Als je hoort dat je een stoma krijgt, denk je misschien dat je een streng dieet moet volgen of dat je ineens allerlei dingen niet meer mag eten. Gelukkig is dat meestal helemaal niet zo! De meeste mensen met een stoma hebben geen speciaal dieet nodig. Wel kunnen voedingsadviezen verschillen per soort stoma en persoonlijke situatie. Kort na de operatie kun je tijdelijk andere voedingsadviezen krijgen. Volg dan de adviezen van je behandelteam. Wel is het belangrijk om wat bewuster te zijn van wat je eet, omdat sommige producten bijvoorbeeld verstopping, dunne ontlasting, gas- of geurvorming, of een andere kleur van je urine of ontlasting kunnen geven.
Iedereen reageert anders
Iedereen reageert anders op bepaalde voedingsmiddelen. De één kan moeiteloos uien eten zonder klachten, terwijl een ander al bij een klein stukje last krijgt van pijnlijke gasvorming. Daarom is het belangrijk dat je zelf ontdekt wat je wel en niet goed verdraagt. Houd er ook rekening mee dat voeding de ene keer beter kan vallen dan de andere keer – blijf dus rustig uitproberen.
Er zijn algemene voedingsadviezen, maar wat je goed verdraagt en welke aanpassingen nodig zijn, verschilt per persoon en per soort stoma.
Hier vind je een handige voedingslijst met producten die:
- geur- of gasvorming kunnen veroorzaken,
- de ontlasting kunnen indikken of juist verdunnen,
- voor verkleuring van urine of ontlasting kunnen zorgen,
- een verstopping kunnen veroorzaken,
- en rijk zijn aan kalium of zout.
Rustig eten en kauwen
Eet zo gevarieerd mogelijk en verspreid je maaltijden over de dag. Heb je moeite met grotere maaltijden? Dan kunnen kleinere maaltijden en tussendoortjes helpen. Neem de tijd om rustig te eten en kauw goed. Vooral bij een ileostoma is dit belangrijk om het risico op een verstopping te verkleinen. Besteed ook aandacht aan voldoende en passend drinken.
Vocht en zout bij een ileostoma
Bij een ileostoma verlies je via de ontlasting niet alleen vocht, maar ook zout. Normaal gesproken neemt de dikke darm een deel van het vocht en zout op. Bij een ileostoma gebeurt dit niet meer op dezelfde manier. Vooral bij veel of waterige ontlasting (high output) kan het risico op uitdroging en zouttekort toenemen.
Hoeveel en wat je het beste kunt drinken, en of je extra zout nodig hebt, hangt af van je persoonlijke situatie. Volg daarom de adviezen van je behandelteam of diëtist.
Meer over vocht en zout bij een ileostoma
Onverteerde voedselresten in je stomazakje
Schrik niet als je herkenbare stukjes eten terugziet in je stomazakje, bijvoorbeeld van champignons of nootjes. Sommige delen van voedingsmiddelen worden niet volledig verteerd. Neem de tijd om rustig te eten en kauw goed.
Het terugzien van voedselresten is meestal geen reden tot ongerustheid. Krijg je echter buikpijn, een opgezette buik, misselijkheid of komt er veel minder of geen ontlasting meer uit je stoma, dan kan er sprake zijn van een verstopping. Bij ernstige of aanhoudende klachten is contact met je behandelteam belangrijk.
Verkleuring van urine of ontlasting
Sommige voedingsmiddelen kunnen de kleur van je urine of ontlasting veranderen. Met een stoma valt dit soms extra op. Merk je een andere kleur op? Ga dan na wat je hebt gegeten of gedronken. Is de verkleuring niet te verklaren, houdt deze aan of vermoed je bloed, neem dan contact op met je behandelaar.
Het belang van vezels
Vezels spelen een rol bij de darmwerking en de samenstelling van je ontlasting. Er zijn verschillende soorten vezels, met elk hun eigen eigenschappen. Sommige houden vocht vast of maken de darminhoud dikker, andere dragen vooral bij aan de vorming van de ontlasting. Sommige vezels, vooral oplosbare vezels die vocht vasthouden, kunnen helpen om de ontlasting bij een ileostoma dikker te maken. Andere vezelrijke producten kunnen juist meer onverteerbare voedselresten geven.
Je vindt vezels onder andere in groente, fruit, peulvruchten, noten en volkorenproducten, zoals volkorenbrood, zilvervliesrijst en volkorenpasta. Door gevarieerd te eten krijg je verschillende soorten vezels binnen. Welke vezelrijke producten je goed verdraagt, verschilt per persoon. Eet rustig, kauw goed en volg eventuele voedingsadviezen van je behandelteam, zeker kort na de operatie.
Meer over vezels
Sneller honger bij een ileostoma?
Je gevoel van verzadiging ontstaat door verschillende signalen. Als je maag zich vult en uitzet, gaan er signalen naar je hersenen. Ook hormonen uit de darmen spelen een rol bij het verminderen van je eetlust.
Bij sommige mensen met een ileostoma kan voedsel sneller door de darm gaan. Ook doet de dikke darm niet meer mee aan de doorgang van het voedsel. Mogelijk beïnvloeden deze veranderingen de signalen die betrokken zijn bij verzadiging. Dit zou kunnen verklaren waarom sommige mensen met een ileostoma merken dat ze na een maaltijd sneller weer honger hebben. Dat hoeft niet voor iedereen te gelden.
(deze informatie is tot stand gekomen met inbreng van een stomaverpleegkundige en MDL-arts)
Eiwitten en herstel
Eiwitten zijn belangrijk voor het behoud van je spieren en het herstel van je lichaam, bijvoorbeeld na een operatie of bij een wond. Tijdens ziekte of herstel kun je meer eiwitten nodig hebben dan anders. Je vindt eiwitten onder andere in yoghurt, kwark, kaas, eieren, vis, vlees, peulvruchten, tofu en tempeh. Het kan helpen om eiwitrijke producten over de dag te verdelen, bijvoorbeeld kwark bij het ontbijt, een boterham met ei bij de lunch en vis, tofu of peulvruchten bij de avondmaaltijd.
Hoeveel eiwit je nodig hebt, hangt af van je persoonlijke situatie. Lukt het niet om voldoende te eten of val je onbedoeld af? Bespreek dit dan met je behandelteam of een diëtist. Die kan beoordelen of je extra eiwitten en energie nodig hebt.
Meer over eiwitten en medische voeding
Vuistregels op een rij
- Eet rustig en kauw goed.
- Eet gevarieerd en verspreid je maaltijden over de dag.
- Verdeel eiwitrijke producten over je maaltijden.
- Kies vezelrijke producten die je goed verdraagt.
- Volg de adviezen over vocht en zout die passen bij jouw soort stoma.
- Bespreek onbedoeld gewichtsverlies of aanhoudend veel waterige ontlasting met je behandelteam of een diëtist.
