Veel mensen met een stoma maken zich zorgen over geurtjes en lucht. Dat is heel begrijpelijk. Gelukkig zijn moderne stomazakjes in principe geurdicht en uitgerust met een filter dat helpt om lucht af te voeren. Toch kunnen geurtjes, gasvorming of een opbollend stomazakje soms voorkomen.
Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met voeding, ingeslikte lucht, een verzadigd of nat filter, of soms met een verandering in je gezondheid. Op deze pagina lees je meer over mogelijke oorzaken én wat je eraan kunt doen.
Wat kun je doen tegen geurtjes?
- Je zou op je voeding kunnen letten. Bepaalde voedingsmiddelen, zoals vis en scherpe kruiden, kunnen voor een sterkere geur zorgen (zie de voedingslijst).
- Er bestaan antigeur capsules, poeders, gels en druppels. Deze geurneutraliserende producten kun je vooraf in je zakje doen, en bij het legen weer opnieuw. Ze absorberen de geur in het zakje. Deze producten worden niet vergoed. (Merk van links naar rechts: Hollister, Marlen, Dansac en B. Braun)
- Sommige stomadragers geven aan dat een paracetamoltablet of wat Brinta in het stomazakje geurtjes kan verminderen. Dit zijn ervaringen uit de praktijk; wat werkt verschilt per persoon.
- Als je bang bent dat anderen je ruiken, kun je wat parfum op de buitenkant van het stomazakje of je kleding spuiten. Vermijd het filter en de huid rondom de stoma.
- Draag geurzuiverend ondergoed of een geurzuiverend stomahoesje.
- Kijk voor tips met betrekking tot geurtjes tijdens het legen en verwisselen van het zakje hier.
- Ruik je jezelf? Wie weet is het filter van je colo- of ileostomazakje verzadigd, deze werkt 8 tot 12 uur afhankelijk van de dikte van de ontlasting.
- Ook bij nat worden door bijvoorbeeld douchen of zwemmen kan het zijn dat de werking van je filter verminderd. Sommige mensen plakken het filter dan tijdelijk af om te voorkomen dat het verzadigd raakt en minder goed werkt.
- Je kunt ook andere zakjes uitproberen, bijvoorbeeld met twee filters. Gebruik je een gesloten zakje bij een ileostoma, houd er dan rekening mee dat de filters van veel gesloten zakjes zijn ontworpen voor dikkere ontlasting, zoals bij een colostoma. Bij dunne ontlasting kan het filter daardoor sneller verzadigd raken en minder goed werken.
💡Wist je dat?
Ruim 54% van de stomadragers uit onze achterban geeft aan zich weleens onzeker te voelen over geurtjes. Lees hier de uitslag van de poll.
Veranderde geur
Een plotseling veranderde geur kan samenhangen met voeding, medicijnen, vitamines of supplementen. Blijft de geur sterk afwijkend of krijg je daarnaast klachten zoals buikpijn, koorts, diarree, misselijkheid of verandering van de output? Neem dan contact op met je arts of stomaverpleegkundige.
Gasvorming
Gasvorming is een normaal gevolg van de spijsvertering en komt bij iedereen voor. Bij een urinestoma heb je meestal geen last van gasvorming. Het is dan ook niet helemaal te voorkomen, maar het kan wel iets verminderd worden.
Het grootste deel van het gas (70%) bestaat uit ingeslikte lucht. Dat komt voornamelijk door snel praten en snel eten. Ook bij kauwgom kauwen, drinken door een rietje, roken, nervositeit en een slecht passend gebit wordt er veel lucht ingeslikt. Hiermee kun je dus rekening houden.
Je kunt ook rekening houden met voedingsmiddelen die gasvorming kunnen veroorzaken (zie de voedingslijst). Bekende voedingsmiddelen die gasvorming kunnen veroorzaken zijn onder andere koolsoorten, bonen, uien, prei, koolzuurhoudende dranken en sommige kunstmatige zoetstoffen. Een lege darm veroorzaakt ook gasvorming. Maaltijden overslaan om gasvorming te voorkomen, heeft dus geen zin.
Ballooning
Als je veel last hebt van gas en het filter dit niet aankan, kun je last krijgen van ballooning. Dit is het opbollen van het stomazakje, net als een ballon. Meestal gebruik je bij een urinestomazakje geen filter omdat je daarbij geen last hebt van lucht. (Foto onder met dank aan Veer)
Vacuüm trekken (pancaking)
Soms ontstaat juist het tegenovergestelde probleem: het zakje trekt vacuüm. Hierdoor blijft de ontlasting bovenin hangen en kan lekkage ontstaan. Dit wordt ook wel pancaking genoemd.
- Plak het filter tijdelijk af, bijvoorbeeld met meegeleverde plakkers of speciale filterstickers (zoals Gore-tex achtige stickers of stickers van de fabrikant).
- Er bestaan filters en een luchtventiel die je zelf op het zakje kunt aanbrengen, zie hieronder.
- Je kunt ervoor zorgen dat er wat lucht in het zakje zit voordat je het systeem aanbrengt.
- Je kunt een gaasje in het zakje stoppen, zodat de ontlasting minder blijft “kleven” aan de voorkant.
- Er zijn speciale middelen die ervoor zorgen dat de ontlasting gemakkelijker naar beneden kan glijden. Sommige mensen gebruiken hiervoor bijvoorbeeld een beetje olijfolie.
Tip van een stomadrager:
"Ik doe een stukje wc-papier gedrenkt in babyolie in het zakje en dan goed wrijven. Daarna plak ik het filter af. Het zakje bolt dan iets op en de ontlasting loopt mooi naar beneden. Nu en dan het plakkertje eraf halen zodat de lucht eruit kan!"
(Merk: Welland en Hollister)
Er bestaat ook een stomabrug als hulp bij vacuüm trekken. Door deze op de kledingzijde van het stomazakje te plakken en in een brugvorm te vouwen, wordt een ruimte rondom de stoma gecreëerd, zodat het zakje minder snel tegen de stoma “aanzuigt”. (merk: LaproCare)
Luchtventiel
Dit luchtventiel kan helpen bij vacuüm trekken van een zakje en ballooning (opbollen). Bij het opbollen van het zakje is er op dat moment meer lucht in het zakje dan het reguliere filter verwerken kan. Door dit filter kun je er overtollige lucht uitlaten. Bij vacuüm trekken treedt er een zuigende werking vanuit de stoma op. Met dit ventiel kun je dan juist lucht in het zakje laten. (Merk: Wellform via Welland)
Lees de ervaringen van Stien en haar moeder met dit luchtventiel
Iets wat hierop lijkt is het Fildrodor filter. Dit koolstoffilter plak je in de bovenhoek van je stomazak, en met de bijgesloten pin prik je een gaatje middenin het filter en het stomazakje. Je creëert zo een extra ontluchtingsmogelijkheid. (Merk: Coloplast)
Ook bestaat er een merk die een opening, een filter, heeft geïntegreerd. Deze kun je zelf gemakkelijk openmaken om lucht te laten ontsnappen (Oxmed).
Geurtjes, lucht en een opbollend stomazakje kunnen vervelend zijn en soms onzeker maken. Gelukkig zijn er vaak praktische oplossingen die kunnen helpen. Blijf je klachten houden of twijfel je over je materiaal? Bespreek dit dan met je stomaverpleegkundige. Samen kun je kijken welke oplossing het beste bij jouw situatie past.
