stap voor stap kunnen zoeken naar wat het beste werkt in jouw situatie.

Hulpmiddelen bij lekkage

Je stomazakje liggend aanbrengen kan soms een oplossing zijn bij lekkage. Zeker bij een buik met wat meer plooien of een breuk kan dit helpen, omdat de buik dan wat platter is. Ook kun je de huid voorzichtig gladtrekken bij het opplakken van de plak. Het voorverwarmen van de plak (bijvoorbeeld met je handen of onder je kleding) wil ook weleens helpen, omdat de kleeflaag dan beter kan hechten. Let in de eerste maanden nadat je stoma is aangelegd goed op: een stoma slinkt, en de mal moet hierop steeds worden aangepast. Ook als je aankomt of afvalt kan het zijn dat je stoma en/of buikvorm verandert en de mal opnieuw moet worden aangepast. Doe dit het liefst in overleg met je stomaverpleegkundige.

Lees meer over de oorzaken van lekkage

Lees de ervaringen van stomadragers met lekkages

Hieronder vind je verschillende producten die je kunnen helpen. Niet alles werkt voor iedereen hetzelfde. Probeer daarom zo mogelijk verschillende merken en combinaties uit in overleg met je stomaverpleegkundige of leverancier.

Pasta

Om oneffenheden en plooien van de huid rondom de stoma op te vullen zodat er geen ontlasting of urine onder de plak door kan lopen, kun je beschermende pasta gebruiken. Deze heb je in verschillende vormen. Je hebt opvulpasta: dit is een kneedbare pasta, een soort plamuur/kit uit een tube. Sommige soorten bevatten alcohol en kunnen daardoor prikken op een kapotte huid. Er bestaan ook pasta’s zonder alcohol en varianten op siliconenbasis, die milder kunnen zijn voor de huid. (Merk van links naar rechts: ConvaTec, Hollister, Trio, Eakin en Dansac)

Dijkje

Je kunt de pasta rechtstreeks aanbrengen op de huid, maar het is ook mogelijk om de pasta aan te brengen op de achterkant van de huidplak. Wanneer je de pasta verder wilt modelleren of aandrukken, kun je een natte vinger, spatel of bijvoorbeeld een (nat) wattenstaafje gebruiken. De pasta vormt zo een soort “dijkje” rondom je stoma, zodat ontlasting of urine minder snel onder de plak door kan lopen.

Pastaringen

Voor wie pasta uit een tube onhandig vindt, of als pasta niet voldoende werkt, zijn er ook pastaringen. Het is heel persoonlijk wat je prettig vindt, en het verschilt per persoon wat wel en niet goed werkt. Pastaringen zijn veelzijdige ringen van kneedbaar materiaal waarmee je een gootje of plooi kunt opvullen. Je kunt ze gebruiken om een gebiedje dat verzonken is wat op te hogen. Als je plak rondom de stoma snel verweekt, kan een stomaring soms de draagtijd van de plak verlengen. (Merk van links naar rechts: Dansac, Eakin, Trio en Marlen)

Het materiaal kleeft aan beide kanten en kan op maat worden opgerekt, geknipt of gescheurd. Er zijn verschillende maten en dikten, en je kunt ringen ook stapelen. Er bestaan ook siliconenringen. Je kunt de ring meteen rondom je stoma plakken, of eerst op de huidplak rondom de opening. Volg bij twijfel het advies van je stomaverpleegkundige of leverancier (bron foto's: Hollister)

Combinatie ring en pasta

Je kunt ook een ring en pasta tegelijk gebruiken. Bijvoorbeeld door de ring net een millimeter verder van de opening te plakken en daar rondom, op de plak tegen de ring aan, een beetje pasta aan te brengen. Deze combinatie is ook het proberen waard bij hardnekkige lekkages. Het is ook belangrijk om verschillende merken ringen en pasta te testen, want er zijn duidelijke verschillen tussen producten en huidreacties. Neem dus de tijd om, samen met je stomaverpleegkundige, uit te zoeken wat voor jou het beste werkt.

Ook bestaan er pastastrips en wiggetjes (driehoekjes) die je in stukjes kunt gebruiken. (Merk van links naar rechts: EuroTec, Coloplast en Hollister)

Voor grotere of ovale stoma’s bestaat er een stomawrap, die je gemakkelijk om je stoma heen kunt wikkelen. (Merk: Eakin)

Als je huid een grotere bescherming nodig heeft onder de huidplak, bestaan er ook grotere “cohesive” plakken. (Merk: Eakin)

Kraag

Er bestaat ook een stomakraag, die zorgt voor een lekkagevrije barrière rond de basis van de stoma. De kraag zorgt ervoor dat ontlasting niet in aanraking kan komen met de huid. De kraag is dun, flexibel en verkrijgbaar in verschillende diameters. Laat je stomaverpleegkundige meekijken of dit producttype bij jouw stoma en huid past. (Merk: Dermacol, via Medeco)

Convex

Convexe huidplakken kunnen worden gebruikt bij een stoma die verzonken is (flush) of in een huidplooi ligt. Ook bij lekkages rond een “mooi” ogende stoma kan convexiteit soms helpen. Een convex huidplak is een stomaplak met een bolling aan de achterzijde (kleeflaag). Deze bolling duwt de stoma een stukje omhoog en oefent lichte druk uit op de huid eromheen, waardoor ontlasting of urine minder kans krijgt om onder de plak door te kruipen. De bolling is er in verschillende diepten en flensmaten.

Omdat convexiteit extra druk geeft op de huid, is het belangrijk deze keuze samen met je stomaverpleegkundige te maken en goed te blijven controleren op huidveranderingen of pijn. (Merk van links naar rechts: Hollister, Coloplast, Welland en EuroTec)

Convex pastaring

Er bestaan ook ringen in convex vorm, die je onder je plak kunt bevestigen. Als je stoma op of onder huidniveau ligt en minder dan ongeveer 2 cm uitsteekt, of de huid rondom je stoma erg oneffen is, dan kan een convex ring het testen waard zijn. Het werkt op dezelfde manier als een convex huidplak, maar dan als extra laag onder je bestaande plak. Ook hierbij geldt: stem gebruik en mate van druk af met je stomaverpleegkundige. (Merk: 2 maal Hollister en Trio)

Kleefkrachtversterker

Als je stomaplak niet goed kleeft, kun je in sommige gevallen een kleefkrachtversterker gebruiken, bijvoorbeeld in de vorm van een spuitbus (zoals van Hollister). Deze middelen worden vaak alleen verstrekt op voorschrift van de stomaverpleegkundige of arts, omdat ze de huidbelasting en kleefkracht veranderen. Cavilon van 3M is een voorbeeld van een barrièrefilm die de huid kan beschermen en soms helpt om de plak beter te laten hechten. Zorg dat de huid schoon en droog is, breng het product volgens de instructies aan, laat het goed drogen en breng daarna pas je plak aan. Gebruik dit soort producten bij voorkeur in overleg met je stomaverpleegkundige. (Merk: Hollister)

Speciale tape voor extra fixatie

Als de randen van de plak niet goed blijven zitten, bijvoorbeeld tijdens het zwemmen, door transpireren of omdat ze uitdrogen of verharden, kun je ze met speciale tape extra fixeren. Er bestaan verschillende vormen en maten:

Halfronde strips in verschillende diameters of rechte strips
Met een zachte toplaag of juist waterproof met een rubberen toplaag
Varianten voor mensen met een bolling door bijvoorbeeld een breuk
Dunne, doorzichtige hydrocolloïdstrips die een uitkomst kunnen zijn bij pleisterallergie
Tape met aloë vera
Siliconentape

Vraag je stomaverpleegkundige of leverancier om verschillende merken en vormen om uit te testen. (Merk van links naar rechts: Trio, Medeco, EuroTec en Coloplast)

Gordel

Als extra versteviging kun je een stomagordel gebruiken. Dit is een elastische gordel die wordt bevestigd aan de flens. Je hebt hiervoor wel een stomazakje of -plak met bevestigingspunt nodig. (Merk: Dansac)

De gordel kan je een extra veilig gevoel geven en helpt je materiaal beter op zijn plaats te houden. Ook kan het helpen als je net je plak hebt vervangen, om de gordel tijdelijk te dragen zodat de plak extra goed kan hechten.

De gordels bestaan in diverse kleuren. (Merk: B. Braun, Eakin en Marlen)

Er zijn ook gordels die je om de flens heen kunt klikken zodat ze de plak nog beter rondom je stoma aanduwen, zonder dat er een apart bevestigingspunt aan de plak of zak nodig is. Laat je zo nodig adviseren over de juiste maat en spanning, zodat je huid en stoma niet te veel druk krijgen. (Merk: Welland en Dansac)

Ontlasting indikken

Lekkage kan ook ontstaan doordat de ontlasting of urine erg dun is. Dunne inhoud tast de plak en huid sneller aan en kan eerder zorgen voor lekkage, soms ook via het filter. Je kunt de inhoud van het zakje indikken met speciale indikmiddelen. Die zijn er onder andere als tabletten, capsules, sachets en absorptiestrips. De dunne ontlasting of urine wordt hiermee omgevormd tot een gelachtige substantie (Merk van links naar rechts: LaproCare, Welland, EuroTec en B. Braun)

Een simpele en goedkope tip die sommige stomadragers gebruiken: Brinta in het stomazakje kan de ontlasting indikken en helpt ook bij geurtjes. Overleg bij twijfel met je stomaverpleegkundige of leverancier of jouw type zakje geschikt is voor dit soort huis-tuin-en-keukenoplossingen.

Vacuüm / Pancaking

Als je wat dikkere ontlasting hebt, kan het zijn dat deze bovenin het zakje blijft hangen (pancaking). Dat is vervelend en kan ook lekkage veroorzaken, omdat de ontlasting dan tegen de plak wordt “geduwd”. Pancaking kan komen doordat het zakje vacuüm trekt.

Plak het filter tijdelijk af, bijvoorbeeld met meegeleverde plakkers of speciale filterstickers (zoals Gore-tex achtige stickers of stickers van de fabrikant).
Er bestaan filters die je zelf op het zakje kunt aanbrengen; lees hier (onderaan) meer over.
Je kunt wat lucht in het zakje blazen voordat je het systeem aanbrengt, zodat het zakje niet zo strak om de stoma zit.
Je kunt een gaasje in het zakje stoppen, zodat de ontlasting minder blijft “kleven” aan de voorkant.
Er zijn speciale middelen die ervoor zorgen dat de ontlasting gemakkelijker naar beneden kan glijden. Sommige mensen gebruiken hiervoor bijvoorbeeld een beetje olijfolie.

Tip van een stomadrager:
"Ik doe een stukje wc-papier gedrenkt in babyolie in het zakje en dan goed wrijven. Daarna plak ik het filter af. Het zakje bolt dan iets op en de ontlasting loopt mooi naar beneden. Nu en dan het plakkertje eraf halen zodat de lucht eruit kan!"

(Merk: Welland en Hollister)

Er bestaat ook een stomabrug als hulp bij vacuüm trekken. Door deze op de kledingzijde van het stomazakje te plakken en in een brugvorm te vouwen, wordt een ruimte rondom de stoma gecreëerd, zodat het zakje minder snel tegen de stoma “aanzuigt”. (merk: LaproCare)

Lekkage van het filter

Sommige mensen krijgen last van lekkages via het filter van het stomazakje. Een oplossing hiervoor zijn speciale filterstickers, bijvoorbeeld van Versapor-materiaal. Deze stickers zijn luchtdoorlatend maar sluiten het filter wel af voor vocht van binnenuit. Zo kan de lucht nog ontsnappen, maar blijft de inhoud van het zakje beter in het zakje. (Merk: AllweCare)

Matrasbeschermer

Een goede tip bij lekkages – of preventief – is een matrasbeschermer. Deze onderlegger zorgt ervoor dat bij een eventueel ongelukje je matras niet vies wordt. Bij de meeste leveranciers zijn deze te bestellen; kijk even bij je zorgverzekeraar welke regels er gelden voor vergoeding. Ze zijn ook bij diverse winkels (betaalbaar) te koop, zoals bijvoorbeeld Action (rechts op de foto) en Ikea. Een matrasbeschermer is ook ideaal om mee te nemen als je op vakantie gaat (bijvoorbeeld de wasbare bedonderlegger via ons initiatief Design your stoma links op de foto of vergelijkbare producten uit de winkel).

De genoemde merken zijn voorbeelden. Er bestaan vaak vergelijkbare producten van andere leveranciers. Laat je altijd begeleiden door je stomaverpleegkundige bij aanhoudende lekkages, huidproblemen of als je twijfelt over welke hulpmiddelen en combinaties in jouw situatie het meest geschikt zijn.